کد خبر: 165438
تاریخ انتشار: ۲۲ آذر ۱۴۰۰

هجوم سیلاب به سد شکسته «مدیریت شهری»

هجوم سیلاب به سد شکسته «مدیریت شهری»

فریده خدادادی-فروردین ماه سال 1398 بود که نزول بارش های بهاری در سراسر کشور را شاهد بودیم که از بدحادثه حجم این بارش‌ها درسدهای غول‌پیکر و بندهای خاکی سیلی از خرابی‌ها و ویرانی‌ها به بار آورد، خساراتی که به کشته شدن هموطنان و حتی بی‌خانمان شدن آن‏ها منجر شد.

به گزارش جهان اقتصاد، سیل سرریز آبی است که سبب غرق شدن زمین‌هایی که در حالت عادی خشک هستند، می‌شود و اغلب باعث آسیب به خانه‌ها و فعالیت‌های واحدهای صنفی  واقع شده درحریم طبیعی رودخانه‌ها شده و متاسفانه در ارتباط با این موضوع با ماجرای وقوع سیلاب درسال 1398مواجه بودیم که به تازگی احتمال وقوع سیل در پنج حوضه آبریز کشور نیز تجربه اتفاق هولناک دیگری را هشدار می‏دهد.

**احتمال وقوع سیل در پنج حوضه آبریز کشور

پیش‌بینی تازه موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو، خبر از وقوع بارش‌هایی در هفته منتهی به سوم دی‌ماه دارد که ممکن است این بارش‌ها در حوضه‌های آبریز کارون بزرگ، کرخه، زهره و جراحی و مرزی غرب با ریسک سیلاب همراه شود.

به گزارش ایسنا، موسسه تحقیقات آب با انتشار وضعیت متوسط و بیشینه بارش‌ها در حوضه‌های اصلی آبریز اعلام کرد: وضعیت بارش‌های کشور از این هفته تا هفته منتهی به سوم دی‌ماه نسبت به هفته‌های قبل روند بهتری در پیش ‌گرفته است.

براین اساس، برای هفته جاری تا ۲۶ آذرماه، وقوع بارش‌ در مناطق واقع در غرب، شمال غرب و برخی از مناطق واقع در سواحل دریای خزر پیش‌بینی شده است، همچنین با توجه به چشم‌انداز بارش پیش‌بینی‌شده برای هفته دوم (۲۷ تا ۳ دی‌ماه)، وقوع بارش‌ها در بیشتر مناطق واقع در نیمه شمالی تا مرکز کشور و وقوع بارش‌های قابل‌توجه در مناطق واقع در غرب و جنوب غرب کشور مورد انتظار است، به‌طوری‌که برای حوضه‌های آبریز کارون بزرگ، کرخه، زهره و جراحی و مرزی غرب با ریسک وقوع سیلاب همراه خواهد بود.

این گزارش حاکی است، در هفته منتهی به سوم دی‌ماه حوضه اصلی آبریز خلیج‌فارس و دریای عمان بالاترین میزان بارش‌ها را خواهد داشت.

بر اساس گزارش موسسه تحقیقات آب وزارت نیرو، متوسط و بیشینه بارش‌ها در هفته منتهی به ۲۶ آذر برای حوضه آبریز دریای خزر ۶.۱ میلی‌متر و بیشینه ۴۲.۳ میلی‌متر و در حوضه آبریز دریاچه ارومیه ۲۰.۷ میلی‌متر و با بیشینه ۷۷.۲ میلی‌متر خواهد بود. همچنین میزان بارش در حوضه آبریز فلات مرکزی با متوسط ۰.۴ و بیشینه ۲۳.۱ میلی‌متر و برای حوضه آبریز قره قوم متوسط بارش ۰.۴ میلی‌متر و بیشینه ۲.۵ میلی‌متر پیش‌بینی شده است.

حوضه آبریز مرزی شرق نیز در هفته منتهی به ۲۶ آذر متوسط بارش صفر میلی‌متری را شاهد خواهد بود که بیشینه آن به ۱.۴ میلی‌متر می‌رسد. برای حوضه آبریز خلیج‌فارس و دریای عمان هم متوسط بارش ۴.۵ میلی‌متر با بیشینه ۷۰ میلی‌متر پیش‌بینی‌ شده است.

بر اساس این گزارش، در هفته جاری بالاترین میزان بارش در حوضه آبریز اصلی دریاچه ارومیه و نیز خلیج‌فارس و دریای عمان رخ خواهد داد.

برای حوضه آبریز دریای خزر در هفته منتهی به سوم دی‌ماه متوسط بارش پیش‌بینی‌شده ۱۰.۶ میلی‌متر و بیشینه ۸۸.۲ میلی‌متر بوده که با افزایش بارش همراه خواهد بود.

وضعیت متوسط بارش پیش‌بینی‌شده برای حوضه آبریز دریاچه ارومیه نیز ۱۲.۵ میلی‌متر و با بیشینه ۸۹.۸ میلی‌متر است که این حوضه آبریز هم افزایش بارش خواهد داشت. میزان بارش در حوضه آبریز فلات مرکزی هم با متوسط ۱۲.۳ میلی‌متر و بیشینه ۲۳۶.۱ میلی‌متر و در حوضه آبریز قره قوم متوسط بارش ۸.۶ و بیشینه ۸۷ میلی‌متر همراه با افزایش خوب بارش پیش‌بینی شده است.

بر اساس این گزارش، حوضه آبریز مرزی شرق در هفته منتهی به ۳ دی متوسط بارش ۲.۸ میلی‌متری را شاهد خواهد بود که بیشینه آن به ۵۴.۷ میلی‌متر می‌رسد. برای حوضه آبریز خلیج‌فارس و دریای عمان هم متوسط بارش ۳۵.۹ میلی‌متر با بیشینه ۴۱۲.۵ میلی‌متر پیش‌بینی‌شده که با افزایش چشمگیر بارش همراه خواهد بود.

در این زمینه با محمدرضا محبوب‌فر، کارشناس محیط زیست و توسعه پایدار به گفت‌وگو پرداخته‌ایم که در ادامه می‏خوانید:

این کارشناس محیط زیست و توسعه پایدار گفت: وقوع سیل از تغییرات اقلیمی در کشور و ورود به تغییرات آب و هوایی حکایت دارد.

محبوب‌فر افزود: بسیاری از استان‏های پرآب مانند خوزستان و لرستان که از منابع آبی فراوان برخوردار هستند، به دلیل تغییرات اقلیمی در کشور به استان‏های «پُر‌آبِ بی‌آب» تبدیل شده‌اند که نسبت به حالت طبیعی و نرمال در جهان در ایران نمود بیشتری پیدا کرده است.

** عدم توجه به زیرساخت‏های شهری و روستایی در مواجهه با سیلاب‏ها

وی عنوان کرد: متاسفانه زیرساخت‏های شهری و روستایی برای مقابله با سیلاب‏ها در کشور طراحی نشده است و همین مساله موجب خواهد شد که شهرها با حجم عظیمی ازمیزان بارش و آبگرفتگی کوچه‏ها و خیابان‏ها مواجه خواهند بود و پس از آن تامین آب شرب و کشاورزی منطقه با مشکل مواجه می‏شود بنابراین تمامی این مسایل به نبود مدیریت شهری باز می گردد.

عضو انجمن مخاطرات محیطی و توسعه پایدارایران عنوان کرد: علی‌رغم بارندگی، این بارش‏ها به سمت مسیل‏ها و رودخانه‌ها هدایت نمی‏شود و حتی به قدری خاک فرسایش پیدا کرده که این حجم از بارش باران جز عواقب و خسارات در زیر ساخت‏های شهری برای مردم عایدی ندارد و نشان دهنده یک وضعیت خطرناک است.

محبوب فر با اشاره به وقوع سیل چند سال پیش در دروازه قرآن شهر شیراز، عنوان کرد:  همین خطر برای بهبهان وجود دارد به طوری که دراین شهرمدیریت شهری به سمت و سویی رفته است که بسیاری از مسیل‏های شهر با نخاله‏های شهری پر شده است. حتی در شهرهای استان خوزستان در همین آبراه‏ها و مسیل‏ها ساخت و ساز صورت گرفته است که از وقوع خطر سیلاب خبر می‏دهد.

این کارشناس محیط زیست و توسعه پایدارادامه داد: متاسفانه وضعیت مدیریت شهرها به گونه‌ای است که حتی کانال‏هایی برای هدایت آب در نظر گرفته نشده است.

** مشکل عدم مدیریت بحران در کشور

محبوب فر بیان کرد: درکشورعدم مدیریت بحران را شاهد بودیم که توسط خود مدیران سازمان‏ها و ارگان‌ها کشور رخ داده وکشور را با بی‌آبی و خشکسالی مواجه کرده است.

وب گفت: خسارت و عواقب سیل تنها مربوط به انسان‏ها نیست بلکه  سایرموجودات زنده را نیز شامل می‏شود. به طور مثال در سیلاب قبلی در شوشتر استان خوزستان علاوه بر این که بسیاری از واحدهای مسکونی و مراکز صنفی در نقاط محتلف شهری و روستایی متحمل آسیب شدند،50 راس گوسفند نیز تلف شدند.

به گفته وی، وقتی انتصابات جناحی، فامیلی و باندی در مهم ترین شغل‏های مدیریتی صورت می‏گیرد و نخبگان و متخصصین کنار گذاشته می‏شوند و آن‏ها را به سیستم مدیریت کشور وارد نمی‏کنند، افرادی روی کار می آیند که حقوق نجومی دریافت می‏کنند و نتیجه آن جز این که هر بارانی به سیلاب تبدیل می شود، نیست در حالی که این بارندگی به محض ورود به سطح زمین به آب سطحی تبدیل شده است  ودفع این آب شهری وظیفه شهرداری است.