سیر تاریخی فعالیت های سازمان صنایع کوچک و بررسی ماموریت های توسعه ای آن

0
۸۹۰ بازدید

فرشاد مقیمی
معاون برنامه ریزی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی
سازمان های توسعه ای نهادهایی هستند که با توجه به شرایط و ویژگی های اقتصاد و صنعت و نیازمندیهای آنها به طراحی خدمات به طور عام در جهت توسعه اقتصاد و به طور خاص در راستای توسعه صنعتی می پردازند، این سازمان‌ها به عنوان یکی از ابزارهای مورد تایید در فرآیند توسعه صنعتی می توانند نقشی ممتازدر ایجاد تحول و ارتقاء سطح کارایی صنعت در کشورها داشته باشند؛‏
بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی در اسفند ماه ۱۳۹۲″ سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و واحدهای تابعه استانی آن” ، به عنوان  سازمان توسعه ای تعیین  شده اند، در واقع در بین ۹ سازمان توسعه ای کشور تنها این سازمان با نظر مجلس شورای اسلامی توسعه ای شناخته شده است و بقیه سازمانها توسط هیئت وزیران بعنوان سازمان توسعه ای تلقی گردیده اند.‏‏
جهت معرفی سازمان و ماموریت های آن بهتر است در ابتدا مروری بر سیر تاریخی تشکیل آن داشته باشیم:‏‏
بر اساس مستندات موجود نزدیک به نیم قرن قبل در سال ۱۳۴۳ ” سازمان نواحی صنعتی” به منظور     برنامه ریزی و اجرای طرحهای مربوط به نواحی صنعتی  ایجاد و سه سال پس از آن ( سال ۱۳۴۷ )         ” سازمان صنایع کوچک و نواحی صنعتی ایران” با هدف توسعه صنایع کوچک و کمک به سرمایه گذاران تشکیل گردید، سازمان مذکور مسئولیت برنامه ریزی، توسعه مهارت های کارشناسان و متخصصان، تامین خدمات مشورتی و تهیه طرحهای لازم برای صنایع کوچک، توسعه و ترویج برنامه های تحقیقاتی و … را بر عهده داشت؛ در دهه های ۴۰ و ۵۰، کوشش های زیادی برای ایجاد شهرکها و نواحی صنعتی بعمل آمد که در نهایت چهار شهرک صنعتی البرز، باختران، کاوه و رشت بترتیب در سالهای ۴۷، ۵۰، ۵۲، ۵۳ پیش از سایر نواحی و شهرک ها به بهره برداری رسیدند؛
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، تحولات جدیدی در نظام سیاست گذاری و برنامه ریزی و اجرایی توسعه بخش صنعت و معدن بوجود آمد. با تصویب قانون حفاظت از توسعه صنایع بسیاری از صنایع، ملی اعلام شدند و مدیریت بخش صنعت به سه وزارتخانه صنایع سنگین، معادن و فلزات و صنایع سپرده شد، سازمان صنایع  ملی شکل گرفت و برخی از واحدهای صنعتی، تحت پوشش بنیادها و نهادها قرار گرفت. ‏‏
در سال ۱۳۶۲ پس از ایجاد تغییرات در نظام صنعتی کشور، سازمان صنایع کوچک و نواحی صنعتی ایران با کلیه وظایف در وزارت صنایع ادغام گردید و به منظور ایجاد هماهنگی و استفاده مطلوب از امکانات شهرک های صنعتی و ایجاد هر چه بیشتر امکانات زیربنایی و ارائه خدمات ضروری برای متقاضیان ایجاد واحدهای صنعتی، قانون” شرکت شهرکهای صنعتی ایران” به تصویب رسید. نزدیک به دو” دهه شرکت شهرکهای صنعتی” نسبت به ایجاد بیش از ۴۰۰ شهرک صنعتی اقدام کرد و در ابتدای برنامه سوم پس از ادغام وزارتخانه های صنایع و معادن قبلی سازمان صنایع کوچک تشکیل گردید ولی در سال ۱۳۸۴، وظایف اجرایی آن به شرکت شهرکهای صنعتی ایران سپرده شده و عملا” “سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران” از شهریور سال۱۳۸۴ فعالیت خود را با شکل کنونی آغاز نمود.‏‏
اما با ابلاغ سیاست های اصل ۴۴ توسط مقام معظم رهبری در سال ۱۳۸۴، این سازمان و شرکتهای تابعه طبق مصوبه هیات وزیران در سال ۱۳۸۶در لیست واگذاری  قرار گرفتند.با پیگیری های صورت گرفته، مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۰سازمان یاد شده را بعنوان سازمان توسعه ای تعیین نمود و در ادامه نیز در دوازدهم اسفند ماه سال جاری ” سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و واحدهای تابعه استانی آن” را به عنوان سازمان توسعه ای تعیین و وظایف حاکمیتی آن را از شمول واگذاری خارج نمود.‏‏
بر این اساس تدوین ماموریت های سازمان بعنوان یک سازمان توسعه ای در دستور کار قرار گرفته است، که در نهایت ۳۹ ماموریت توسعه ای در قالب شش کارکرد اصلی سازمانهای توسعه ای، برای سازمان احصاء گردید.‏‏
قابل ذکر است که بر اساس مطالعات انجام شده در ۶۴ سازمان توسعه ای دنیا، کارکردهای اصلی سازمانهای     توسعه ای در قالب ۶ کارکرد ‏توسعه و گسترش تکنولوژی،شبکه گستری و بهم رسانی کسب و کارها،توسعه مدیریت و عملیات،گسترش تجاری و توسعه صادرات، ‏تامین منابع مالی و توسعه سرمایه گذاری، ‏گسترش و جذب سرمایه های خارجی، شناسایی و دسته بندی شده اند. ‏‏
مهمترین ماموریت های توسعه ای سازمان در شرایط فعلی به شرح ذیل می باشد:‏‏
‎۱. ‎تسهیل، تشویق و بسترسازی  در راستای ایجاد پیوند مناسب و ساماندهی بین صنایع کوچک، متوسط و بزرگ؛
‎۲. ‎سیاستگذاری و برنامه‌ریزی جهت توسعه خوشه و شبکه های کسب و کار و صدور مجوزهای مورد نیاز؛ ‏‏
‎۳. ‎تسهیل و تشویق جهت ایجاد و توسعه مراکز‎ R&D ‎و مراکز نوآوری در سطح رشته های صنعتی؛
‎۴. ‎مدیریت تامین منابع مالی و سرمایه گذاری مورد نیاز و  تلاش برای تامین وثیقه صنایع کوچک از طریق صندوق های ضمانت سرمایه گذاری؛
‎۵. ‎بستر سازی جهت صدور  خدمات فنی و مهندسی در حوزه ایجاد زیرساخت های سرمایه گذاری صنعتی (شهرکها و نواحی صنعتی) و صنایع کوچک ؛
‎۶. ‎برنامه ریزی‏ جهت توانمندسازی نیروی انسانی و پشتیبانی از برنامه های تامین نیروی انسانی متخصص و ماهر مورد نیاز صنایع؛
‎۷. ‎سیاست گذاری و برنامه ریزی در زمینه تدوین شرح خدمات، دستورالعملها و ضوابط و پیش نویس آئین نامه ها جهت ایجاد و توسعه شهرکها و نواحی صنعتی و نظارت بر آنها ؛
‎۸. ‎سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و تدوین برنامه‌راهبردی جهت ایجاد و توسعه شهرکهای فناوری، مراکز خدمات فناوری و کسب و کار و مجتمع های فناوری اطلاعات و خدمات نرم افزاری؛
‎۹. ‎سیاست گذاری، برنامه ریزی و نظارت بر ایجاد مجتمع های کارگاهی، مراکز خدماتی و  ایجاد مناطق ویژه اقتصادی تحت مسئولیت‏.‏‏
در حال حاضر سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران با داشتن۳۱ شرکت استانی بعنوان بازوی اجرایی، متولی ۹۳۱ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب در سراسر کشور است که تعداد ۷۱۱ شهرک و ناحیه صنعتی از آنها مشغول واگذاری زمین به صنعتگران هستند این شهرک ها و نواحی صنعتی محل استقرار بیش از ۳۱ هزار واحد صنعتی با اشتغالی بیش از ۶۵۰ هزار نفر می باشند ضمن اینکه قریب به ۳۰ هزار واحد صنعتی نیمه تمام در مراحل مختلف تخصیص زمین، دیوار کشی،نصب سوله و نصب ماشین آلات در شهرک ها و نواحی صنعتی کشور در حال ساخت و ساز هستند، می توان گفت در مجموع حدود ۶۱ هزار واحد صنعتی به بهره برداری رسیده و در دست ساخت و ساز در شهرک ها و نواحی صنعتی کشور مستقر هستند.‏‏

فرشاد مقیمی
معاون برنامه ریزی سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی
سازمان های توسعه ای نهادهایی هستند که با توجه به شرایط و ویژگی های اقتصاد و صنعت و نیازمندیهای آنها به طراحی خدمات به طور عام در جهت توسعه اقتصاد و به طور خاص در راستای توسعه صنعتی می پردازند، این سازمان‌ها به عنوان یکی از ابزارهای مورد تایید در فرآیند توسعه صنعتی می توانند نقشی ممتازدر ایجاد تحول و ارتقاء سطح کارایی صنعت در کشورها داشته باشند؛‏
بر اساس مصوبه مجلس شورای اسلامی در اسفند ماه ۱۳۹۲″ سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و واحدهای تابعه استانی آن” ، به عنوان  سازمان توسعه ای تعیین  شده اند، در واقع در بین ۹ سازمان توسعه ای کشور تنها این سازمان با نظر مجلس شورای اسلامی توسعه ای شناخته شده است و بقیه سازمانها توسط هیئت وزیران بعنوان سازمان توسعه ای تلقی گردیده اند.‏‏
جهت معرفی سازمان و ماموریت های آن بهتر است در ابتدا مروری بر سیر تاریخی تشکیل آن داشته باشیم:‏‏
بر اساس مستندات موجود نزدیک به نیم قرن قبل در سال ۱۳۴۳ ” سازمان نواحی صنعتی” به منظور     برنامه ریزی و اجرای طرحهای مربوط به نواحی صنعتی  ایجاد و سه سال پس از آن ( سال ۱۳۴۷ )         ” سازمان صنایع کوچک و نواحی صنعتی ایران” با هدف توسعه صنایع کوچک و کمک به سرمایه گذاران تشکیل گردید، سازمان مذکور مسئولیت برنامه ریزی، توسعه مهارت های کارشناسان و متخصصان، تامین خدمات مشورتی و تهیه طرحهای لازم برای صنایع کوچک، توسعه و ترویج برنامه های تحقیقاتی و … را بر عهده داشت؛ در دهه های ۴۰ و ۵۰، کوشش های زیادی برای ایجاد شهرکها و نواحی صنعتی بعمل آمد که در نهایت چهار شهرک صنعتی البرز، باختران، کاوه و رشت بترتیب در سالهای ۴۷، ۵۰، ۵۲، ۵۳ پیش از سایر نواحی و شهرک ها به بهره برداری رسیدند؛
بعد از پیروزی انقلاب اسلامی، تحولات جدیدی در نظام سیاست گذاری و برنامه ریزی و اجرایی توسعه بخش صنعت و معدن بوجود آمد. با تصویب قانون حفاظت از توسعه صنایع بسیاری از صنایع، ملی اعلام شدند و مدیریت بخش صنعت به سه وزارتخانه صنایع سنگین، معادن و فلزات و صنایع سپرده شد، سازمان صنایع  ملی شکل گرفت و برخی از واحدهای صنعتی، تحت پوشش بنیادها و نهادها قرار گرفت. ‏‏
در سال ۱۳۶۲ پس از ایجاد تغییرات در نظام صنعتی کشور، سازمان صنایع کوچک و نواحی صنعتی ایران با کلیه وظایف در وزارت صنایع ادغام گردید و به منظور ایجاد هماهنگی و استفاده مطلوب از امکانات شهرک های صنعتی و ایجاد هر چه بیشتر امکانات زیربنایی و ارائه خدمات ضروری برای متقاضیان ایجاد واحدهای صنعتی، قانون” شرکت شهرکهای صنعتی ایران” به تصویب رسید. نزدیک به دو” دهه شرکت شهرکهای صنعتی” نسبت به ایجاد بیش از ۴۰۰ شهرک صنعتی اقدام کرد و در ابتدای برنامه سوم پس از ادغام وزارتخانه های صنایع و معادن قبلی سازمان صنایع کوچک تشکیل گردید ولی در سال ۱۳۸۴، وظایف اجرایی آن به شرکت شهرکهای صنعتی ایران سپرده شده و عملا” “سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران” از شهریور سال۱۳۸۴ فعالیت خود را با شکل کنونی آغاز نمود.‏‏
اما با ابلاغ سیاست های اصل ۴۴ توسط مقام معظم رهبری در سال ۱۳۸۴، این سازمان و شرکتهای تابعه طبق مصوبه هیات وزیران در سال ۱۳۸۶در لیست واگذاری  قرار گرفتند.با پیگیری های صورت گرفته، مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۰سازمان یاد شده را بعنوان سازمان توسعه ای تعیین نمود و در ادامه نیز در دوازدهم اسفند ماه سال جاری ” سازمان صنایع کوچک و شهرکهای صنعتی ایران و واحدهای تابعه استانی آن” را به عنوان سازمان توسعه ای تعیین و وظایف حاکمیتی آن را از شمول واگذاری خارج نمود.‏‏
بر این اساس تدوین ماموریت های سازمان بعنوان یک سازمان توسعه ای در دستور کار قرار گرفته است، که در نهایت ۳۹ ماموریت توسعه ای در قالب شش کارکرد اصلی سازمانهای توسعه ای، برای سازمان احصاء گردید.‏‏
قابل ذکر است که بر اساس مطالعات انجام شده در ۶۴ سازمان توسعه ای دنیا، کارکردهای اصلی سازمانهای     توسعه ای در قالب ۶ کارکرد ‏توسعه و گسترش تکنولوژی،شبکه گستری و بهم رسانی کسب و کارها،توسعه مدیریت و عملیات،گسترش تجاری و توسعه صادرات، ‏تامین منابع مالی و توسعه سرمایه گذاری، ‏گسترش و جذب سرمایه های خارجی، شناسایی و دسته بندی شده اند. ‏‏
مهمترین ماموریت های توسعه ای سازمان در شرایط فعلی به شرح ذیل می باشد:‏‏
‎۱. ‎تسهیل، تشویق و بسترسازی  در راستای ایجاد پیوند مناسب و ساماندهی بین صنایع کوچک، متوسط و بزرگ؛
‎۲. ‎سیاستگذاری و برنامه‌ریزی جهت توسعه خوشه و شبکه های کسب و کار و صدور مجوزهای مورد نیاز؛ ‏‏
‎۳. ‎تسهیل و تشویق جهت ایجاد و توسعه مراکز‎ R&D ‎و مراکز نوآوری در سطح رشته های صنعتی؛
‎۴. ‎مدیریت تامین منابع مالی و سرمایه گذاری مورد نیاز و  تلاش برای تامین وثیقه صنایع کوچک از طریق صندوق های ضمانت سرمایه گذاری؛
‎۵. ‎بستر سازی جهت صدور  خدمات فنی و مهندسی در حوزه ایجاد زیرساخت های سرمایه گذاری صنعتی (شهرکها و نواحی صنعتی) و صنایع کوچک ؛
‎۶. ‎برنامه ریزی‏ جهت توانمندسازی نیروی انسانی و پشتیبانی از برنامه های تامین نیروی انسانی متخصص و ماهر مورد نیاز صنایع؛
‎۷. ‎سیاست گذاری و برنامه ریزی در زمینه تدوین شرح خدمات، دستورالعملها و ضوابط و پیش نویس آئین نامه ها جهت ایجاد و توسعه شهرکها و نواحی صنعتی و نظارت بر آنها ؛
‎۸. ‎سیاستگذاری، برنامه‌ریزی و تدوین برنامه‌راهبردی جهت ایجاد و توسعه شهرکهای فناوری، مراکز خدمات فناوری و کسب و کار و مجتمع های فناوری اطلاعات و خدمات نرم افزاری؛
‎۹. ‎سیاست گذاری، برنامه ریزی و نظارت بر ایجاد مجتمع های کارگاهی، مراکز خدماتی و  ایجاد مناطق ویژه اقتصادی تحت مسئولیت‏.‏‏
در حال حاضر سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران با داشتن۳۱ شرکت استانی بعنوان بازوی اجرایی، متولی ۹۳۱ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب در سراسر کشور است که تعداد ۷۱۱ شهرک و ناحیه صنعتی از آنها مشغول واگذاری زمین به صنعتگران هستند این شهرک ها و نواحی صنعتی محل استقرار بیش از ۳۱ هزار واحد صنعتی با اشتغالی بیش از ۶۵۰ هزار نفر می باشند ضمن اینکه قریب به ۳۰ هزار واحد صنعتی نیمه تمام در مراحل مختلف تخصیص زمین، دیوار کشی،نصب سوله و نصب ماشین آلات در شهرک ها و نواحی صنعتی کشور در حال ساخت و ساز هستند، می توان گفت در مجموع حدود ۶۱ هزار واحد صنعتی به بهره برداری رسیده و در دست ساخت و ساز در شهرک ها و نواحی صنعتی کشور مستقر هستند.‏‏

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=811