لزوم توجه به عوامل موثر در نرخ‌گذاری بیمه‌ شخص ثالث

0
۲۷۴ بازدید

گروه نهاد های مالی: در نحوه نرخ‌گذاری بیمه اتومبیل در کشور، عمدتاً ویژگی‌های خودرو و کاربری آن( به‌صورت ناقص) مدنظر قرار می‌گیرند و عملاً ویژگی‌های بسیار مهم فردی راننده در‌نظر‌گرفته نمی‌شود.

مرگ ‌و ‌میرهای ناشی از حوادث رانندگی در جهان جزء مهمترین دغدغه‌های سیاستگذاران است و اقدامات کاهش‌دهنده این مرگ ‌و ‌میرها رو به گسترش است. در این میان ایران با وجود وضع قوانین ‌و مقررات‌ مختلف برای بهبود وضعیت رانندگی، همچنان در صدر کشورهای پرتصادف با سرانه بالای کشته و مصدوم قرار دارد.استاندارد نبودن راه‌ها، عیوب وسایل نقلیه، نادیده‌گرفتن مقررات و به ‌ویژه خطاهای انسانی در رانندگی، نقش به‌سزایی در افزایش آمار تصادفات دارند. باتوجه به تجارب جهانی، صنعت بیمه با دریافت حق‌بیمه متناسب با ریسک رانندگان می‌تواند نقش مهمی در اجرای مقررات راهنمایی ‌و ‌رانندگی و جلوگیری از بروز تخلفات و در نتیجه کاهش تصادفات رانندگی داشته باشد؛ نقشی که به ‌نظر می‌رسد در ایران به اندازه کافی به آن توجه نشده است.‏

در یک پژوهش انجام شده از سوی پژوهشکده بیمه با نگاهی به تجارب جهانی و مبانی نظری، عوامل و مؤلفه‌های مؤثر در نرخ‌گذاری بیمه‌های اتومبیل را در سه گروه مهم ویژگی‌های فردی راننده، ویژگی‌های خودرو و کاربری خودرو، شناسایی و طبقه‌بندی شده است. با مطالعه نحوه نرخ‌گذاری در کشور، در می‌یابیم در ایران عمدتاً ویژگی‌های خودرو و کاربری آن ( به‌صورت ناقص) در نرخ‌گذاری مدنظر قرار می‌گیرند و عملاً ویژگی‌های بسیار مهم فردی راننده در‌نظر‌گرفته نمی‌شود. در‌حال‌حاضر عوامل مؤثر در تعیین حق‌بیمه شخص ثالث اتومبیل در ایران میزان تعهدات (جانی، مالی و حوادث راننده)، مدت بیمه، کاربری خودرو، تخفیفات و جرایم، تعداد سیلندر در خودروهای سواری و موتور‌سیکلت‌ها، ظرفیت حمل مسافر در خودروهای مسافربری و ظرفیت حمل بار در خودروهای بارکش است. این نحوه نرخ‌گذاری موجب شده است که افراد کم‌ریسک حق‌بیمه بیشتری در مقایسه با حق‌بیمه عادلانه متناسب با ریسک خود پرداخته و از‌ سوی‌دیگر افراد پر ریسک، حق‌بیمه کمتری در مقایسه با حق‌بیمه عادلانه متناسب با ریسک خود بپردازند. لذا نرخ‌گذاری در کشور، عادلانه و منصفانه نبوده و بسیاری از افراد که کمتر از خودروی شخصی استفاده می‌نمایند و طبیعتا کمتر حادثه ساز هستند و همچنین افرادی که با رعایت احتیاط در رانندگی، ریسک بسیار پایینی دارند، هزینه‌های ناشی از رانندگی غیرمحتاطانه و عدم رعایت قوانین توسط رانندگان پرریسک را می‌پردازند.‏

بازنگری در ضوابط نرخ‌گذاری و لحاظ نمودن تمامی مؤلفه‌های مؤثر بر ریسک و ارائه نرخ‌های عادلانه متناسب با سطح ریسک افراد که منجر به کنترل ریسک و کاهش رفتارهای نابهنجار رانندگان پرخطر ‌شود، می‌تواند نقش برجسته‌ای در کاهش ضریب خسارت این رشته بیمه‌ای داشته باشد.در پژوهش مذکور از تجارب حدود ۲۰ کشور جهان جهت بررسی عوامل مؤثر در تعیین حق‌بیمه اتومبیل استفاده شده است که این عوامل به تفکیک ویژگی‌های فردی راننده، ویژگی‌های خودرو و کاربری خودرو در جدول ۱ منعکس گردیده‌اند:‏

جدول ۱. عوامل مؤثر بر نرخ‌گذاری بیمه اتومبیل در سایر کشورهای دنیا

ویژگی‌های فردی راننده

ویژگی‌های خودرو

کاربری خودرو

جنسیت، سن، وضعیت تأهل، شغل، ملیت، داشتن بیمه‌نامه جامع، جرائم و تصادفات رانندگی، دوره‌های تکمیلی رانندگی، عضویت در کلوب‌های رانندگی، وضعیت سلامت، تاریخ اخذ گواهی‌نامه، برج فلکی تولد، وفاداری، رتبه اعتباری، سطح تحصیلات، درآمد ماهیانه، داشتن مسکن شخصی، داشتن بیمه‌نامه‌های دیگر، میزان استفاده از وسایل نقلیه عمومی، مشاغل دوم، رشته تحصیلی، نوع گواهی‌نامه، رنگ پوست، سابقه تصادفات رانندگی منجر به مرگ یا جرح شدید

نوع/ مدل خودرو، سال ساخت خودرو، دست‌اول یا دست‌دوم بودن خودرو، قیمت خودرو، ظرفیت و قدرت موتور، حداکثر سرعت، شتاب، نوع سوخت و قیمت آن، نسبت قدرت به وزن، وزن خودرو، رنگ خودرو، تجهیزات ایمنی خودرو، تغییرات ساختاری در خودرو، چپ یا راست بودن فرمان، ظرفیت خودرو، مصرف سوخت به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر، نوع تأمین مالی، مبدل کاتالیستی، کشور سازنده خودرو، ظرفیت بارگیری، طبقه‌بندی خودرو، تعداد سیلندر

محل سکونت، نوع استفاده، مسافت طی‌شده در یک سال میزان مصرف سوخت طی سال، گروه استفاده‌کننده از خودرو و تعداد راننده‌ها و ویژگی‌های آنها، محل پارک خودرو، منطقه استفاده، استفاده از خودروی دوم، محل کار

منبع: نتایج حاصل از بررسی‌های صورت‌گرفته توسط محققین

به دلایل اجرایی و عملیاتی و همچنین مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی کشور، به‌کار‌گیری همه عوامل شناسایی‌شده فوق در محاسبات حق‌بیمه شخص ثالث، عملی و منطقی به ‌نظرنمی‌رسد. به این سبب عوامل فوق به سه دسته “با توصیه مؤکد، توصیه و عدم توصیه” برای محاسبه در حق‌بیمه شخص ثالث به شرح زیر تقسیم‌بندی شده‌اند:‏

عواملی که در‌نظر‌گرفتن آنها در محاسبات حق‌بیمه شخص ثالث قویاً توصیه می‌شود در جدول ۲ منعکس گردیده است:‏

‏ جدول ۲. عواملی که درنظرگرفتن آنها در محاسبات نرخ بیمه اتومبیل قویاً توصیه می‌شود.‏

ویژگی‌های فردی راننده

ویژگی‌های خودرو

کاربری خودرو

جنسیت، سن، وضعیت تأهل، جرائم و تصادفات رانندگی، تاریخ اخذ گواهی‌نامه، نوع گواهی‌نامه، سابقه تصادفات رانندگی منجر به مرگ یا جرح شدید

نوع/ مدل خودرو، ظرفیت و قدرت موتور، تجهیزات ایمنی خودرو، ظرفیت خودرو، ظرفیت بارگیری، طبقه‌بندی خودرو، تعداد سیلندر

محل سکونت، نوع استفاده، گروه استفاده‌کننده از خودرو و تعداد راننده‌ها و ویژگی‌های آنها

پیشنهاد می‌شود که از این عوامل (جدول ۲) در محاسبات حق‌بیمه شخص ثالث حتماً استفاده شود؛ زیرا این عوامل در این پژوهش به عنوان عوامل اصلی مؤثر در نرخ‌گذاری شناسایی گردیده‌اند و دخالت دادن آنها در محاسبات، عادلانه‌شدن نرخ‌های حق‌بیمه را در پی خواهد داشت. بنابراین پیشنهاد می‌شود که این عوامل در فرم پیشنهاد آورده شده و اطلاعات آنها از بیمه‌گذاران جمع‌آوری شود.‏

‏۲. عواملی که لحاظ کردن آنها در محاسبات حق‌بیمه شخص ثالث توصیه می‌شود در جدول ۳ منعکس گردیده است:‏

جدول ۳. عواملی که در‌نظر‌گرفتن آنها در محاسبات نرخ بیمه اتومبیل توصیه می‌شود

ویژگی‌های فردی راننده

ویژگی‌های خودرو

کاربری خودرو

شغل، وفاداری، رتبه اعتباری، سطح تحصیلات، داشتن بیمه‌نامه‌های دیگر، میزان استفاده از وسایل نقلیه عمومی، مشاغل دوم

سال ساخت خودرو، دست‌اول یا دست‌دوم بودن خودرو، قیمت خودرو، حداکثر سرعت، شتاب، تغییرات ساختاری در خودرو

مسافت طی‌شده در یک سال، میزان مصرف سوخت طی سال محل پارک خودرو

منبع: نتایج حاصل از بررسی‌های صورت‌گرفته توسط محققین

پیشنهاد می‌شود که از این عوامل (جدول ۳) نیز در صورت وجود اطلاعات کافی، در محاسبات حق‌بیمه شخص ثالث استفاده شود. اگرچه این متغیرها به عنوان متغیرهای با درصد اهمیت کمتر نسبت به عوامل قویاً توصیه‌شده در پژوهش حاضر شناسایی شده‌اند ولی درنظر‌گرفتن آنها در محاسبات، به بهبود نتایج مدل، کمک قابل توجهی خواهد نمود. بنابراین پیشنهاد می‌شود که این عوامل در فرم پیشنهاد آورده شوند و اطلاعات آنها از بیمه‌گذاران جمع‌آوری شود و تا حد امکان در محاسبات دخالت داده شوند. ‏

‏۳. عواملی که لحاظ آنها در محاسبات حق‌بیمه شخص ثالث توصیه نمی‌شود در جدول ۴ منعکس گردیده است:‏

جدول ۴. عواملی که در‌نظر‌گرفتن آنها در محاسبات نرخ بیمه اتومبیل توصیه نمی‌شود

ویژگی‌های فردی راننده

ویژگی‌های خودرو

کاربری خودرو

ملیت، داشتن بیمه‌نامه جامع، دوره‌های تکمیلی رانندگی، عضویت در کلوب‌های رانندگی، وضعیت سلامت، برج فلکی تولد، درآمد ماهیانه، داشتن مسکن شخصی، رشته تحصیلی، رنگ پوست

نوع سوخت و قیمت آن، نسبت قدرت به وزن، وزن خودرو، رنگ خودرو، چپ یا راست بودن فرمان، مصرف سوخت به ازای هر ۱۰۰ کیلومتر، نوع تأمین مالی، مبدل کاتالیستی، کشور سازنده خودرو

منطقه استفاده، استفاده از خودروی دوم، محل کار

منبع: نتایج حاصل از بررسی‌های صورت‌گرفته توسط محققین

استفاده از عوامل فوق در محاسبات حق‌بیمه توصیه نمی‌گردد؛ زیرا این متغیرها با مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی کشور همخوانی ندارند یا اعمال آنها با توجه به واقعیت‌های کشور منطقی نیست و یا اهمیت بسیار کمتری نسبت به عوامل “قویاً توصیه‌شده” و “توصیه‌شده” دارند. لحاظ عوامل ذکرشده در جدول ۴ در محاسبات نرخ بیمه اتومبیل؛ به دلایل مؤلفه‌های فرهنگی و اجتماعی، عدم وجود اطلاعات کافی، موضوعیت نداشتن و همچنین دشواری‌های بسیار از جهت اجرایی و عملیاتی توصیه نمی‌شود. ‏

باتوجه به تعیین نرخ شخص ثالث توسط هیأت دولت توصیه می‌شود، برای محاسبه حق‌بیمه‌های عادلانه که در کاهش ریسک تصادف تأثیرگذار باشند باید بین طبقات مختلف ریسکی تفاوت قائل شد، به‌این‌صورت که به برخی از این طبقات ریسکی، اضافه نرخ و به برخی دیگر، کاهش نرخ تعلق گیرد.‏

جهت بررسی امکان‌پذیری این عوامل با داده‌های در دسترس یک شرکت بیمه، امکان‌پذیری اعمال این عوامل در ریسک و به تبع آن حق‌بیمه بررسی گردید. نتایج بررسی‌های میدانی فوق با استفاده از داده‌های یک شرکت بیمه نشان داد که سطح ریسک رانندگان زن و مرد، رانندگان متأهل و مجرد، رانندگان گروه‌های سنی مختلف و رانندگان با گواهی‌نامه‌های مختلف، تفاوت معناداری با یکدیگر دارند. این بررسی میدانی محدود نشان می‌دهد که برای تعیین حق‌بیمه عادلانه و مؤثر و کاهش حوادث رانندگی، این تفاوت‌ها باید لحاظ گردد که متأسفانه هم اکنون علی‌رغم امکان اعمال آنها، در تعیین حق‌بیمه شخص ثالث، این تفاوت‌ها در‌نظر‌گرفته‌نمی‌شوند. از ‌آنجا‌ که فرم‌های پیشنهاد فعلی شرکت‌های بیمه در رشته بیمه شخص ثالث، بیش از حد، مختصر و ناقص هستند (که بعضاً این فرم‌های ناقص نیز به صورت کامل توسط بیمه‌گذار تکمیل نشده یا اینکه توسط نماینده یا بیمه‌گذار به صورت اشتباه تکمیل می‌شوند)، امکان بررسی تأثیرگذاری سایر متغیرها بر حق‌بیمه شخص ثالث وجود ندارد. لذا پیشنهاد می‌شود برای تکمیل نتایج در مطالعات آتی، فرم پیشنهاد بر طبق عوامل “قویاً توصیه‌شده” و “توصیه‌شده” اصلاح و تکمیل شود. به‌طورخلاصه پیشنهاد پژوهش مذکور لحاظ تمام عوامل پیشنهادی در محاسبه حق‌بیمه و اصلاح فرم پیشنهاد بر مبنای آن در راستای ارائه نرخ‌های عادلانه می‌باشد.   ‏

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=8377