نقش رتبه‌بندی بنگاه‌ها در شفاف‌سازی اقتصاد و جذب سرمایه‌گذاری

0
۵۵۴ بازدید

با توجه به‌ضرورت اتخاذ رویکرد اقتصاد عاری از نفت رتبه‌بندی ابزار مناسبی برای توسعه و تسهیل روابط تجاری در سطح ملی و بین‌المللی است و چنانچه رتبه هربنگاه در مقایسه با دیگر بنگاه‌های اقتصادی مشخص باشد، فعالان اقتصادی با اعتماد بیشتری شرکای تجاری خود را شناسایی و انتخاب می‌کنند.‏

با توجه به‌ضرورت اتخاذ رویکرد اقتصاد عاری از نفت رتبه‌بندی ابزار مناسبی برای توسعه و تسهیل روابط تجاری در سطح ملی و بین‌المللی است و چنانچه رتبه هربنگاه در مقایسه با دیگر بنگاه‌های اقتصادی مشخص باشد، فعالان اقتصادی با اعتماد بیشتری شرکای تجاری خود را شناسایی و انتخاب می‌کنند.‏
از زمان کشف نفت در ایران یکی از مهم‌ترین مسائل اقتصادی عمدتا دولتی ایران فقدان شفافیت و عدم احساس نیاز به رقابت‌پذیری بوده است. به باور همه صاحب‌نظران شفافیت و رقابت‌پذیری عنصر کلیدی توسعه اقتصاد و مهم‌ترین عوامل انگیزشی در حوزه کسب‌وکار جامعه محسوب می‌شوند. اساسا وجه تمایز اقتصادهای بسته و دولتی از اقتصادهای رقابتی و ازاد همین کلیدواژه‌های نگرشی در اقتصاد است.‏
در اقتصاد ایران به‌واسطه اتکای دولت‌ها به درامد نفتی، همواره برنامه‌ریزی‌های پرهزینه و پرحاشیه دولت جای شفافیت و رقابت‌پذیری را گرفته است؛ به زبان دیگر انحصار در تصمیم‌گیری منجر به انحصار در اقتصاد شده که در نهایت اقتصاد انحصاری و رانتی را رقم‌زده است؛ بنابراین امروز هیچ عاقلی نیست که مفاسد مستقیم و غیرمستقیم اقتصاد دولتی را انکارکند. این بیماری هیچگاه اجازه ظهور و بروز به اقتصاد مردمی یا همان بخش خصوصی نداده و نخواهدداد.‏
اتاق بازرگانی، صنایع معادن و کشاورزی ایران به‌عنوان مادر تشکل‌های اقتصادی بخش خصوصی از سالیان متمادی برای بازکردن مسیر تنفس بخش مردمی اقتصاد تلاش کرده و با دادن نشانه‌ اقتصادهای توسعه‌یافته به دولت و مجلس و همچنین بیان علل توسعه‌یافتگی انها ضرورت رتبه‌بندی فعالان اقتصادی را به‌عنوان شاه‌کلید شفافیت، رقابت‌پذیری و اعتمادسازی بین ذینفعان داخلی و خارجی برای سرمایه‌گذاری و هرگونه همکاری اعلام کرده است. مجلس شورای اسلامی نیز طی سال‌های گذشته با درک اهمیت موضوع تکالیفی نظیر تبصره ۲ بند ۳ ماده ۱۰ ایین‌نامه اجرایی قانون مقررات صادرات و واردات ۱۳۸۹ هیات وزیران، تبصره ذیل ماده ۵ قانون حداکثر استفاده از توان تولیدی و خدماتی در تامین نیازهای کشور مصوب ۱۳۹۱ و بند ج ماده ۹ قانون ارتقای سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مصوب ۱۳۹۰ را مقررکرده که به دلایل متعددی ازجمله بروکراسی زائد حاکم بر دستگاه‌های اجرایی، عملیاتی نشده است. درغیاب مکانیزم های تعبیه‌شده در قوانین فوق شاهد فساد در سیستم مالی و اقتصادی کشور هستیم.‏
یکی از شاخص‌ترین راهکارهای توصیه‌شده در قوانین مذکور که برگرفته از تجارب موفق بین‌المللی است، استفاده از مکانیزه رتبه‌بندی است که در قوانین یادشده، انجام این موضوع به اتاق ایران واگذارشده است.رتبه‌بندی فعالان اقتصادی در حقیقت ارزیابی و تعیین جایگاه فعال اقتصادی در رشته فعال خود و مجموعه فعالان اقتصادی کشور است. رتبه‌بندی، تعیین اعتبار و صلاحیت بنگاه بر اساس الگوها و معیارهای تعریف‌شده و تعیین میزان پایداری بنگاه‌ها دراینده و نیز اطمینان بخشی به ذینفعان داخلی و خارجی برای تعاملات اقتصادی است و بر این اساس مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران در خردادماه سال ۱۳۹۶ باهدف سیاست‌گذاری و تعیین خط ‌مشی کلی رتبه‌بندی و تنظیم و ابلاغ ضوابط درزمینه رتبه‌بندی انواع شرکت‌ها و فعالان اقتصادی فعالیت‌های اقتصادی در سطح ملی تاسیس شد. این مرکز با بهره‌گیری از تجارب موفق بین‌المللی موفق شده رتبه‌بندی را با طراحی معیارها و شاخص‌های تخصصی تدوین و نهایی کند.‏
تجربیات بین‌المللی حاکی از ان است که بنگاه، نهاد و یا شرکتی که مورد رتبه‌بندی کسب‌وکار قرار می‌گیرد ازنظر سرمایه‌گذاران قابل‌اطمینان‌تر بوده و راه‌های جذب سرمایه‌های داخلی و خارجی، تسهیلات و وام برای ان هموارتر می‌شود. مرکز ملی رتبه‌بندی نیز به همین منظور با ایجاد بستری علمی برای اجرای بهینه قوانین و استانداردهای مالی و اقتصادی با طراحی شاخص‌های مرتبط ابعاد مهم کسب‌وکار نظیر مدیریت صلاحیت حرفه‌ای، مشتری مداری، مسئولیت اجتماعی و محیط رقابتی را مدنظر قرار داده است. این مرکز همچنین با تفکیک دامنه امتیازات به بازه‌های کوچک و باقابلیت تفسیر مالی و مدیریت کسب‌وکار درصدد ارائه چهره‌ای واقعی‌تر از وضعیت اعتباری و مدیریتی بنگاه‌های اقتصادی کشور است و با بهینه کاوی از الگوهای معتبر خارجی نظیر ‏S&P، ‏moodys‏ و ‏Fitch‏ در طراحی شاخص‌های مالی و اعتباری، توان اقتصادی و ریسک‌پذیری مالی، مشتری مداری و مسئولیت‌پذیری اجتماعی بنگاه‌ها را در قالب رتبه تخصصی و همچنین سنجش اقتصادی و ریسک‌پذیری مالی مؤسسات در قالب رتبه مالی مورد ارزیابی قرار داده‌است.‏
مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران در مدت‌زمان کوتاهی توانسته به دستاوردهای زیردست یابد: ارائه فراخوان و ثبت‌نام و احراز صلاحیت یازده موسسه داوطلب و واجد صلاحیت رتبه‌بندی؛ راه‌اندازی سامانه یکپارچه رتبه‌بندی فعالان اقتصادی؛ برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌های اموزشی تخصصی با عناوین مدیریت بازاریابی ویژه مؤسسات رتبه‌بندی و رفتار حرفه‌ای ارزیابان؛ اغاز رتبه‌بندی بنگاه‌های داوطلب و ارائه گواهی رتبه به انها.‏
‏ باتوجه به‌ضرورت اتخاذ رویکرد اقتصاد عاری از نفت مرکز ملی رتبه‌بندی ایران بر این باور است که رتبه‌بندی ابزار مناسبی برای توسعه و تسهیل روابط تجاری در سطح ملی و بین‌المللی است و چنانچه رتبه هر بنگاه در مقایسه با دیگر بنگاه‌های اقتصادی مشخص باشد، فعالان اقتصادی داخلی و خارجی با اعتماد بیشتری شریکان تجاری خود را شناسایی و انتخاب می‌کنند. علاوه بر این، محیط شفاف تصمیم‌گیری در فعالیت‌های اقتصادی بیش از هر زمان دیگر فراهم می‌شود.‏
از دیگر برنامه‌هایی که مرکز ملی رتبه‌بندی به انها می‌اندیشد و درصدد جاری‌سازی انها در بستر مبهم و پیچیده اقتصادی کشور است، شفاف‌سازی از طریق ایجاد تمایز علمی و عادلانه بین فعالان اقتصادی بر اساس سطح عملکرد و میزان پایبندی انها به قانون، حقوق مشتری، توجه به محیط‌زیست و کرامت انسانی است. رتبه‌بندی در ایران یک نظام نوین برای صعود تراز تجاری سازمان‌هاست که با اعمال استانداردهای بین‌المللی، کیفیت و کمیت خدمات و تولید را ارتقا می‌بخشد و به‌این‌ترتیب هر واحد اقتصادی می‌تواند به کمک مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران و با اعمال سیاست‌ها و قوانین ابلاغی، گامی سازنده به‌سوی اهداف عالی خود و اقتصاد ملی بردارد.‏
ارتقای بهره‌وری از دیگر مؤلفه‌های اصلی برای پیشرفت هر واحد اقتصادی است که در برنامه‌های کلان اقتصادی ایران یک‌سوم رشد اقتصادی کشور بدان وابسته است و این مؤلفه جایگاه ویژه‌ای در میان سایر مؤلفه‌ها و شاخص‌های رتبه‌بندی دارد. نکته پایانی انکه با توجه به تاثیر قابل‌توجه رتبه‌بندی بر رقابت عادلانه میان بنگاه‌های اقتصادی، مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران، در پی ان است که در تعامل با بخش حاکمیتی و نهادهای مهم اقتصادی مانند سیستم بانکی، گمرک، دارایی، بیمه و … خدمات دستگاه‌های اجرایی را بر اساس رتبه شرکت‌ها تنظیم کند تا در ارائه خدمات به فعالان اقتصادی رتبه‌بندی شده، تسهیلات، تشویقات، تخفیفت و خدمات را متناسب با رتبه احرازی در نظر بگیرند.‏

امین اله فرهادی – مدیرعامل مرکز ملی رتبه‌بندی اتاق ایران

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=93092