فرشادمومنی در سلسله نشست های علمی موسسه دین و اقتصاد به مناسبت دهه فجر مطرح کرد:ضریب جینی بیش از ۰٫۵۰ یکی از عوامل سقوط رژیم پهلوی

رویا ایلکا

بخش پنجم

در بخش قبلی گزارش نشست های علمی موسسه دین و اقتصاد به مناسبت دهه فجر برگزار می شود خواندیم که فرشادمومنی اقتصاددان و استاد دانشگاه علامه طباطبایی ضمن استناد بر سرشماری ها و گزارش سازمان برنامه و بانک مرکزی وضعیت معیشت مردم ایران در دوران پهلوی را موردبررسی قرارداد و گفت: تصویری که سلطنت طلب ها ایجاد می کنند این است که گویی ایرانی ها در آن ایام غرق در خوشی بودند و از فرط خوشی چنین کردند و حتی برخی چهره های خاندان پهلوی هم  اینگونه نمایش می دهند اما باید نقاط قوت و ضعف آن رژیم را بررسی کنیم.

درادامه این مراسم مومنی با اشاره به کتاب سقوط شاه نوشته فریدون هویدا،گفت: عامل دیگری که موجبات سقوط خاندان پهلوی را فراهم نمود شیوه حکمرانی است که دراین زمینه ۷ عامل استبداد مطلق العنان شخصی محمدرضاشاه به همراه اشتباهات فاحشی که مرتکب شده بود، فساد گسترده مالی،سقوط اخلاقی،افراط در نظامی گری و تخصیص بخش زیادی از درآمدهای ارزی کشور به خرید اسلحه، اختناق گسترده که با نظام تک حزبی حزب رستاخیز تکمیل شد، دست کم گرفتن قدرت مذهب و  زوال عملکرد اقتصادی موثر هستند.

وی ادامه داد: نکته دیگری که در منشاءهای اقتصادی قابل اعتناست و ارزش واکاوی دارد بنیه تولیدی ضعیف است.

مومنی با اشاره به گزارش تلویزیونی که زنده یادهدی صابر از پژوهشگران ممتاز تاریخ معاصر ایران تحت عنوان صنعت ایران وابسته ارزخوار تهیه کرد، گفت: صابر درآن پژوهش نشان داد که خطای راهبردی در دستورکارقراردادن استراتژی توسعه واردات به اسم استراتژی جایگزینی واردات در اداره بخش صنعت ایران درآن دوره اتفاق افتاد که متاسفانه الان نیز همان خطا درحال تکرار است.

وی با بیان اینکه این گزارش شرح مستندی را از عمق وابستگی ایران نشان می دهد،گفت: این تلاش را می توان درکنار کار بسیار ارزشمندی قرار داد که استادارجمند بایزید مردوخی در اواسط دهه ۱۳۶۰ در همایشی که تحت عنوان بررسی سازوکارهای برون رفت از دام تک محصولی نفت برگزارشد مقاله ای را ارائه دادند مبنی براینکه اگر بخواهیم چنین اتفاقی بیفتد باید بنیه تولیدی صنعتی مدرن را بالاببریم .

مومنی با بیان اینکه کل درآمدهای حاصل از صادرات غیر نفتی در بهترین حالت فقط می توانست نیازهای ارزی ۳روز بخش صنعت ایران را فراهم کند،گفت: بخش های بزرگی از این سهل انگاری ها را هنوز هم ادامه می دهیم و فکر می کنیم از طریق خام فروشی، واردات موادخام و کالاهای اولیه و واسطه ای می توان گره تولید صنعتی کشور را باز کرد و متاسفانه هنوزهم افرادی به رشدهایی که از طریق خام فروشی و رانت جویی حاصل می شود دل می بندند و آمارهای شگفت انگیز ارائه می کنند که نشان دهنده فعالیت سازه های فکری دوران سابق درایران است.

این اقتصاد دان ادامه داد: محور دیگری که در مورد منشاءهای فرو پاشی رژیم پهلوی مورد توجه قرار گرفته مساله نابرابری و بی عدالتی است که متاسفانه دراین زمینه نیز همچنان شاهد تکرار اشتباهات فاحش و سهل انگاری هایی هستیم که کل دستاوردهای ۱۰ ساله اول بعد از انقلاب دراین زمینه راهم تهدید می کند.

وی با اشاره به گزارش های بانک مرکزی و مرکز آمار در دوران پهلوی،گفت: این آمار نشان می دهد که درکل سال های ۱۳۴۹ تا ۱۳۵۷ همواره ضریب جینی درایران از ۵۰/۰ بالاتر بوده که اهمیت این یافته این است که برخی فکرمی کنند اصل ماجرای نابربری های گسترده درآمدی درایران مربوط به دوره پس از شوک اول نفتی است اما واقعیت این است که از سالهای قبل ازآن این مناسبات نابرابر ساز وجود داشته و استادفقید دکترحسین عظیمی رساله دکتری خود در دانشگاه آکسفورد را با همین موضوع نوشتند و براساس اینکه ضریب جینی بالاتر از ۰٫۵۰ حکایت از شرایط انفجار اجتماعی دارد پیش بینی کردند که رژیم پهلوی نمی تواند دوام بیاورد.

نظرات شما