چالش زعفران ایرانی رقابت مخرب در صحنه بازرگانی خارجی است

شرح رنج تاریخی طلای سرخ از زبان رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران

رئیس هیئت مدیره و مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران معتقد است: یکی از چالش های جدی بازار زعفران رقابت مخرب در صحنه بازرگانی خارجی است.

حسین شیرزاد در گفتگویی که روابط عمومی سازمان منتشر کرده است ضمن اعلام مطلب فوق افزود: متاسفانه به گونه ای تاریخی تجار داخلی با قیمت پائین محصول را در اختیار خریداران خارجی قرار داده و علاوه بر رقابت منفی قیمتی محصول، در کیفیت هم به حداقل استانداردها پایدار نمی ماندند.از سوی دیگر عدم شناخت فعالان محلی از نیاز مصرف کنندگان خارجی یکی دیگر از چالش های این بازار است. به واقع بازار شناسی دقیق از بازار خارجی در عرصه تولید، فرآوری و بسته بندی در کشور صورت نمی گیرد. مورد بعدی نبود برندهای قدرتمند از زعفران ایران در بازار جهانی است. زعفران بر اساس برند در دنیا شناخته شده است. از معدود محصولات کشاورزی که نیازمند برند مشخص است زعفران می باشد، متاسفانه در شناساندن برند زعفران داخلی در خارج موفق عمل نشده است. تکنولوژی فرآوری زعفران در کشور بسیار ضعیف است و با وجود تولید بسیار بالای زعفران در کشور به سبب اقلیم مناسب، در زمینه خشک کردن و بسته بندی محصول موفق عمل نشده است. عدم وجود صنایع تکمیلی و عدم وجود پیوند بین حلقه های مختلف صنعت زعفران ( تولید، عرضه، فرآوری، صادرات) از دیگر چالش های صنعت زعفران کشور است و بسیاری از موارد دیگر که در این حوزه وجود دارد.

وی در پاسخ به این سوال که چشم‌انداز شما نسبت به آینده تولید و بازار زعفران دارای چه مشخصه هایی است؟ تصریح کرد: بنظر من صادرات به تنهایی در مورد محصول زعفران کفایت نمیکند بلکه حضور مستمر و پایدار در بازار جهانی و ایجاد ارتباطات بلند مدت در حوزه صادرات زعفران کارگشا خواهد بود. در بحث زنجیره بهترین راهکار سهیم نمودن همه حلقه ها در منافع است. زنجیره زمانی شکل می گیرد که تمام حلقه ها بر تشکیل، ضرورت و تخصیص منابع اتفاق نظر داشته باشند.

**برنده رقابت تولیدی با اسپانیا و بازنده در بازاریابی

شیرزاد اضافه کرد: اعتقاد دارم ترویج توانمند سازی ظرفیت سازی وآموزش کشاورزان در این حوزه بسیار مهم است. امروزه شاید ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران باشد اما به یقین تنها تولید کننده نیست. کشورهایی مثل یونان، افغانستان، چین، ازبکستان، آذربایجان، استرالیا، نیوزلند، فرانسه، مراکش در بحث تولید زعفران ورود پیدا کرده اند. اسپانیا در گذشته از ایران در تولید زعفران جلوتر بود اما تولید کننده ایرانی با هزینه کمتر این تولید را پوشش داد و از اسپانیا جلو زد در بحث بازاریابی ایران بسیار ضعیف عملکرده است و نیاز است برند جغرافیایی برای محصول زعفران در کشور تعریف و ثبت شود. از سوی دیگر نیز خریدار حرفه ای زعفران، منطقه تولید زعفران، کود محصول، نحوه خشک کردن و… برایش مهم است اما صادرکنندگان حوزه زعفران افرادی هستند که کمتر اطلاعی در مورد مناسبات بین المللی این محصول و برند سازی دارند و بیشتر به دنبال رانت ارزی هستند و معمولا هم بیشتر سود به این افراد می رسد.

مدیرعامل سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران درباره آمارهای تولید و خرید این محصول نیز اذعان کرد: از مجموع بالغ بر ۶۶ تن زعفرانهای خریداری شده موجود در انبارهای سازمان تعاونی روستایی تا به امروز مجموع ۲۸.۶۵۶.۰۰۰ گرم زعفران به ارزش ۱۵۵.۸۷۹.۰۸۳.۰۰۰ریال به اشخاص حقیقی (۴۱ درصد) و تشکل‌های تعاونی روستایی (۵۹ درصد) در قالب ۱۷۸ مورد معامله در بازار فیزیکی بورس فروخته شده و جمعا” به میزان ۳۷.۷۳۰.۹۲۱ گرم از آن در انبار های مربوطه نگهداری می شوند.

شیرزاد تاکید کرد: در حال حاضر بیش از ۱۶۵ هزار خانوار فقط در دو استان کشور تولید کننده زعفران هستند و سطح زیر کشت آن بیش از ۱۱۰ هزار هکتار است. این محصول خواستگاه خرده پایی و خرده مالکی و معیشتی دارد. لذا دولت در سال ۱۳۹۶ با مداخله در بازار زعفران به شکل حمایتی و توافقی به یاری تولیدکنندگان زعفران ساکن در سکونتگاه های روستایی محروم عمدتا مرزی شتافته است.

وی در بخش دیگری از این گفتگو درباره نحوه فروش زعفران در سال جاری تفاوت های آن با گذشته تصریح کرد: امسال به منظور فروش زعفران، ضمن برگزاری جلسات متعددی با شرکت بورس کالا با هدف راه اندازی بورس بین المللی زعفران و بازار آتی زعفران تصمیم گرفته شد جهت آغاز عملیات فروش اقدام به عرضه زعفران در رینگ بین الملل، بازار سپرده کالایی و بازار فیزیکی بورس کالای کشاورزی شد. البته در فرآیند بورسی زعفران خرده مالکان هم امکان حضور دارند. در سال گذشته طرح دیر اجرایی شد و فرآیند اندکی به سمت خارج از بورس تمایل داشت اما امسال سیاست اجرای فرآیند به طور کامل در بورس است.

شیرزاد درباره مکانیزم پذیرش و خرید زعفران نیز با اشاره به اینکه نظر سازمان مرکزی تعاون روستایی بیشتر گرایش به سمت گواهی سپرده کالایی مبتنی بر پذیرش انبار است اضافه کرد: در این خصوص دو انبار در تربت و مشهد پذیرش شده و امسال هم امکان پذیرش انبارهای بیشتر وجود دارد و استانداردهای مورد نظر در انبار معیار پذیرش است. کشاورز محصول را به انبار محل تولید تحویل می دهد. پس از تحویل، اطلاعات کشاورز در سامانه اطلاعات کشاورز ثبت شده و برای کشاورزان کد بورسی صادر می شود. در زمان تحویل محصول، ارزیابی کمی و کیفی مطرح است لذا محصول به آزمایشگاه ارسال می شود تا کیفیت آن براساس برگ آنالیز و مشخصات زعفران تعیین گردد.

وی درباره برنامه های جدید برای خرید زعفران در سال های آتی نیز گفت: در آینده شاید بتوان به سمت قرارداد اختیار معامله هم رفت در این قرارداد قبل از زمان کشت محصول، دولت براساس زمین و میزان عملکرد پیش بینی شده کشاورز، میزان محصول قابل تحویل توسط کشاورز را مشخص می کند. جهاد کشاورزی برگه اختیار معامله ای را به کشاورز می دهد که در زمان معین (برداشت) میزان محصول زعفران مشخص شده را با قیمتی که دولت مشخص کرده بفروشد.

ساز وکار تعیین قیمت زعفران و سهم کشاورزان از ارزش افزوده حاصله موضوع دیگری بود که وی در این باره اینگونه توضیح داد: قیمت تعیین شده برای فروش زعفران بر اساس پارامترهای متعددی از جمله رصد بازار داخلی و کشور هایی که در ۵ سال اخیر رتبه بالای واردات زعفران از ایران را داشته اند و نگاه به ارزش واقعی زعفران و زحمت کشاورزان در مقایسه با سایر محصولات کشاورزی عمومی کشور همچنین پی ریزی مناسب برای قیمت گذاری زعفران در سنوات آتی بوده است. سازمان مرکزی تعاون روستایی تاکنون سعی کرده تا زنجیره ارزش زعفران شامل گروه مختلف از جمله کشاورزان، خریداران گل زعفران، شرکت های فرآوری داخلی و خارجی، خریداران، شبکه عمده فروشی داخلی و خارجی و مجموعه ای از تشکل ها شامل اتحادیه صادر کنندگان، فروشندگان، صادر کنندگان گیاهان دارویی را با یکدیگر همراه و هماهنگ سازد. چون بر اساس مطالعات بین المللی تنها یک چهارم ارزش افزوده ایجاد شده در این زنجیره به دست کشاورزان می رسد. حتی معتقدم ارقام از این هم پایین تر است.

 

 

نظرات شما

×

Comments are closed.