کسب مدال طلای iCAN ۲۰۲۶ کانادا برای یک فناوری نوین بازرسی غیرمخرب سازههای بتنی
یک فناوری نوین در حوزه بازرسی غیرمخرب سازههای بتنی توسط پژوهشگران ایرانی طراحی و توسعه یافته است که با استفاده از امواج و میدانهای مغناطیسی، امکان شناسایی و بررسی میلگردهای قرارگرفته در داخل بتن را بدون نیاز به تخریب سازه فراهم میکند.
این فناوری در یازدهمین دوره مسابقات بینالمللی اختراعات و نوآوری کانادا (iCAN 2026) موفق به کسب مدال طلا شد و به عنوان یکی از دستاوردهای فناورانه ارائهشده در این رویداد بینالمللی مورد توجه قرار گرفت.
این دستگاه با هدف پاسخ به یکی از نیازهای مهم مهندسان عمران و کارشناسان سازه طراحی شده است؛ یعنی دسترسی به اطلاعات مربوط به آرماتورهای داخل بتن بدون تخریب سطح یا بخشهایی از سازه.
چرا شناسایی میلگرد داخل بتن اهمیت دارد؟
در سازههای بتنآرمه، میلگردها نقش اساسی در تأمین مقاومت و عملکرد سازه دارند. با این حال، پس از بتنریزی، آرماتورها در داخل بتن قرار میگیرند و مشاهده مستقیم آنها امکانپذیر نیست.
این موضوع در زمان بازسازی ساختمانها، مقاومسازی، ارزیابی سازههای قدیمی، انجام تعمیرات و نصب تجهیزات جدید اهمیت بیشتری پیدا میکند. مهندس باید بداند میلگردها در چه محل و عمقی قرار دارند تا بتواند عملیات مورد نظر را با کمترین خطر برای سازه انجام دهد.
فناوری طراحیشده توسط این تیم پژوهشی با تکیه بر اصول اندازهگیری مغناطیسی، امکان بررسی میلگردهای مدفون در بتن را فراهم میکند و میتواند اطلاعاتی را در اختیار کاربر قرار دهد که برای ارزیابی و تصمیمگیری مهندسی مورد استفاده قرار گیرد.
کاربردهای دستگاه
این فناوری میتواند در بخشهای مختلف صنعت ساختمان و مهندسی عمران کاربرد داشته باشد. از جمله مهمترین کاربردهای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
شناسایی محل قرارگیری میلگردها در ستونها، تیرها، دیوارها و سایر اعضای بتنآرمه؛
کمک به بررسی عمق و موقعیت آرماتورها در بتن؛
استفاده در بازرسی ساختمانهای موجود و قدیمی؛
کمک به مهندسان در پروژههای بازسازی و مقاومسازی ساختمانها؛
بررسی سازه پیش از سوراخکاری یا اجرای عملیات تأسیساتی؛
جلوگیری از آسیب احتمالی به میلگردها هنگام نصب تجهیزات و تأسیسات؛
استفاده در کنترل کیفیت اجرای سازههای بتنآرمه؛
کمک به کارشناسان در ارزیابی فنی سازههایی که نقشههای اجرایی آنها در دسترس نیست؛
استفاده در بررسی سازههای عمرانی مانند پلها، پارکینگها، تونلها و ساختمانهای بتنی؛
فراهم کردن اطلاعات اولیه برای تصمیمگیری مهندسی در فرآیند تعمیر، نگهداری و ارزیابی سازه.
مزیت مهم؛ بدون تخریب بتن
مهمترین ویژگی این فناوری، غیرمخرب بودن فرآیند بازرسی است. در روشهای تخریبی، برای دسترسی به آرماتور ممکن است بخشی از بتن برداشته شود؛ اقدامی که علاوه بر ایجاد هزینه و زمان اضافی، میتواند به پوشش بتن و در برخی شرایط به خود سازه آسیب وارد کند.
استفاده از یک ابزار غیرمخرب میتواند این فرآیند را سادهتر کند و به مهندسان اجازه دهد پیش از انجام عملیات عمرانی، اطلاعات بیشتری درباره وضعیت آرماتورهای داخل بتن به دست آورند.
از دیگر مزایای بالقوه این فناوری میتوان به سرعت بالاتر بررسی، کاهش نیاز به تخریب، کاهش هزینههای ترمیم، امکان استفاده در محل پروژه و افزایش ایمنی عملیات ساختمانی اشاره کرد.
گامی در جهت هوشمندسازی بازرسی ساختمان
توسعه چنین تجهیزاتی میتواند نقش مهمی در حرکت صنعت ساختمان به سمت بازرسی هوشمند و دیجیتال سازهها داشته باشد.
در نسلهای پیشرفتهتر این فناوری میتوان اطلاعات حاصل از اندازهگیری را به سامانههای نرمافزاری منتقل کرد و از آنها برای تهیه گزارشهای دیجیتال، ثبت وضعیت سازه و تحلیل دادههای بازرسی استفاده کرد. این موضوع میتواند در آینده زمینه توسعه سامانههای هوشمند برای پایش، نگهداری و ارزیابی سازههای بتنی را فراهم کند.
هدف از طراحی این دستگاه، صرفاً ساخت یک ابزار اندازهگیری نیست؛ بلکه ایجاد یک راهکار فناورانه برای کمک به مهندسان در شناخت بهتر بخشهای پنهان سازه و تصمیمگیری دقیقتر در پروژههای عمرانی است.
موفقیت در جشنواره بینالمللی اختراعات کانادا
این فناوری در iCAN 2026، یکی از رویدادهای بینالمللی حوزه اختراعات و نوآوری، حضور یافت و موفق به دریافت مدال طلای این رقابت شد.
جشنواره iCAN از رویدادهای شناختهشده بینالمللی در حوزه اختراعات و نوآوری است که مخترعان، پژوهشگران، دانشگاهیان و نوآوران از کشورهای مختلف در آن حضور دارند. بر اساس اطلاعات رسمی برگزارکنندگان، این رویداد در سالهای گذشته میزبان صدها طرح و اختراع از کشورهای مختلف جهان بوده است.
دوره ۲۰۲۶ این رویداد توسط Toronto International Society of Innovation & Advanced Skills (TISIAS) برگزار شد و با حمایت نهادهای بینالمللی فعال در حوزه اختراعات و مالکیت فکری، از جمله International Federation of Inventors’ Associations (IFIA) و World Invention Intellectual Property Associations (WIIPA) همراه بود.
کسب مدال طلا در چنین رقابت بینالمللی، علاوه بر ارزش رقابتی، فرصتی برای معرفی فناوری و ایجاد زمینه همکاری با پژوهشگران، شرکتهای فناور و فعالان صنعت ساختمان در سطح بینالمللی محسوب میشود.
طراحی توسط پژوهشگران حوزه فناوری و مهندسی
این فناوری توسط پروفسور دکتر مهرداد فوجلعلی، رئیس دانشگاه بینالمللی Technofest Institute of Technology (TITU) در بلژیک، و دکتر علیرضا افضلی، خانم مهندس هاله حمیدپور،علیرضا جعفری علیرضا چائی، پژوهشگر پروژه، طراحی و توسعه یافته است.
این پروژه بخشی از رویکرد تیم پژوهشی برای توسعه فناوریهای کاربردی و تبدیل دستاوردهای تحقیقاتی به محصولاتی است که بتوانند پاسخگوی نیازهای واقعی صنعت باشند.
پژوهشگران معتقدند استفاده از فناوریهای نوین در بازرسی سازهها میتواند به مهندسان کمک کند تا پیش از آغاز عملیات اجرایی، شناخت دقیقتری از وضعیت بخشهای داخلی سازه داشته باشند و تصمیمات فنی خود را بر اساس دادههای حاصل از اندازهگیری اتخاذ کنند.
کسب مدال طلای iCAN 2026 کانادا برای این فناوری، گامی مهم در مسیر معرفی این دستاورد در عرصه بینالمللی و توسعه نسل جدید تجهیزات بازرسی غیرمخرب و هوشمند سازههای بتنی به شمار میرود
