ثروت ملی و ازخودبیگانگی جامعه میزبان

0
۶۸۷ بازدید

مردم استان‌های خوزستان و بوشهر ثروت ملی را در کنار خود می‌بینند، اما از آن ثروت ها بیش‌تر بحران‌ها را برای همیشه به ارث دارند. شاهد سدسازی‌ها و پروژه‌های عظیم انتقال آب وخطوط انتقال گاز هستند اما نه برای خود؛ بلکه برای دیگر مناطق….

سجادبهزادی-روزنامه نگار – «عسلویه ارث پدر کسی نیست.» این تیتر مصاحبه یک روزنامه‌نگار با دکتر شمس اردکانی تحلیل گر انرژی در آذرماه ۱۳۸۰ است. این مصاحبه ۲۰ سال پیش در شماره ۱۶۷ یک نشریه محلی در استان بوشهر بنام «نسیم جنوب» چاپ شد وبعد از آن نیز بازتاب زیادی پیدا کرد.

در آن مصاحبه، روزنامه نگار که نویسنده این یادداشت است احساس می‌کرد این دیپلمات سابق که از قضاء دکتری انرژی هم دارد، سوژه خوبی برای یک مصاحبه مهم پیرامون مهم ترین ثروت ملی ایران، یعنی انرژی نفت وگاز است.

دکتر شمس اردکانی از دانشگاهی در شهر شیکاگو آمریکا دکترای اقتصاد انرژی داشت وبه مدت یک سال و نیم در مرکز تحقیقات علمی کویت مسئول بخش انرژی بوده‌است و همچنین در دانشگاه کویت اقتصاد انرژی درس می‌داده است.

روزنامه‌نگار در بخشی از مصاحبه خودگریزی به محرومیت در استان بوشهر می زند واز شمس اردکانی می پرسد «بنظر شما چرا شهرها و روستاهای این استان که در قلب ذخائرانرژی کشور و عسلویه زندگی می‌کنند خود از نعمت گاز محروم هستند؟» شمس در پاسخ می گوید:«عسلویه ارث پدر کسی نیست و نفت وگاز ثروت ملی است و نه استانی… در دنیا به آدمی که توانایی نداشته باشد به اصطلاح نمی توانند بیش از توانش به او چیزی بدهند…»

امروز مردم خوزستان به خاطر مشکل آب در رنج هستند واین استان با تنش کم‌سابقه‌ای روبرو شده است. خوزستان نیز مانند استان بوشهر استانی است که ثروت ملی در آن فراوان نهفته است.علاوه بر نفت وگاز، نزدیک به یک‌چهارم منابع آبی کشور را دارا است. عمده منابع کشور در خاک این استان نهفته است و زمین‌های کشاورزی آن سالانه بخش قابل توجهی از نیاز غذایی کشور را تامین می‌کنند.

سخن اصلی یادداشت بر این پرسش استوار است که آیا می توان بر اساس همان نگاه دکتر شمس اردکانی در دو دهه گذشته این گونه تصور کرد که نگاه حاکمیتی به استان‌های جنوبی که ثروت ملی در آنها نهفته است چنان است که این استان ها خود سهم ناچیزی از این ثروت ملی داشته باشند؟ براساس کدام رویکرد علمی به استان‌های خوزستان وبوشهر، بیشتر به مانند منطقه‌ای نگاه می شود که باید تامین‌کننده منابع و مواد اولیه سایر استان‌ها باشند وخود کمترین سهم از ثروت ملی که در استانشان تولید می‌شود داشته باشند؟

اگر اینطور هست چرا به آلودگی هوا و کاهش منابع آب در دو استان بوشهر و خوزستان که به دنبال توسعه تاسیسات عظیم نفتی رخ داده است بعنوان یک بحران ملی نگاه نمی شود وباید مردمان این سرزمین در رنج مضاعف باشند؟

اگر ثروت این دو استان ملی است، پس بحران‌‌هایی که به دنبال خلق این ثروت ملی درست می‌شود نیز باید با نگاه ملی برطرف شود و نه اینکه حل این بحران‌ها را بخواهند با منابع ناچیز استانی و به صورت قطره‌چکانی برطرف کنند که سالهای سال به طول انجامد ونارضایتی را بالا ببرد.

«ثروت ملی ارث پدر کسی نیست؛» اما چرا جامعه محیط پیرامون این ثروت ملی، باید وارث بحران‌هایی باشند که به دنبال خلق همان ثروت ملی ایجاد شده است؟

برای حفظ و سلامت محیط‌زیست منطقه میزبان چه برنامه‌ای تدوین و اجرا شده است و چه شغل‌ها و درآمدهای پایداری برای آنها ایجاد شده است؟

مردم استان‌های خوزستان و بوشهر ثروت ملی را در کنار خود می‌بینند، اما از آن ثروت ها بیش‌تر بحران‌ها را برای همیشه به ارث دارند. شاهد سدسازی‌ها و پروژه‌های عظیم انتقال آب وخطوط انتقال گاز هستند اما نه برای خود؛ بلکه برای دیگر مناطق. نماینده مردم اهواز در مجلس گفته است «با وجود ۵ سد بزرگ ، ٧٠٠ روستا و ٢۵ شهر خوزستان دچار تنش آبی هستند.»

مردم این استان‌ها وارث بزرگ‌ترین و درآمدزاترین صنعت کشور یعنی صنعت نفت وگاز هستند. مجموعه عظیم صنعت پارس جنوبی که نزدیک به یک‌میلیارد مترمکعب در روز تولید گاز دارد در استان بوشهر قرار دارد. اما درصد بیکاری در این دو استان بسیار بالاست و جوانانشان سهم بسیار ناچیزی در آزمون‌های استخدامی دارند.

شمس اردکانی ۲۰ سال پیش درست می‌گفت.از آن روز تا امروز ثروت ملی ارث پدر کسی نبوده است ونخواهد بود. اما این برنامه‌ریزی یک سوی ناکوکی هم دارد و آن اینکه نباید کاری کرد جامعه میزبان خود را با ثروت ملی بیگانه ببیند و نسبت به آن احساس تعلق نداشته باشد.

احساس بیگانگی جامعه میزبان با ثروت ملی اگر رخ دهد بسیار خطرناک است. انتقاد مارکس از جامعه سرمایه‌داری هم همین بود. مارکس می گفت جامعه سرمایه‌داری به دلیل ماهیت ساختاری‌اش، از خود بیگانگی را در جامعه(کارگری) تقویت می کند که در نهایت اتفاقات ناخوشایندی ممکن است پیش بیاید. ثروت ملی ارث پدر کسی نیست اما جامعه میزبان باید بداند نسبت شان با این ثروت ملی چیست و چه سهمی از آن دارند.

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=149163

دیدگاهتان را بنویسید

Please enter your comment!
Please enter your name here