کد خبر: 43854
تاریخ انتشار: ۱۰ آبان ۱۳۹۵
گروه : زندگی / گزارش

کاهش شکاف دولت و ملت در دوران دفاع مقدس

کاهش شکاف دولت و ملت در دوران دفاع مقدس گروه زندگی-در روزهای گذشته سخنرانی دکتر فرشاد مومنی در نشست بررسی سرمایه اجتماعی در دوران دفاع مقدس را مطلع کردید. روز گذشته و دو روز گذشته نیز بخش‌های  اول و دوم سخنرانی دکتر میرطاهر موسوی از نظر شما گذشت. آخرین بخش از این نشست را با هم می خوانیم: کاهش شکاف دولت و ملت موسوی خاطرنشان کرد: در بخش پیامدهای مثبت اجتماعی می توان به تقلیل شکاف تاریخی دولت و ملت اشاره کرد که به صورت نسبی در این دوره ایجاد شد. علائمی از همبستگی اجتماعی، انسجام و همدلی جمعی، حمایت اجتماعی، وحدت ملی ، قومی و مذهبی از جمله پیامدهای مثبت زمان جنگ محسوب می شود و می توان گفت سرمایه اجتماعی از وضعیت خوبی برخوردار بوده است. وی با اشاره به کاهش تنش ها در دوران جنگ عنوان کرد: در این دوران تعادل نسبی میان گروه های اجتماعی به رغم وجود تنش ها ایجاد شد و تفاهم ملی میان گروه های مختلف اجتماعی قابل قبول تر بود. اتفاق قابل توجهی که در دوران جنگ تحمیلی شاهد آن هستیم این است که شکاف جامعه شهری، روستایی و حاشیه نشینان در این برهه زمانی کاهش یافته است. این کارشناس در ادامه افزود: در این دوره نهادی مانند بسیج شکل گرفت و جهاد سازندگی که به شکل محدودی حضور داشت قدرت پیدا کرد البته در این مقطع نهادی مردمی به شمار می آمد. در این برهه تقویت باورمدنی جمعی و ظهور ابتکارهایی در حوزه های اجتماعی ، اقتصادی و صنعتی را شاهد هستیم. شبکه های اجتماعی متنوعی ایجاد شد که بسیار وسیع و گسترده فعالیت داشتند خانم های خانه دار، دانشجو و... بسیج می شدند و در جهت حمایت از رزمنده ها تلاش می کردند. مشارکت های مردمی در انواع گوناگون گسترش پیدا کرد. یکی از این مشارکت ها مشارکت جهادی و به معنای حضور در جبهه ها بود و دیگری مشارکت نهادمند و دارای سازمان بود؛ جهاد سازندگی و بسیج در این مشارکت دست داشتند و اجناس بسیاری برای رزمنده ها می فرستاند. موسوی کشور را در دوران دفاع مقدس دارای عرصه عمومی دانست و تصریح کرد: در دوران جنگ عرصه عمومی ظهور پیدا کرد و به نظر می رسد که افراد از گروه های گوناگون می توانستند کنشگر باشند؛ خانواده های سکولار نیز بودند که اعتقادی به دین و... نداشتند اما در این مشارکت ها حضور پیدا می کردند. در واقع افراد محدودیتی برای حضور در این جمع نداشتند. وی با استناد بر آماری رسمی در خصوص افرادی که در جنگ مشارکت داشتند، مطرح کرد: طبق آمار ۲۷۰ هزار نیروی ارتشی،   ۲میلیون و ۱۳۰ هزار نفراز سوی بسیج که از این تعداد ۵۵۰ هزار نقر دانش آموز بودند و ۲۰۰ هزار نفر هم از سوی سپاه در جنگ حضور فعال داشتند. از این تعداد، حدود ۷۰۰ هزار جانباز و ۴۲ هزار آزاده داریم؛ اگر در این جنگ بیش از ۲ میلیون رزمنده و ۷۰۰ هزار جانباز داریم  با یک محاسبه ساده، عددی نگران کننده را به دست می آوریم که از سویی نشانگر جدیت جنگ و رزمنده های ما و از سوی دیگر نشانگر ضعف در مدیریت جنگ است. این نقدی برای تخریب فرماندهان جنگ نیست بلکه صرفا برای مرور واقعیت ها و کسب تجربه برای کشور است تا از آن تجارب برای کاهش آسیب ها بتوان استفاده کرد. موسوی خاطر نشان کرد: در آمار شهدا، ۲۱۷هزار ۴۸۹ شهید ثبت شده در دوران دفاع مقدس داریم که دو نکته در این آمار حائز اهمیت است؛ یکی به شهدای دانش آموز باز می گردد که میزان این افراد ۱۷ درصد است که خود آماری قابل توجه است و دیگری آمار ۵۳ درصدی افراد شاغل در پست های دولتی است که باید بررسی کرد چه عامل انگیزشی وجود داشته که منجر به مشارکت این افراد شده است. آسیب های اجتماعی در دوران دفاع مقدس این کارشناس مسائل اجتماعی با بیان اینکه آسیب ها اجتماعی در دوران جنگ به میزان چشمگیری کاهش یافت، تصریح کرد: در دوران جنگ بر خلاف اکنون اصلا پدیده ای به نام تن فروشی رواج نداشت مگر در محله ای خاص که در تهران تخریب و با این اقدام تن فروشان در سطح شهر بخش شدند؛ آرام آرام حضور محدود تن فروشان را در سطح شهر آشکار شد اما تعداد این اشخاص به قدری اندک بود که اصلا به آن توجه نمی شد. وی در ادامه افزود:  در زمان جنگ کارخانجات یک روز خود را اختصاص به جبهه می دادند و تمام تولیدات آن روز را صرف حمایت از جبهه می کردند و یا کارخانه ای محصولی را تولید می کرد که برای جبهه نیاز باشد. از این روز به عنوان روز مرگ بر آمریکا یاد می کردند. این پدیده جایگاه خود را پیدا کرد و به این نام شناخته می شد و تولیدات آن روز و درآمدش صرف جبهه می شد. موسوی در خصوص نقش مهم رسانه ملی در زندگی مردم گفت: در این دوره مردم به رسانه ملی اعتماد داشتند و این رسانه دارای یک مقبولیت نسبی بود البته نمی توان گفت  عملکرد صدا و سیما در این دوره  را مطلوب  وایده آل دانست اما این بی اعتمادی که به صورت عام و فراگیر در سطح جامعه موج می زند و  منجر شده است تا مردم به شبکه های خارجی روی آورده اند بسیار اندک بود و اگر مردم از شبکه های رادیویی بیگانه استفاده می کردند برای دسترسی زودتر به اخبار جنگ بود. این کارشناس در رابطه با سایر آسیب های اجتماعی اضافه کرد: مصرف مواد مخدر در سال های  ۵۷ تا ۶۱ نسبت به دوران قبل کاهش یافته است و این روند نزولی تا پایان جنگ تحمیلی ادامه یافت اما پس از جنگ و در سال های ۶۷ تا۷۱ این رقم ۵۰ درصد افزایش پیدا کرد. این روند صعودی تا جایی ادامه یافت که در سال ۷۸ رشد چشمگیری در این حوزه مشهود بود. در بحث قتل عمد نیزدر  ۶۲- ۶۷ روند کاهشی داشته اما پس از جنگ روند صعودی را پیش گرفت. همه این مشکلات را نمی توان ناشی از سوءمدیریت دانست چراکه خاصیت اتمام جنگ این است که جامعه با خیزش مسائل اجتماعی و اقتصادی درگیر می شود و باید دولت های پس از جنگ آن  را به بهترین شکل ممکن مدیریت کنند. وی در خصوص طلاق در دوران دفاع مقدس عنوان کرد: این پدیده اجتماعی از سال های ۵۷ تا ۶۰  دارای روندی کاهشی است اما در سال های ۶۱ تا ۶۵ این آمار افزایش می یابد این در حالی است که انتظار می رود در سال های جنگ شاهد افزایش ازدواج باشیم. طلاق در سال های ۶۶ تا ۷۲  مجددا کاهش می یابد اما از سال ۷۲ به بعد، روند صعودی همچنان ادامه دارد تا جایی که امروزه در شرایطی بحرانی به سر می برد. موسوی با بیان اینکه از سال ۷۰ آمار خودکشی رشد چشمگیری داشته است، اظهار داشت: ما نمی توانیم بگوییم که پیامدهای جنگ به پایان رسیده است پدیده های اجتماعی از لحظه ای که ظهور می کنند پیامد اجتماعی دارند و باید از همان لحظه ظهور مورد آسیب شناسی قرار گیرند لذا تبعات و پیامدهای یک آسیب اجتماعی می توانند در دهه های بعد خود را نشان دهند. به عنوان مثال؛ انفجار جمعیتی که در دهه ۶۰ رخ داد و مشکلاتی که به دنبال داشت؛ این مشکلات حل نشده باقی ماندند و با گذر زمان به همراه متولدین دهه ۶۰  رو به جلو در حال حرکت هستند. وی تصریح کرد: در دهه ۶۰ ایران مشکل شیر خشک داشت و در پی آن پدیده قاچاق شیرخشک به وجود آمد. سپس با بزرگ شدن بچه های دهه ۶۰ بحران کشور آموزش و پرورش مسئله روز شد. با گذر زمان کمبود مقاطع دبستان، راهنمایی و دبیرستان  از جمله مشکلات کشور شدند. اکنون نیز این مسئله در بیکاری نمود پیدا کرده است. مشکلات این نسل به میانسالی نیز کشیده خواهد شد. در واقع جنگ حداقل یک نسل را تحت تاثیر  پیامدهای خود قرار می دهد و ما باید به یاد داشته باشیم که اگر خطایی در برنامه ریزی و مدیریت جمعیت انجام دهیم حداقل گریبان یک نسل را خواهد گرفت. فرشاد مومنی در پایان این جلسه با تأکید بر اهمیت دوران دفاع مقدس بیان کرد: آنچه عمدتا در این جلسات ارائه شد تنها توصیف بود و به دلایل گوناگونی پس از ۱۳۶۸ تمایلی در خصوص نادیده گرفتن این دوره وجود دارد. در این دوره ۸ ساله با پدیده هایی استثنایی در  تاریخ ایران رو به رو هستیم. ما حسرت دوران جنگ را نمی خوریم حتی انسانی نیمه خردورز هم چنین آرزویی ندارد.  این جنگ برای ما  تنها از جهت اینکه دفاع از کشور بوده جنبه مقدس گونه پیدا کرده است. جنگ تحمیلی در ۴۰۰ سال اخیر ایران یکی از طولانی ترین جنگ ها است اما یک وجب از خاک کشور تصرف نشده و دستآوردهای شایان توجهی در حوزه های گوناگون داشته است که نمی توان از کنار آن ها به سادگی عبور کرد.