فشار آمریکا؛ مقاومت اروپا؛ هوشمندی ایران

۱۳۹۷/۰۹/۱۹

 دکتر هاشم اورعی-استاد دانشگاه صنعتی شری

در پی خروج آمریکا از برجام، اروپا مصمم است در مقابل فشارهای دیپلماتیک این کشور مقاومت کند و راه کار ارائه شده برای حفظ برجام را تاسیس شرکتی مستقل برای انجام مبادلات مالی با ایران می داند. چند ماه قبل که این خبر از طرف اعضاء اروپایی برجام اعلام شد، طرف ایرانی اصرار داشت که این مکانیزم یا همان SPV ظرف چند هفته اجرایی شود.

درعمل مسئولین مربوطه در اروپا به این نتیجه رسیده اند که تحقق این امر بسیار پیچیده تر و دشوارتر از آن است که در ابتدا  انتظار داشتند و حال پس از گذشت چندین ماه، علیرغم پیشرفت های حاصل شده، هنوز این ساز و کار اجرایی نشده است. در پی  امتناع سه شرکت اروپایی از استقرار مقر SPV در پایتخت خود، در نهایت مقرر شده است که SPV  در فرانسه مستقر و مدیریت آن با یک آلمانی باشد. دولت آمریکا در آخرین اقدام قصد دارد مدیران SPV را در لیست تحریم قرار دهد و در حال حاضر دولت های اروپایی در حال بررسی حقوقی و یافتن راه حلی برای جلوگیری از این امر هستند. طولانی شدن این فرآیند موجب شده است برخی از مسئولین ایران به این نتیجه برسند که ممکن است هدف اروپا تنها وقت کشی باشد وعزم راسخی برای اجرایی شدن مکانیزم طراحی شده وجود ندارد. واقعیت این است که انگیزه جامعه اروپا برای حفظ برجام فراتر از خود برجام است. منابع دیپلماتیک اروپایی بر این عقیده اند که دلیل اصلی برای تصمیم اروپا برای مقابله با آمریکا در این زمینه حفظ حاکمیت خود است. جامعه اروپا نمی تواند قبول کند که نظرات دولت آمریکا برای آنها لازم الاجراست و لذا قصد دارد برای حفظ استقلال خود در مقابل خواسته آمریکا مبنی بر قطع روابط تجاری و مالی با ایران ایستادگی کند و این مساله برای آنها مهمتر از منافع روابط تجاری با ایران می باشد.

دولت آمریکا علاوه بر فشار دیپلماتیک بر دولتهای اروپایی، از قدرت اقتصادی خود استفاده کرده و از شرکتهای آمریکایی و اروپایی می خواهد که روابط تجاری خود را با ایران قطع کنند. البته این روش سابقه تاریخی دارد. در سال ۱۹۱۰ میلادی، یعنی فقط چند سال قبل از آغاز جنگ جهانی اول، دولت بریتانیا که آن زمان در صحنه بین المللی نقش محوری ایفاء می کرد، به شرکت های انگلیسی فشار آورد تا روابط تجاری خود با شرکتهای آلمانی را قطع کنند. جالب اینجاست که علیرغم قدرت زیاد دولت بریتانیا در آن زمان، شرکت های انگلیسی  زیر بار نرفته و با هوشمندی تمام اعلام کردند که چنانچه روابط تجاری خود را با آلمان قطع کنند، شرکت های آلمانی نیز به فکر راه کارهای جایگزین افتاده و این در نهایت به زیان شرکت های انگلیسی تمام خواهد شد. لیکن این روزها شاهد آن هستیم که شرکت های بین المللی تاب ایستادگی درمقابل خواسته های دولت آمریکا را ندارند و به خواسته های ناحق آن تن می دهند، غافل از اینکه این امر به زیان آنها تمام خواهد شد زیرا طرفین به فکر ایجاد راه کارهای جایگزین افتاده و در نهایت شاهد تنزل جایگاه تجاری این کشور در جهان خواهیم بود.

نشانه این امر هم اکنون نیز قابل مشاهده است. دستاورد اصلی برجام، صرف نظر از مزایا و کاستی های آن، این است که برای اولین بار جهان شاهد آن است که هیچگونه اجماعی در مورد نحوه برخورد با ایران در صحنه بین المللی وجود ندارد. از یک طرف دو قدرت بزرگ جهان یعنی چین و روسیه و هم چنین جامعه اروپا موافق برجام و تعامل سازنده با ایران بوده و از طرف دیگر تنها پنج کشور یعنی ایالت متحده آمریکا، رژیم صهیونیستی، عربستان سعودی، امارت متحده عربی و بحرین بنا را بر جنگ تجاری تمام عیار نهاده اند. بدین ترتیب در حال حاضر هیچگونه اتفاق نظری در ارتباط با نحوه برخورد با ایران در صحنه بین المللی وجود ندارد و  این موقعیت ارزشمندی را برای تیم دیپلماسی ایران فراهم می آورد. به همین دلیل جرمی هانت، وزیر خارجه انگلستان در سفر اخیر خود به تهران به مقامات ایران تاکید کرد که خروج ایران از برجام قطعاً به زیان این کشور خواهد بود.

در چنین شرایط حساسی لازم است دولت مردان و تمام بخش های نظام اعم از دیپلماتیک، نظامی و سیاسی استراتژی هماهنگ و منسجمی را تدوین کرده تا به توان از شرایط موجود به نحو مطلوب برای کشور استفاده کرد. البته آزمایش اخیر موشکی ایران که منجر به درخواست تشکیل جلسه شورای امنیت آن هم از سوی انگلستان و فرانسه شد را نمی توان علامت خوبی دانست چون می تواند منجر به ضعیف شدن موضع کشورهای اروپایی در مقابل آمریکا در نحوه برخورد با ایران باشد.

 

 

 

 

 

 

مرتضی ابراهیمی

ایمیل: news.morteza@gmail.com وبلاگ: http://economy-communications.blog.ir

نظرات شما

×

Comments are closed.