بازار نفت میدان جدید رویارویی کشورهای غربی و عربی با ایران

0
۴۰۴ بازدید

شفاف تر شدن زوایای فرصتی که ارزان از دست رفت

علی شفائی: با کاهش چشمگیر قیمت نفت در بازارهای جهانی، زوایای فرصتی که طی هشت سال فعالیت دولت های نهم و دهم سوخت، بیش از پیش روشن و تبعات منفی آن شفاف می شود.
به گزارش خبرنگار جهان اقتصاد، در نگاهی به تاریخچه تولید و تجارت نفت در سال های پس از پیروزی انقلاب، مشخص می شود که همواره بازی های سیاسی کشورهای غربی بالاخص آمریکا در بازار نفت که با نقش آفرینی کشورهای عربی همراه بوده، به عنوان ابزاری برای اعمال فشار بر جمهوری اسلامی به کار گرفته شده است.‏
این در حالی است که در سال های فعالیت دولت های نهم و دهه به ریاست محمود احمدی نژاد، جریانی متفاوت بر بازار نفت حاکم شد و دو بحران اقتصادی که ابتدا آمریکا و پس از مدتی اروپا را درگیر خود کرد، موجب شد تا بازار نفت از فشارهای سیاسی فاصله گرفته و قیمت ها واقعی شود تا جاییکه هر بشکه نفت ایران بیش از ۱۱۰ دلار نیز فروخته شد.
روند افزایش قیمت در هشت سال فعالیت دولت های نهم و دهم به اندازه ای بود که در مقایسه با سه دوره فعالیت دولت های قبل تغیر چشمگیری داشت، چنانکه میانگین قیمت هر بشکه نفت در هشت سال دفاع مقدس ۲۳ دلار و ۵۳ سنت، در دوران سازندگی ۱۷ دلار و ۱۱ سنت و در هشت سال دولت اصلاحات ۲۲ دلار و ۷۶ سنت بوده است و این در حالی است که در هشت سال فعالیت دولت اصولگرایان میانگین قیمت هر بشکه نفت ۷۸ دلار و ۷۴ سنت بوده است.‏
رشد ۲۴۶ درصدی قیمت نفت نسب به دوره اصلاحات به افزایش ۱۸۰ درصدی درآمدهای نفتی منتهی شود تا در این هشت سال قریب به ۶۰۰ میلیارد دلار درآمد نفتی حاصل شود، درآمدی که متاسفانه به جای سرمایه گذاری در بخش های زیربنایی، توسعه صنعت نفت و پروژه های اقتصادی، صرف امور روزمره و امور تبلیغی شد و نه تنها این درآمد بی نظیر منجر به توسعه اقتصادی کشور و بهبود شرایط اقتصادی شود بلکه به دلیل سوء مدیریت به ایجاد تورم مهار نشدنی، افزایش بی رویه واردات و ترویج رفتار مصرف گرایی، تخریب تولید و افزایش بیکاری منتهی شده و عواقب اجتماعی و فرهنگی حاصل از تخریب ساختار اقتصادی و معیشتی خانوار به تهدیدی جدی تبدیل شد.‏
این جریان موجب شد تا با پایان روزهای خوش درآمدهای میلیارد دلاری نفت و آغاز روند نزولی قیمت نفت، زوایای از دست رفتن این فرصت تاریخی بیش از پیش نمایان شود و در شرایطی که برخی کشورهای عربی به سرکردگی آمریکا با دخالت در بازار نفت تلاش می کنند کشورهایی چون ایران، ونزوئلاو روسیه را مجبور به تعامل در فضای سیاسی کنند، استفاده دیگر صادرکنندگان نفت از فرصت دوران طلایی افزایش قیمت نفت به بیش ۱۰۰ دلار بیش از پیش بازتاب پیدا کرده است.
در این خصوص ایلنا گزارش داد، دوران ماه عسل کشورهای نفتی به پایان رسیده است بعد از یک دوره نسبتا طولانی که قیمت نفت به بالا‌ترین سطح خود رسیده بود و مدت زمان زیادی بازار نفت ۱۰۰ دلاری را به خود می‌دید حالا آن دوران به سر آمده است و قیمت‌ها رو به سقوط.‏
اما اکنون در بین کشورهای نفتی این ضرب المثل جیک جیک مستون و فکر زمستون بودن نماد عینی پیدا کرده است. در آن زمان که مدیران دولت نهم و دهم سر مست از درآمد نفتی فکر بریز و بپاش بودند و به دنبال ثبت رکورد در سفرهای استانی، و برای نبود‌‌ همان نظارت نیم بند سازمان برنامه بودجه را حذف کردند شیوخ عرب منطقه در حال سرمایه گذاری در طرح های میان مدت و طولانی مدت اقتصادی بودند.‏
حال که ایران، ونزوئلا و روسیه از این روند قیمت‌ها شاکی هستند و اقتصاد خود را در خطر می‌بینند. به طوریکه وزیر اقتصاد روسیه درگفتگو با رویترز گفته است که اگر قیمت نفت زیر ۱۰۰ دلار ۳ ماه ثابت بماند اقتصاد روسیه دچار رکود می‌شود شیوخ عربستان، امارات و کویت به طور علنی از قیمت موجود ابراز رضایت می‌کنند تا بدان جا که عربستان حاضر شده است به مشتریان آسیایی خود تخفیف یک دلاری هم بدهد.‏
اما تا کی قرار است این سقوط قیمت ادامه داشته باشد و یا اینطور بهتر است بگوییم که عربهای خلیج فارس راضی به چه قیمتی هستند. در سال ۱۹۶۸ که سال آخر جنگ ایران با عراق بود عربستان به دستور آمریکا تولید نفت خود را بالا برد و سبب شد قیمت نفت به شدت پایین بیاید هدف آمریکا این بود که با پایین آوردن قیمت نفت ایران را مجبور به پذیرش قطعنامه کند و هم به قذافی رئیس جمهور لیبی فشار وارد کند امری که تا حدود ی جواب داد.‏
این بار نیز به نظر می‌رسد‌‌ همان بازی در حال تکرار شدن است درست مدت کوتاهی بعد از ملاقات سعود الفیصل وزیر خارجه عربستان با جان کری وزیر خارجه آمریکا بود که قیمت‌ها سیر نزولی به خود گرفت در ابتدا این آمریکا بود که اعلام کرد میزان برداشت خود را از نفت ماسه‌ای در ایالت کلرادو افزایش داده و دیگر نیازی به وارد کردن نفت از دیگر کشور‌ها ندارد و اکنون این کشور توان تامین کردن بخشی از نفت کانادا را نیز دارا است.‏
در هفته اخیر نیز ممنوعیت صادرات مواد هیدرو کربوی که از صنایع پایین دستی نفت است نیز برداشته شد و تاجران آمریکایی می‌توانند محصولات پالایشگاهی خود را به تمام دنیا صادر کنند اما از این سو نیز کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس در یک اقدام هماهنگ سعی در اشباع بازار نفت گرفتند. در حالیکه عراق در گیر داعش بود و پیش بینی می‌شد بازار نفت تحت تاثیر این درگیری دچار شوک شود کویت اعلام کرد که ظرفیت خود را بالا برده است. امارات نیز خبر از نفت فجیره داد و عربستان نیز پیشنهاد کاهش تولید را رد کرد و اعلام کرد به مشتریان آسیایی خود ۱ دلار و به مشتریان اروپایی و آمریکایی ۴۷ سنت تخفیف می‌دهد.‏
تمام این تحولات به لحاظ تاریخی متقارن است با اوج گرفت بحران اوکراین و رودرو گرفتن غرب و آمریکا با روسیه و همچنین دور آخر مذاکرات هسته‌ای ایران کشورهایی که شدیدا به درآمد نفت خود وابسته هستند و هیچ پشتیبانی هم در بین دیگر کشور‌ها ندارند. شاید این طور بتوان گفت که قیمت نفت اکنون بسته به سیاست ایران و روسیه است.و باید دید در این جنگ نفتی صورت گرفته بین اعراب و ایران کدامیک بر دیگری برتری پیدا خواهد کرد.‏
خبرنگار جهان اقتصاد می افزاید، در شرایطی که بودجه سال ۹۳ برپایه نفت ۱۰۰ دلاری بسته شده و دولت تدبیر و امید به درآمدهای نفتی برای احیاء آسیب های اقتصادی هشت سال گذشته نیازمند است، ادامه روند کاهشی قیمت نفت به عنوان معضلی پیش روی دولت قرارگرفته است، اتفاقی که تدبیر دولت برای حل آن می تواند تفاوت مبین تفاوت میان دولت هایی باشد که یکی تبلیغات و دیگر کارشناسی و خرد جمعی را در دستور کار قرارمی دهد.‏

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=5988