مصیبت های بخش خصوصی ایران

احسان سلطانی

پژوهشگر اقتصادی

در دهه هفتاد شمسی و تا ابتدای دهه هشتاد، مشکل بزرگ بخش خصوصی ایران وجود یک بخش دولتی-عمومی بزرگ و بنگاه های دولتی بود که مخل فعالیت بخش خصوصی بودند.

در طی دهه هشتاد با انجام خصوصی سازی، نه تنها زمینه گسترش فعالیت بخش خصوصی واقعی فراهم نگردید که بخش خصوصی جعلی جدیدی به وجود آمد. این بخش خصوصی که تحت عنوان خصولتی ها شناخته می شود، نه تنها دارای کلیه معایب بخش دولتی است که تحت لوای بخش خصوصی خود را آزاد و مجاز به هر فعالیت و اقدامی می داند و از نظارت و کنترل نیز معاف است. به عبارتی تحت عنوان بخش خصوصی،‌ به بخش دولتی آزادی عمل کامل در عرصه فعالیت های اقتصادی اعطا شده است. فعالیت گسترده خصولتی ها موجب شده تا مرزبندی بین بخش های دولتی و خصوصی از بین برود و شفافیت اقتصادی مخدوش شود. تشدید فعالیت بخش غیرخصوصی در سه محور دولتی-عمومی-خصولتی منجر به تضعیف و کاهش سهم بخش خصوصی واقعی در اقتصاد و در نهایت رکود مستمر و فزاینده در سالهای اخیر شده است.

در همین شرایط یک سری اشخاص و بنگاه ها تحت عنوان بخش خصوصی فعال شده اند که هیچ تناسب و ارتباطی با بخش خصوصی واقعی ندارند. اینها علفهای هرز و انگلهای اقتصاد ایران هستند که از محل سوء استفاده از بخش خصوصی (و عنوان آن)، در پی کسب منافع شخصی هستند. عملکرد این گروه نوکیسه و تازه به دوران رسیده (از محل رانتها و رابطه ها) به مراتب بدتر از بخش های خصولتی و دولتی است. یکی از کارکردهای مخرب این گروه نفوذ در تشکل های بخش خصوصی و اختلال در فعالیت آنها به شمار می رود. حضور پررنگ نمایندگان این گروه به همراه مدیران دولتی و خصولتی، در عمل تا حد قابل توجهی بعضی تشکل های خصوصی مهم را از کارکردهای اصلی خود باز داشته است.

بخش خصوصی کشور برای بازیابی و بازسازی و نجات خود باید در سه جبهه خارجی، میانی و داخلی بجنگد، که به نظر می رسد مهمترین گام تصفیه و رهایی خود از انگلهای داخلی و پس از آن تعییین تکلیف و مرزبندی با بخش خصولتی است.

 

نظرات شما