وزیر نفت تشریح کرد: دلایل عقب ماندگی ایران در برداشت از میدان‌های مشترک

وزیر نفت دوشنبه شب در برنامه زنده تلویزیونی «نگاه یک» که به مناسبت هفته دولت از شبکه یک سیما پخش شد، حضور یافت و به تبیین مشکلات پیرامون صنعت نفت و گاز و راه حل‌های پیش روی آن‌ها پرداخت. به گزارش جهان اقتصاد، بیژن زنگنه درباره چگونگی وضع همسایگان ایران در برداشت از میدان‎های مشترک تصریح کرد: همه وضعشان از ما بهتر است حتی عراق. هم اکنون شرکت‎های درجه یک بین‌المللی در عراق در میدان مشترک با ما کار می‌کنند. به تازگی که وزیر نفت عراق به ایران آمده بود گفتند که در میدان یادآوران که با ایران مشترک است در حال به نتیجه رسیدن یک طرح ۱۰ میلیارد دلاری با اکسان موبیل هستند. وزیر نفت افزود: آنها (عراق) برای دسترسی به شرکت‎های بین المللی هیچ محدودیتی ندارند در حالی که ما خیلی محدودیت داریم. وی با اشاره به کمبود سرمایه و ضعف تکنولوژیک بعنوان مهمترین مشکلات کنونی صنعت نفت گفت: علم و دانایی قابل خریداری نیست؛ باید زمینه تولید علم را در کشور ایجاد کنیم و درعین حال از ایستادن در کنار صاحبان علم و فناوری در سطح جهان غافل نباشیم تا فناوری و مهم‎تر از آن، دانش مدیریت به داخل کشور منتقل شود. زنگنه به قراردادهای جدید نفتی بعنوان گشاینده مسیرهای انتقال فناوری اشاره کرد و گفت: شرکت اکتشاف و تولید ایرانی در این مدل قراردادی (به طور مثال پتروپارس در قرارداد توسعه فاز ۱۱ پارس جنوبی) در زمینه‎های مختلف مانند مدیریت پروژه، مدیریت و مهندسی مخزن، راهکارهای تامین مالی و ... بر دانسته‎هایش می‎افزاید. به گفته وی، در قالب اجرای قراردادهای نفتی هم از خدمات بسیاری از شرکت‎های ایرانی استفاده می‎شود و هم شرکت ملی نفت برای کار کردن در چنین سطحی، ناگزیر بالا رفتن سطح آموزش منابع انسانی و انتقال فناوری را تجربه خواهد کرد. زنگنه درباره کمبود سرمایه نیز اظهار کرد: طی سال‎های گذشته؛ تحریم‎ها، مشکلات موجود در تنظیم روابط مالی دولت با شرکت ملی نفت و کمبود منابع، سبب کاهش حجم سرمایه‎گذاری در صنعت نفت شده است و این چالش باید برطرف شود تا بتوانیم توسعه میدان‌های مشترک و ازدیاد برداشت از مخازن را در دستور کار قرار دهیم. وزیر نفت با اشاره به انتشار پنج هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت نفت در سال ۹۵ گفت: انتشار اوراق، ابزار گرانی برای تامین مالی است. بنابراین احتمال انتشار دوباره اوراق در سال ۹۶ کم است. وی افزود: دولت انتشار حجم عظیمی از اوراق را در برنامه دارد و قابلیت پذیرش بازار سرمایه هم نامحدود نیست؛ ضمن اینکه نقدینگی اگر مهار نشده باشد، ایجاد تورم می‌کند و انتشار اوراق باید با مجوز نهادهای نظارتی باشد. به این ترتیب، برای تامین منابع از داخل کشور، برای هر دو بخش بالادست و پایین دست صنعت نفت، به فکر استفاده از روش‎های دیگری هستیم؛ هرچند به نظر باید بیشتر روی منابع خارجی تمرکز کنیم. زنگنه از مجوز انتشار پنج هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت یا معادل ارزی آن در سال ۹۶ و همچنین مجوز سه میلیارد دلاری دیگری که قانون بودجه به نفت داده است، خبر داد و گفت: باید برای تامین منابع مالی از روش‎هایی از جمله اوراق قرضه داخلی و خارجی استفاده کنیم؛ به نحوی که از نظر مسائل شرعی هم مشکلی نداشته باشد. به گفته وی، صنعت نفت در سال‎های آینده به حجم عظیمی از سرمایه‎گذاری خارجی نیاز دارد که می‎تواند از طریق اجرای قراردادهای جدید نفتی نسبت به جذب آن اقدام کند و همچنین باید تامین مالی پروژه‎هایی مانند نوسازی تاسیسات و ... با استفاده از انواع دیگر قراردادها دنبال شود. زنگنه با بیان اینکه افزایش برداشت از مخازن، مسئله اصلی ماست و به هیچ وجه نباید در این زمینه کوتاه بیاییم، اظهار کرد: ذخیره نفت درجای میدان‌های مشترک غرب کارون حدود ۶۷ میلیارد بشکه است. حتی ضریب بازیافت ۱۰ درصدی در این میدان‎ها به این معناست که حدود ۶۰ میلیارد بشکه نفت در زیر زمین باقی می‎ماند؛ درحالی‌که تنها افزایش یک درصدی ضریب بازیافت، استحصال ۶۷۰ میلیون بشکه نفت بیشتر را امکان‌پذیر می‎کند که با احتساب بشکه‎ای ۵۰ دلار، ۳۴ میلیارد دلار ثروت کشور احیا می‎شود. وزیر نفت در ادامه با اشاره به برنامه‎ریزی برای تعیین تکلیف همه میدان‌های مشترک تا پایان دولت دوازدهم اظهار کرد: در صورت تداوم روند موجود و حفظ همکاری‎های ایران در سطوح بین المللی، این کار شدنی است. وی با اشاره به در جریان بودن مذاکرات برای میدان‎های مشترک شامل آزادگان، یادآوران و یاران در غرب کارون؛ آذر، چنگوله و دهلران در غرب کشور و میدان‎های فراساحلی فرزاد A و فرزاد B، فروزان، سلمان و اسفندیار گفت: امیدواریم توسعه میدان گازی پارس جنوبی هم در این دولت به پایان برسد. زنگنه با بیان این‎که تا پایان امسال چند قرارداد نفتی امضا می‎شود، افزود: قراردادهای ما منحصر به الگوی جدید قراردادهای نفتی نیست و متناسب با نوع پروژه‎ها از انواع قراردادها استفاده خواهد شد. وزیر نفت درباره نتیجه مذاکره با شرکت دولتی نفت و گاز هند برای توسعه میدان فرزاد B توضیح داد: رئیس جمهوری خواسته بودند مذاکره ما با این شرکت هندی تا سپتامبر ۲۰۱۶ به صورت انحصاری ادامه یابد و چنین هم شد؛ اما به نتیجه نرسیدیم. وی افزود: بر اساس پیشنهاد این شرکت هندی، در طول ۲۵ سال تنها ۱۰ درصد ارزش تولید میدان به ایران می‎رسد و ۹۰ درصد آن برای طرف مقابل می‎ماند. چنین پیشنهادهایی برای ما جذابیت ندارد و این مدل توسعه‎ای قابل قبول نیست؛ زیرا هدف ما تنها توسعه میدان نیست و کسب درآمد برای کشور را دنبال می‎کنیم. زنگنه با اشاره به گزینه‎های دیگر وزارت نفت برای تعیین تکلیف این میدان مشترک گفت: برای مطالعه این میدان، با یک شرکت روس تفاهم‌نامه‎ای امضا کرده‎ایم و از سوی دیگر با همکاری یک مشاور، در حال بررسی راهکار توسعه میدان فرزاد B با استفاده از منابع داخلی و اخذ وام هستیم. وی با اشاره به این‎که در عین حال مذاکره با هندی‎ها ادامه دارد، یادآور شد: این بحث به هیچ وجه سیاسی نیست؛ بلکه کاملا فنی و اقتصادی است. **تولید نفت متناسب با ذخایر نیست وزیر نفت درباره آخرین رقم تولید و صادرات نفت خام گفت: هم اکنون روزانه بیش از سه میلیون و ۸۰۰ هزار بشکه نفت تولید می‎شود و در مردادماه امسال، روزانه به طور میانگین بیش از ۲,۶ میلیون بشکه نفت و میعانات گازی صادر شده است. زنگنه بر رعایت اصل تناسب تولید با ذخایر بر اساس سیاست‎های کلی نظام اشاره کرد و گفت: تولید کنونی به هیچ وجه متناسب با ذخایر کشور نیست. وی در این زمینه به اهمیت تولید صیانتی اشاره کرد و افزود: تولید صیانتی یعنی فعالیت با حداکثر ضریب بازیافت ممکن که این موضوع می‎تواند قدرت اقتصادی، امنیتی و سیاسی کشور را افزایش دهد. به گفته وزیر نفت، در برنامه ششم توسعه، ظرفیت تولید حدود ۴,۸ میلیون بشکه نفت در روز هدف‌گذاری شده است که البته این رقم، ظرفیت تولید است و میزان واقعی تولید در پایان برنامه متاثر از تعهدهای اوپک و دیگر موارد، ممکن است کمتر از ظرفیت تولید باشد. زنگنه رقم کنونی تولید نفت در کشور را تقریبا مشابه سطح تولید پیش از تحریم‎ها عنوان کرد و گفت: این در حالی‌ است که طی این سال‌ها، افت تولید نفت در میدان‎های فلات قاره و شرق کارون جبران شده و تولید روزانه نفت در غرب کارون از حدود ۷۰ هزار بشکه در زمان آغاز به کار دولت یازدهم، به نزدیک ۲۸۰ هزار بشکه رسیده است. **نمی‌توان خام فروشی را بطور کامل کنار گذاشت زنگنه درباره جلوگیری از خام فروشی نفت و گاز و این که چه زمانی زنجیره تکمیل ارزش به‌طور واقعی اتفاق می‌افتد، توضیح داد: تنها برش‌های کمی از نفت خام (۴ تا ۵ درصد) قابل تبدیل به خوراک‎های پتروشیمی است، این که برخی فکر می‌کنند همه نفت خام را می توان در اختیار پتروشیمی قرار داد غیرممکن است و هیچ جای دنیا چنین شرایطی وجود ندارد. وی با بیان این که دو برنامه برای جلوگیری از خام فروشی در دستور کار ما قرار دارد، تصریح کرد: نخست، توسعه صنعت پتروشیمی و دیگری افزایش ظرفیت پالایش است. وزیر نفت با اشاره به این که ارزش تولید محصولات پتروشیمی در سال ۷۶ یک میلیارد دلار بود و این رقم در سال ۸۵ به ۲۰ میلیارد دلار رسید، افزود: در صورت همراهی و استفاده از فاینانس‎های خارجی ظرف برنامه پنجساله ششم ارزش تولید محصولات پتروشیمی کشور به ۴۰ میلیارد دلار می‌رسد که عمدتا باید از سرمایه خارجی، فاینانس و صندوق توسعه ملی استفاده کرد. زنگنه به بخش پالایش به عنوان برنامه دیگر برای جلوگیری از خام فروشی اشاره کرد و گفت: بر اساس برنامه، همه میعانات گازی تولید کشور که تا ۲ سال آینده به یک میلیون بشکه در روز می‌رسد در داخل کشور پالایش می‌شود و دیگر میعانات گازی برای صادرات نخواهیم داشت و میعانات تولیدی در پالایشگاه‌های کشور به نفت گاز، بنزین، نفتا و گازمایع تبدیل می‌شود. وی ادامه داد: در مجموع تصمیم ما این است ظرفیت پالایشی کشور را از یک میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه در روز به روزانه سه میلیون بشکه برسانیم که کار بزرگی برای جلوگیری از خام فروشی است.