اما و اگرهای اقتصاد ایران در مقابل کاهش نرخ سود بانکی ‏

0
۳۳۷ بازدید

با افزایش انتظارها از بابت کاهش نرخ سود سپرده بانکی انتظار های مختلفی از سوی کارشناسان مطرح می شود موافقان بر این عقیده اند که کاهش نرخ سود ها سرمایه های جامعه را متمرکز کرده و راهی بازار سرمایه می نماید .

این درحالیست که مخالفان معتقدند این کاهش سبب سرازیر شدن پول به بازارهای مختلف و شکل گیری حباب قیمت ها خواهد شد.‏ تصمیم سازان بر این عقیده اند افزایش نرخ سود سپرده های کوتاه مدت بانکی طی ماه های اخیر توسط بانک های خصوصی و دولتی علاوه بر اینکه توانست بخشی از نقدینگی را به سمت سیستم بانکی هدایت کند موجب اثرات منفی در بازار سرمایه شد.‏به اعتقاد کارشناسان کشور برای بهبود تولید ناچار به پذیرش اندک معایب کاهش سود های بانکی است.چون شرایط اقتصادی با رکود مواجه بوده و بانک‌ها برای بازپرداخت سود بانکی بامشکل مواجه می‌شوند به همین خاطر بانک‌ها درصدد کم کردن سود بانکی برای بهترعمل کردن به تصمیمات خود می‌باشند.‏ اگر سود بانک‌ها افزایش یابد به ضرر تولیدکنندگان و اگر کاهش یابد به ضرر سپرده‌گذاران خواهد بود.

نرخ سود تسهیلات چند درصد کاهش می‌یابد؟

همزمان با گمانه زنی های مختلف بر سر کاهش نرخ سود سپرده های بانکی بحث کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی نیز در محافل اقتصادی مطرح شده است.‏ این روزها در شرایطی بحث کاهش نرخ سود تسهیلات بانکی مطرح است که سود وام ها توسط برخی موسسات مالی و اعتباری و حتی برخی بانک ها تا ۳۰ درصد هم افزایش یافته است . شورای پول و اعتبار براساس قانون مراقب رعایت صرفه و صلاح سپرده گذاران است و فقط می‌تواند حداقل سود مورد انتظار و پیش‌بینی را برای ورود بانک‌ها در یک عقد مشارکت مدنی تعیین کند و ازآنجایی که سود حاصل از تسهیلات در قالب عقود مشارکتی در واقع به سپرده گذاران تعلق دارد نه بانک، شورای پول و اعتبار باید حداقل نرخ سود مورد انتظار برای ورود بانک به یک مشارکت مدنی را برای نظام بانکی تعریف کند. این بدین معنی است که قانون‌گذار در حمایت از منافع سپرده گذار اجازه نمی‌دهد سپرده‌های مردم به‌ضرر صاحبان آنها در فعالیت‌هایی که بازده اقتصادی مناسب ندارند، مورد استفاده قرار گیرد.

کارشناسان معتقدند باید انگیزه سرمایه‌گذاری بالاتر رود، اگر نرخ سود تسهیلات در سطح بالا باشد معلوم است که کمتر به سمت تولید می‌رود و اگر نرخ سود تسهیلات کم شود، اثر ضدرکودی می‌تواند داشته باشد، اما نمی‌توان تنها از نرخ سود بانکی انتظار معجزه داشت، بلکه باید در کنار آن برای تولید اقدامات دیگری هم انجام شود.

از آنجا که نرخ تورم براساس آمارهای بانک مرکزی و مرکز آمار ایران به حدود ۱۵.۵ درصد رسیده و چشم انداز ثبات اقتصادی را برای کشور فراهم کرده، همین امر سبب شده تا از اواخر اسفند ماه سال گذشته و در آستانه نوروز دولتمردان اقتصادی از عزم دولت برای متناسب کردن نرخ سود بانکی با تورم خبر دهند. به هر حال تعیین نرخ سود بانکی در حال حاضر منجر به بروز تناقض برای اقتصاد کشور شده و در حالی که در کشورهای دارای اقتصاد تثبیت شده نرخ سود بانکی متناسب با نرخ تورم افزایش می یابد، در اقتصاد ما افزایش نرخ سود بانکی منجر به تشدید هزینه های تولید و بالارفتن نرخ تورم و کاهش نرخ سود سبب گسترش بازارهای سوداگرانه و به نفع رانت جویان خواهد شد. این در حالی است که کارشناسان معتقدند هم اکنون موضوع کاهش یا افزایش نرخ سود بانکی موضوعیتی ندارد بلکه پیشنهاد می شود دولت توان خود را صرف کنترل نرخ تورم کند.‏

عزم دولت برای متناسب کردن نرخ سود بانکی با تورم به میزانی است که ولی الله سیف رییس کل بانک مرکزی نیز از ارائه پیشنهاد تعیین سقف سود تسهیلات بانکی خبر داده و گفته است: این پیشنهاد در جلسه شورای پول و اعتبار در سال ۹۴ مطرح می شود تا سقف سود تسهیلات بانکی با حفظ ویژگی های عقود اسلامی تعیین شود. البته طیف وسیعی از کارشناسان بانکی و اقتصادی نیز چنین استدلال می کنند که نرخ سود بانکی باید متناسب با نرخ تورم کشور تعیین شود. در این میان اما برخی کار شناسان بر این باورند که کاهش نرخ سود، پس اندازکنندگان کم بضاعت را تحت فشار قرار خواهد داد لذا هرگونه تصمیمی در این زمینه باید با در نظر گرفتن تمام جوانب باشد. به باور این گروه از کار شناسان، دولت از طریق کاهش دستمزدهای واقعی حقوق بگیران سعی بر آن دارد تورم را کاهش دهد و با کاهش سودهای بانکی کشور، یعنی پس اندازهای اندک مردم را ارزان را در اختیار بخش مولد اقتصاد قرار دهند تا این بخش از رکود خارج شود. رسیدن نرخ تورم به ۱۵ درصد و لمس نشدن آن توسط بخش تولید و همچنین مصرف کننده نهایی این شائبه را که نرخ تورم غیرواقعی اعلام شده تا شاهد دستمزد کمتر برای حقوق بگیران و پرداخت وام با سود های پایین در اقتصاد باشیم را تقویت می کند.‏

البته همواره با تغییر و کاهش نرخ سود بانکی انتظارات متفاوتی از سوی کارشناسان مطرح می شود، موافقان بر این عقیده اند که کاهش نرخ سود سرمایه های جامعه را متمرکز کرده و راهی بازار سرمایه می کند و این درحالی است که مخالفان معتقدند این کاهش سبب سرازیر شدن پول به دیگر بازارها و شکل گیری حباب قیمتی در آن بخش ها خواهد شد. ناگفته نماند از سال گذشته تاکنون این دومین بار است که موضوع کاهش نرخ سود بانکی مورد تاکید قرار می گیرد، در سال گذشته و با افزایش رقابت بانکی ها برای افزایش نرخ سود بانکی که از زمستان سال ۹۲ آغاز شده بود، بانکداران به خواست بانک مرکزی توافق نامه ای را امضا کردند که براساس آن، نرخ سود بانکی از نرخ های نجومی بازار رقابتی کمتر می شد. این توافق البته چند ماه بیشتر دوام نیاورد و بعد از آن شورای پول و اعتبار وارد عمل شد و مصوب کرد تا بانکی ها از نرخ واحدی در سیستم بانکی تبعیت کنند. حال با گذشت حدود یک سال از این تغییرات، دوباره زمزمه های کاهش نرخ سود بانکی به یکی از مباحث داغ محافل اقتصادی تبدیل شده است. آلبرت بغزیان کارشناس مسائل اقتصادی در تشریح دلایل علاقه مندان به افزایش نرخ سود، گفت: استدلال کسانی که با افزایش نرخ سود بانکی موافق هستند این است که رشد نرخ سود بانکی موجب جمع آوری نقدینگی سرگردان و باعث تامین مالی برای پروژه های تولید می شود اما افزایش نرخ سود بانکی موجب تشدید هزینه تولیدکننده و متعاقب آن نرخ تورم خواهد شد.‏

منطق نرخ سود سپرده ۲۰ درصدی

به هر حال با شدت گرفتن مواضع بانک مرکزی برای ساماندهی نرخ سود بانکی اعم از تسهیلات و سپرده به احتمال قوی برای تعیین نرخ ۲۰ درصد لابی های گسترده ای در جریان است. اگر چه حدود یکسالی از کاهش نرخ سود سپرده‌های بانکی و ساماندهی رقابت مخرب بین بانکها برای دریافت سپرده‌های گران‌قیمت می‌گذرد؛ اما با توجه به ادامه حرکت تورم به عنوان یکی از پارامترهای اثرگذار در تغییر سود، از میانه‌های سال گذشته با وجود اینکه بانکها حتی به همان نرخ های تعیین شده هم پایبندی کاملی نداشتند، بانک مرکزی و سایر مقامات اقتصادی بر بازنگری مجدد نرخ سود پافشاری داشته و مصر به تعیین تکلیف آن بودند هدفی که ضمن تاکید بر سود سپرده، سود تسهیلات بانکی که در اغلب موارد بسیار بیش از بازدهی عملیات اقتصادی تعیین می شود را در بر می گیرد. این در حالی است که ساماندهی سود تسهیلات از رویکردهای جدی بانک مرکزی در سال جاری بوده و در کنار سود سپرده بانکی به شدت بر آن تاکید دارد تا جایی که ولی الله سیف -رییس کل بانک مرکزی- تصمیم داشت بنای اولین پیشنهاد خود در شورای پول و اعتبار در سال جدید را سود بانکی و خاصه تعیین سقفی برای سود تسهیلات قرار دهد.‏

کاهش آرام نرخ سود تسهیلات ‏

از سویی دیگر قربانی-معاون اقتصادی بانک مرکزی- نیز با اشاره به نرخ تورم به عنوان یکی از مباحث مهم تعیین سود تاکید کرده که با کاهش تورم نرخ سود تسهیلات هم به صورت تدریجی کاهش می یابد. وی گفته که با توجه به این که بانک مرکزی رویکرد خروج از رکود را دنبال می کند، تمرکز آن بر بحث تسهیلات است. این در حالی است که نرخ سود سپرده ها هم به آرامی کاهش پیدا خواهد کرد؛ منتهی به صورتی است که نرخ سود واقعی همچنان مثبت خواهد بود. براین اساس، با توجه به اینکه طبق اعلام برخی از اعضای شورای پول و اعتبار احتمالا در دومین جلسه این شورا که ممکن است در هفته جاری برگزار شود سود بانکی یکی از محورهای آن خواهد بود، برخی از مدیران بانکی عنوان می کنند که با توجه به کاهش نرخ تورم به حدود ۱۵ درصد، احتمالات برای کاهش نرخ سود سپرده تا ۲۰ درصد مطرح شده است در عین حال که بیان می شود سیاست بانک مرکزی کاهش یکباره سود اعم از سپرده و تسهیلات نبوده و به طور تدریجی نسبت به آن اقدام خواهد کرد. کاهش نرخ سود تا ۲۰ درصد درحالی مطرح می‌شود که در اردیبهشت ماه سال ۱۳۹۳ بعد از نرخ های بالای تعیین شده برای سود از سوی بانکها که گاها از ۳۰ درصد هم عبور می‌کرد بانک مرکزی نرخ سود روزشمار را به ۱۰ و سالانه ۲۰۰ درصد کاهش داد.‏

اما در حالی از سوی مدیران عامل بانکها و کارشناسان پیش شرطهایی برای تغییر نرخ سود بانکی مطرح می شود که اغلب معتقدند باید نرخ سود سپرده و تسهیلات متناسب با یکدیگر و با در نظر گرفتن تمامی جوانب تغییر کرده و سود سپرده با تفاوت حدود چهار درصدی با تورم تعیین شود. پیش‌تر همتی -رییس شورای هماهنگی بانک‌های دولتی – عنوان کرده بود که نرخ سود ۲۰ درصد برای کاهش نرخ سود سپرده می‌تواند مناسب و منطقی باشد. در همین زمینه احمد حاتمی یزد -کارشناس امور بانکی- با بیان این‌که سود سپرده به میزان بالایی تحت تاثیر نرخ تورم قرار دارد، افزود: اگر قرار باشد نرخ سود کمتر از تورم تعیین و اجرایی شود آنگاه برای سپرده‌گذاران به صرفه نبوده و ترجیح می‌دهند که به جای گذاردن منابع خود در بانک‌ها آن را در بخش‌های دیگر که اغلب بخش‌های غیر مولد است به خرید و فروش پرداخته و سود بیشتری به دست آورند. در عین حال که واحد‌های تولیدی هم ترجیح می‌دهند در این شرایط منابع خود را برای خرید مواد اولیه و کالای مورد نیاز که ممکن است با تغییر نرخ تورم با افزایش قیمت همراه شود اختصاص دهند. وی درباره احتمالات مطرح شده برای کاهش نرخ سود سپرده به ۲۰ درصد گفت: در چنین شرایطی با توجه به این‌که نرخ سود سپرده باید حدود ۴ تا ۵ درصد تورم باشد نرخ ۲۰ درصد منطقی خواهد بود.‏

پرداخت نرخ ۲۲ درصد سود تسهیلات در توان نظام بانکی کشور نیست

در کنار موضوع تعدیل نرخ سود سپرده بانکی کارشناسان ارشد بر لزوم متعادل سازی نرخ سود تسهیلات بانکها نیز تاکید می کنند. حسین عبده تبریزی، اقتصاد دادن در این باره معتقد است: نرخ کنونی برای اقتصاد ایران مخرب است. در سال ۹۳ بانکها حدود۱۵۰ هزار میلیارد تومان سود تسهیلات پرداخت کردند که بعید است نظام بانکی توان تامین را داشته باشد. عضو شورای عالی بورس افزود:‌ پرداخت نرخ ۲۲ درصد سود تسهیلات که البته موارد متعدد تخلف از این نرخ هم وجود دارد ، در توان نظام بانکی کشور نیست. عبده تبریزی با بیان اینکه متناسب با نرخ تورم حدود ۱۵ درصد، نرخ سود تسهیلات بانکی نیز باید کاهش یابد، گفت:‌ سازکار متعادل سازی نرخ سود را بانک مرکزی مدیریت می کند اما تصویب آن در شورای پول و اعتبار به تنهایی کافی نیست. عبده تبریزی با اشاره به اینکه توجه به دو عنصر در بازنگری نرخ سود تسهیلات بانکی ضرورت دارد، گفت:‌ موضوع اول ، نظارت بانک مرکزی بر موسسه های مالی و اعتباری غیرمجاز است که با رعایت نکردن نرخ سود، سپرده ها را برای خود جذب می کند. عبده تبریزی گفت: همچنین بانک مرکزی باید بر تراز مالی بانکها تسلط کافی داشته باشد تا اطمینان یابد سود پرداختی از محل درآمد دریافتی در چارچوب مقررات نظام بانکی است.‏

این کارشناس مسایل اقتصادی افزود: موضوع دوم نیز ایجاد صندوق تضمین سپرده است که به نظم بخشی به نظام بانکی بویژه در شرایطی که فعالیت بانک های غیردولتی گسترش یافته است ، کمک می کند. وی با تاکید بر اینکه کاهش نرخ سود تسهیلات قطعا باید اتفاق بیفتد، گفت: البته برای بانک مرکزی باید مشخص باشد که بانک این سود را از چه محلی پرداخت می کند. این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: بانک ها با صورت تراز مالی آرایش کرده نمی تواند سود تسهیلات پرداخت کند. عبده تبریزی تصریح کرد : نرخ ۲۲ درصدی کنونی تسهیلات بانک ها برای اقتصاد ایران مخرب است.‏

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=11642