در گفتگو با جهان اقتصاد عنوان شد؛ مواد اولیه فولاد در تنگنا«آیا بحران در راه است

 

صنعت فولاد یکی از صنایع حیاتی و استراتژیک در هر کشوری به‌شمار می‌آید که تأثیر مستقیمی بر زیرساخت‌ها، توسعه اقتصادی و حتی امنیت ملی دارد. با این حال، یکی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت، تأمین و قیمت مواد اولیه است که در سال‌های اخیر به‌ویژه در ایران به بحران تبدیل شده است. این مقاله به تحلیل چالش‌های اصلی مواد اولیه در صنعت فولاد، عوامل موثر بر آن و راهکارهای موجود برای حل این مشکلات می‌پردازد.

حسن طاهری در گفتگو با جهان اقتصاد با اشاره به اینکه صنعت فولاد به‌عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی و اقتصادی، در فرآیند تولید انواع محصولات ساختمانی، ماشین‌آلات، حمل‌ونقل و بسیاری از محصولات دیگر استفاده می‌شود، اظهار داشت: این صنعت نیازمند تأمین مستمر و باکیفیت مواد اولیه مانند سنگ آهن، کک، فروآلیاژها و مواد کمکی است. در کشورهای در حال توسعه و به‌ویژه ایران، تأمین مواد اولیه فولاد با چالش‌های زیادی روبه‌رو است. این چالش‌ها نه تنها هزینه‌های تولید را افزایش می‌دهند بلکه می‌توانند به کاهش رقابت‌پذیری، افزایش وابستگی به واردات و بحران‌های اقتصادی منجر شوند. در این تحلیل، به بررسی چالش‌ها و راهکارهای مقابله با مشکلات مواد اولیه در صنعت فولاد می‌پردازیم.

وی افزود: یکی از بزرگ‌ترین مشکلات صنعت فولاد، نوسانات شدید قیمت مواد اولیه است. قیمت مواد اولیه مانند سنگ آهن و کک به‌شدت تحت تأثیر تغییرات جهانی بازار و سیاست‌های تجاری کشورهای بزرگ تولیدکننده این مواد قرار دارد. این نوسانات قیمت‌ها نه تنها به‌عنوان یک بحران در کوتاه‌مدت شناخته می‌شوند، بلکه پیش‌بینی‌ناپذیری قیمت‌ها در بلندمدت نیز می‌تواند برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری در این صنعت را با مشکل مواجه کند.

طاهری ادامه داد: تولیدکنندگان بزرگ مانند چین، استرالیا، و برزیل می‌توانند قیمت‌ها را تحت تأثیر قرار دهند. تغییرات در سطح جهانی تقاضای فولاد، به‌ویژه در اقتصادهای در حال رشد، موجب نوسانات قیمت سنگ آهن و کک می‌شود.

همچنین شرایط آب‌وهوایی، به‌ویژه در کشورهای تولیدکننده سنگ آهن، می‌تواند بر استخراج و عرضه این ماده تاثیر بگذارد.

به گفته او، در ایران، صنعت فولاد هنوز وابستگی زیادی به واردات مواد اولیه، به‌ویژه سنگ آهن و کک، دارد. این وابستگی می‌تواند به دلیل تحریم‌ها، محدودیت‌های ارزی و یا مشکلات زیرساختی در فرآیند استخراج و تولید داخلی باشد. در سال‌های اخیر، با توجه به بحران‌های اقتصادی و تحریم‌های بین‌المللی، این وابستگی می‌تواند به‌طور جدی بر قیمت تمام‌شده و سودآوری تولید فولاد تأثیر بگذارد.

در ابتدا تغییرات نرخ ارز به‌ویژه در کشورهایی که واردات مواد اولیه از آن‌ها انجام می‌شود، بر هزینه‌ها تاثیر می‌گذارد.

این فعال فولادی بیان کرد: تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران می‌تواند روند واردات مواد اولیه را کند کرده و قیمت‌ها را بالا ببرد.

برخی از مواد اولیه خاص که برای تولید فولاد با کیفیت بالا نیاز است، در داخل کشور تولید نمی‌شوند و باید از بازارهای خارجی تأمین شوند.

در حالی که ایران به‌عنوان یکی از تولیدکنندگان اصلی فولاد در منطقه شناخته می‌شود، منابع داخلی سنگ آهن و دیگر مواد اولیه به‌طور کافی برای تأمین نیازهای صنعت فولاد کشور وجود ندارد. علاوه بر این، کیفیت سنگ آهن استخراجی در ایران به‌طور معمول پایین‌تر از استانداردهای جهانی است که این موضوع تولید فولاد با کیفیت بالا را دشوار می‌سازد.

وی در ادامه با تاکید بر اینکه صنعت فولاد به‌طور مستقیم با مسائل زیست‌محیطی در ارتباط است، گفت: استخراج سنگ‌آهن، فرآیندهای تولید و حمل‌ونقل مواد اولیه می‌تواند به آلودگی هوا، آب و خاک منجر شود. محدودیت‌های زیست‌محیطی و قوانینی که برای کاهش آلایندگی‌ها وضع می‌شود، می‌تواند روند تولید فولاد را با مشکلاتی روبه‌رو کند.

همچنین فرآیند تولید فولاد به‌ویژه در بخش کوره‌های بلند، آلودگی‌های زیادی ایجاد می‌کند که نیاز به سرمایه‌گذاری‌های عظیم برای کنترل آن دارد.

در صورت اعمال مقررات زیست‌محیطی سخت‌تر، هزینه‌های تولید می‌تواند به‌طور چشمگیری افزایش یابد.

طاهری خاطرنشان ساخت: یکی از اقدامات اساسی برای کاهش وابستگی به واردات، توسعه معادن داخلی سنگ آهن و افزایش بهره‌وری معادن موجود است. این امر می‌تواند از طریق استفاده از فناوری‌های نوین استخراج، سرمایه‌گذاری در پروژه‌های توسعه معادن و ارتقای کیفیت مواد استخراجی انجام شود.

به گفته وی، ایجاد تنوع در منابع تأمین مواد اولیه، به‌ویژه سنگ آهن و کک، از کشورهای مختلف می‌تواند از ریسک نوسانات قیمت و مشکلات سیاسی جلوگیری کند. دولت و بخش خصوصی باید همکاری‌های بین‌المللی بیشتری در این زمینه برقرار کنند.

این فعال اقتصادی افزود: دولت باید از پروژه‌های تحقیقاتی و توسعه فناوری‌های جدید در صنعت فولاد حمایت کند تا فرآیندهای تولید فولاد با استفاده از مواد اولیه کمتر و با کیفیت بالاتر، اقتصادی‌تر و پایدارتر شود.

بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل داخلی و خارجی برای تأمین به‌موقع مواد اولیه، به‌ویژه در مناطقی که معادن سنگ آهن واقع شده‌اند، می‌تواند از تأخیرات در تأمین مواد اولیه و افزایش هزینه‌ها جلوگیری کند.

وی بیان کرد: استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های پاک در فرآیندهای تولید فولاد می‌تواند به کاهش آلایندگی‌ها کمک کند. این امر علاوه بر حمایت از محیط زیست، موجب کاهش هزینه‌های زیست‌محیطی خواهد شد.

طاهری در پایان با اشاره به اینکه چالش‌های تأمین مواد اولیه در صنعت فولاد، از نوسانات قیمت و وابستگی به واردات گرفته تا محدودیت‌های منابع داخلی و مشکلات زیست‌محیطی، تأثیر زیادی بر رقابت‌پذیری و سودآوری این صنعت دارند، تاکید کرد: با این حال، اتخاذ استراتژی‌های درست در زمینه توسعه معادن داخلی، تنوع در منابع تأمین، بهبود زیرساخت‌ها و استفاده از فناوری‌های نوین می‌تواند به رفع این مشکلات کمک کند و مسیر پایداری برای صنعت فولاد ایجاد کند. این اقدامات نه تنها در کوتاه‌مدت بلکه در بلندمدت نیز موجب ارتقای موقعیت این صنعت در بازارهای جهانی خواهد شد.