اتحادیه اروپا، راه طولانی سخت و ناهموار

0
۲۱۳ بازدید

در سال ۱۹۹۱، قراردادهای ایجاد اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا به امضا می رسند. در این قراردادها جدول زمانی برای دستیابی به یک واحد پولی مشترک برای کشورهای عضو تا سال ۱۹۹۹ تعیین می گردد و همزمان نام جامعه مشترک به «اتحادیه اروپا» تغییر داده می شود. این اتحادیه به پیشرفت های خود ادامه می دهد تا اینکه در ابتدای سال ۱۹۹۹، یورو رسما به عنوان واحد پولی اتحادیه اروپا معرفی می گردند. سه سال زمان لازم است که یورو جای واحدهای پولی ملی کشورها را بگیرد. در این میانه اما سه کشور بریتانیا، دانمارک و سوئد پول ملی خود را حفظ می کنند…

محمدرضا اکبری جور، پژوهشگر اقتصاد بین الملل

در ادامه سلسله مباحث مربوط به موضوع برگزیت، در سومین مبحث، تلاش می کنیم دستاوردهای اتحادیه اروپا را زیر ذره بین برده و به این سوال پاسخ دهیم که آیا اتحادیه اروپا به اهداف خود دست یافته یا خیر. شاید پرداختن به موفقیت ها و شکست های اتحادیه اروپا، کمک مناسبی در درک بهتر آنچه که در دهه های اخیر به وقوع پیوسته است، باشد.

در سال ۱۹۸۶، پرچم اتحادیه اروپا رونمایی گردید. پرچمی با زمینه آبی و در وسط دایره‌ای از دوازده ستاره به رنگ طلایی که موید اشاره به تکامل و وحدت دارد. نکته قابل ذکر آن است که هرکدام از کشورهای عضو این اتحادیه پرچم ملی خود را دارند. در سال ۱۹۹۰، با فروپاشی دیوار برلین و از هم پاشیدن بلوک شرق کشورهای اروپای شرقی و مرکز اروپا خواهان پیوستن به جامعه مشترک می شوند و چند ماه بعد، آلمان شرقی به عنوان بخشی از آلمان متحد عضوجامعه مشترک می شود.

در سال ۱۹۹۱، قراردادهای ایجاد اتحادیه اقتصادی و پولی اروپا به امضا می رسند. در این قراردادها جدول زمانی برای دستیابی به یک واحد پولی مشترک برای کشورهای عضو تا سال ۱۹۹۹ تعیین می گردد و همزمان نام جامعه مشترک به «اتحادیه اروپا» تغییر داده می شود. این اتحادیه به پیشرفت های خود ادامه می دهد تا اینکه در ابتدای سال ۱۹۹۹، یورو رسما به عنوان واحد پولی اتحادیه اروپا معرفی می گردند. سه سال زمان لازم است که یورو جای واحدهای پولی ملی کشورها را بگیرد. در این میانه اما سه کشور بریتانیا، دانمارک و سوئد پول ملی خود را حفظ می کنند.

نکته مهم و قابل توجه آنستکه اﻫﺪاف اوﻟﻴﻪ تشکیل ﺟﺎﻣﻌﻪ اﻗﺘﺼﺎدی اروﭘﺎ در ابتدا مبتنی برانتفاع اﻗﺘﺼﺎدی و با تمرکز بر فعالیت های گمرکی بود اما به مرور زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی ﺳﻴﺎﺳﻲ، اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻓﻀﺎﻳﻲ، ﭘﻮﻟﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ را در ﺑﺮ ﻣﻲ ﮔﻴﺮد. اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروپا به صورت حساب شده در ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﻲ و اﻣﻨﻴﺘﻲ – دﻓﺎﻋﻲ، ﭘﻮل و ﺳﻴﺴﺘﻢ اﻗﺘﺼﺎدی واﺣﺪ، ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ، ﻗﻀﺎﻳﻲ و ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﻧﻴﺰ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎی ﺧﻮد را ﻧﺰدﻳﻚ و ﻣﻨﺴﺠﻢ میﻛﻨﺪ و علاوه بر ارتقاء سطح زندگی شهروندان خود، نقش موثری در معادلات جهانی بازی می کند. در سال ۲۰۰۹، پیمان لیسبون، به اجرا درمی آید که مهمترین کار آن تغییر ساختار قانونی اتحادیه اروپا بود. در پیمان ﺳﻪ ﺳﻴﺴﺘﻢ ارﮔﺎﻧﻲ اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروﭘﺎ ﺑﻪ ﻳﻚ ﻧﻬﺎد واﺣﺪ ﺑﺎ ﻫﻮﻳﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧﻲ  تبدیل گردید.

اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروﭘﺎ کم کم ﺑﻪ ﺑﺴﻴﺎری از اﻫﺪاف اﻋﻼﻣﻲ ﺧﻮد ﻛﻪ ﺑﻨﻴﺎﻧﮕﺬاران آن ﺗﻌﻴﻴﻦ ﻧﻤﻮده ﺑﻮدﻧﺪ ازﺟﻤﻠﻪ ﺻﻠﺢﮔﺮاﻳﻲ، ﺑﺎزار واﺣﺪ، اروﭘﺎی ﺑﺪون ﻣﺮز، ﭘﺎرﻟﻤﺎن ﭼﻨﺪﻣﻠﻴﺘﻲ، ﮔﺴﺘﺮش ﺟﻐﺮاﻓﻴﺎﻳﻲ و واﺣﺪ ﭘﻮﻟﻲ ﻣﺸﺘﺮک ﻋﻴﻨﻴﺖ ﺑﺨﺸﻴﺪه و ﮔﺎمﻫﺎی ﺑﻠﻨﺪی درزﻣﻴﻨﻪ ﺗﻮﺳﻌﻪ و اﻣﻨﻴﺖ و ﺟﻬﺖدﻫﻲ ﺑﻪ ﻣﻘﺮرات ﺗﺠﺎرت ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺑﺮداﺷﺖه است. اﻳﻨﻚ ﺑﺨﺶ ﻋﻤﺪه‌ای ازﺳﻴﺎﺳﺖ ﻣﻠﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی ﻋﻀﻮ اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﺧﺼﻮﺻﺎً در ﺣﻮزهﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی در ﺑﺮوﻛﺴﻞ ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺎﻧﻚ ﻣﺮﻛﺰی اروﭘﺎ ﻛﻨﺘﺮل ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎی ﭘﻮﻟﻲ اروﭘﺎﻳﻴﺎن را ﺑﺮ ﻋﻬﺪه دارد و اﺑﻌﺎد ﻣﻬﻢ ﺳﻴﺎﺳﺖ ﻣﻠﻲ اﻳﻦ ﻛﺸﻮرﻫﺎ از ﻣﻬﺎﺟﺮت ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺗﺎ ﻣﺤﻴﻂ زﻳﺴﺖ و ﻣﺴﺎﺋﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و ﻛﺸﺎورزی درﻧﻬﺎدﻫﺎی ﻓﺮاﻣﻠﻲ ﻣﻮرد رﺳﻴﺪﮔﻲ ﻗﺮارﻣﻲ ﮔﻴﺮد.

گام بعدی اتحادیه اروپا، ورود ﺑﻪ ﻋﺮﺻﻪﻫﺎی ژﺋﻮﭘﻮﻟﺘﻴﻚ و ﺗﺒﺪﻳﻞ اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﺑﻪ ﻳﻚ اﺑﺮ دوﻟﺖ می باشد چراکه آنان می خواهند تنها در ﻋﺮﺻﻪﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﺘﻮﻗﻒ ﻧﺸﻮﻧﺪ.

در این مسیر اما همه چیز راحت جلو نرفته است. چراکه ﺑﻪ رﻏﻢ آن ﻛﻪ اﺗﺤﺎدﻳﻪ اروپا درﺳﺎلﻫﺎی اﺧﻴﺮ در ﻋﺮﺻﻪ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺰاﻳﻨﺪه ای ﺑﻪ ﺑﺎزﻳﮕﺮ ﻣﻬﻢ ﺟﻬﺎﻧﻲ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺷﺪه اﺳﺖ، اﻣﺎ در زﻣﻴﻨﻪ ﺳﻴﺎﺳﻲ از وﺣﺪت ﻛﻤﺘﺮی ﺑﺮﺧﻮردار بوده و در ﺣﻮزه ﻣﻮﺿﻮﻋﺎت ﺣﺴﺎس اﻣﻨﻴﺘﻲ و دﻓﺎﻋﻲ، کشورها از ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎی ﻣﻠﻲ خود ﭘﻴﺮوی ﻣﻲﻛﻨﺪ. از اینرو اروﭘﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان وزﻧﻪ ژﺋﻮﭘﻮﻟﻴﺘﻴﻚ، عملاً محقق نگردیده است.

یکی از مشکلات این اتحادیه عدم تصویب قانون اساسی اروپا بوده است. اسپانیا به عنوان اولین کشور، این قانون را به همه پرسی گذاشت، که این قانون به تایید مردم اسپانیا رسید. در سال ۲۰۰۴، این قانون در فرانسه به همه پرسی گذاشته شد که نتیجه آن عدم تایید این قانون بود.این قانون در هلند نیز به سرنوشت فرانسه دچار شد. لوکزامبورک در سال ۲۰۰۵، همه پرسی را برگزار نمود و مورد تایید قرار گرفت لیکن در نهایت این برنامه لغو گردید.

شکست قانون اﺳﺎﺳﻲ دوران ﺗﺎزه ای را در ﺣﻴﺎت ﺳﻴﺎﺳﻲ اروﭘﺎ رﻗﻢ زد و ﺑﺎ ﺗﺤﺖ اﻟﺸﻌﺎع ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻧﺴﺠﺎم و ﻳﻜﭙﺎرﭼﮕﻲ اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﻛﻪ در ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ ﻫﺪفﮔﺬاری ﺷﺪه ﺑﻮد، اروﭘﺎﻳﻴﺎن ﺑﻪ ﺳﻴﺎﺳﺖﻫﺎی ﻣﻠﻲﮔﺮاﻳﺎﻧﻪ ﺗﻮﺟﻬﻲ دوﺑﺎره ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ. دراﻳﻦ ﻓﻀﺎی ﻧﻮﻇﻬﻮر، ﺑﺪﮔﻤﺎﻧﻲ اﻓﻜﺎرﻋﻤﻮﻣﻲ اروﭘﺎﻳﻴﺎن ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻛﺎراﻳﻲ اﺗﺤﺎدﻳﻪ و ﻗﺪرت ﻧﻤﺎﻳﻲ ﺟﺮﻳﺎنﻫﺎی دﺳﺖ راﺳﺘﻲ ﻧﻴﺰ آﺛﺎرﻣﻨﻔﻲ و زﻳﺎن ﺑﺎری ﺑﺮای آﻳﻨﺪه ﻓﺮاﻳﻨﺪ ﻫﻤﮕﺮاﻳﻲ ﻓﺮاﻣﻠﻲ اروﭘﺎﻳﻲ ﺑﻪ دﻧﺒﺎل داﺷﺖ.

بجز این، ﻧﺒﺎﻳﺪ از ﻛﻨﺎر ﻋﻮاﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی در ﻋﺪم ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ واﺣﺪ اروﭘﺎ ﮔﺬﺷﺖ. ﻳﻜﻲ از وﻳﮋﮔﻲﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی اﺗﺤﺎدﻳﻪ آن اﺳﺖ ﻛﻪ اﻋﻀﺎی آن از ﻧﻈﺎمﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی ﻳﻚ دﺳﺘﻲ ﺑﺮﺧﻮردار ﻧﻴﺴﺘﻨﺪ. ﺑﻪ ﺑﻴﺎن دﻳﮕﺮ، ﻋﻠﻲرﻏﻢ اﻳﻨﻜﻪ ﻫﻤﻪ اﻋﻀﺎ دارای اﻗﺘﺼﺎد ﺑﺎزار آزاد ﻫﺴﺘﻨﺪ، وﻟﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی واﻗﻊ در ﺷﻤﺎل اروﭘﺎ و ﻳﺎ ﻓﺮاﻧﺴﻪ ﻋﻤﺪﺗﺎً ﺳﻮﺳﻴﺎل دﻣﻮﻛﺮات ﻣﻲﺑﺎﺷﻨﺪ و ﺣﺎﻣﻲ ﻣﺪاﺧﻠﻪ ﺑﻴﺸﺘﺮ و ﻣﺆﺛﺮﺗﺮ دوﻟﺖ در ﻧﻈﺎم اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺣﺎل آﻧﻜﻪ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ واﺣﺪ، ﺗﺠﻠﻲ دﻫﻨﺪه ﻧﻮﻋﻲ اﻗﺘﺼﺎد ﻟﻴﺒﺮاﻟﻲ ﺑﻮد. ﻋﺎﻣﻞ اﻗﺘﺼﺎدی دﻳﮕﺮ، ﻧﮕﺮاﻧﻲ اﻓﻜﺎر ﻋﻤﻮﻣﻲ اروﭘﺎ از اﻓﺰاﻳﺶ ﺑﻴﻜﺎری و ﺗﻮرم در ﺻﻮرت ﺗﺼﻮﻳﺐ ﻣﺘﻦ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ واﺣﺪ ﺑﻮد. ﮔﻔﺘﻪ ﻣﻲﺷﺪ اﮔﺮ اﻳﻦ ﻗﺎﻧﻮن اﺳﺎﺳﻲ ﺗﺼﻮﻳﺐ ﺷﻮد، ﺳﻴﻞ ﻛﺎرﮔﺮان اروﭘﺎی ﺷﺮﻗﻲ وارد اﺗﺤﺎدﻳﻪ ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﺷﺪ و اﻗﺘﺼﺎد ﻣﻠﻲ ﻛﺸﻮرﻫﺎی اروﭘﺎی ﻏﺮﺑﻲ ﺗﻀﻌﻴﻒ ﺧﻮاﻫﺪ ﮔﺮدﻳﺪ.

با این همه در خلال این سالها، این اتحادیه به ﺑﺰرگ ﺗﺮﻳﻦ ﻗﻄﺐ ﺗﺠﺎری ﺟﻬﺎن تبدیل گردیده است و حدود ۳۰ درﺻﺪ از ﻣﺒﺎدﻻت ﺗﺠﺎری ﺟﻬﺎن را در اﺧﺘﻴﺎر دارد. براساس آمارهای اریه شده در بانک جهانی متوسط نرخ تورم در این اتحادیه از سال ۲۰۰۰ تاکنون حول و حوش ۲ درصد  بوده است. بالاترین نرخ تورم در اتحادیه اروپا ۳.۶۶ در سال ۲۰۰۱ ثبت گردیده و پایین ترین آن در سال ۲۰۱۰، ۰.۹۴ ثبت گردیده است.

بد نیست اتحادیه اروپا را با با کشور ژاپن که در سال ۲۰۱۹، تولید ناخالص داخلی کشور ژاپن ۵.۰۸۲ تریلیون دلار بوده است، داشته باشیم. در حالیکه همواره تولید ناخالص داخلی ژاپن از اتحادیه اروپا پایین تر بوده است لیکن اختلاف این دو در سال ۱۹۸۵، تنها به میزان ۱.۱۸۰ تریلیون دلار بوده است، در سال ۲۰۰۰ میلادی، این اختلاف ۲.۳۷۲ تریلیون دلار و در سال ۲۰۱۹، به ۱۰.۵۴۴ تریلیون دلار رسیده است. و این میزان بیشترین اختلاف این شاخص در دو مجموعه نمی باشد چراکه در سال ۲۰۰۸، اختلاف تولید ناخالص داخلی این دو به عدد ۱۱.۲۰۰ تریلیون دلار می رسد.

طبیعی است که در این سالها، انگلستان، علاوه بر اهمیت فوق العاده در این اتحادیه لیکن همواره، ساز خود را زده است و این اتحادیه با مشکلات مربوط به انگلستان مواجه بوده است. تلاش خواهد شد در خصوص بریتانیا، به صورت جداگانه و مستقل یادداشتی تهیه شود. لیکن مطالعه راه طولانی که اتحادیه اروپا را به موقعیت امروز رسانده است، حکایت از خردورزی و تلاش بی پایانی دارد که نخبگان اروپا، در آن نقش اساسی داشته اند.

(Visited 1 times, 1 visits today)

لینک کوتاه مطلب : https://jahaneghtesad.com/?p=129548

دیدگاهتان را بنویسید

لطفا کامنت خود را ثبت نمایید .
لطفا نام خود را وارد کنید