غلامعلی معصومی‌نیا: قرآن اسراف‎کنندگان را هم‎ردیف شیاطین می‎داند

۱۳۹۷/۰۴/۱۳

خبرگزاری ایکنا نوشت: صرفه‌جویی و دوری از اسراف و تبذیر از مسائل مورد تأکید دین مبین اسلام، قرآن کریم و اقتصاد اسلامی است. در علم اقتصاد متعارف نیز از صرفه‌جویی با عنوان مصرف صحیح یاد می‌شود و در این راستا لازم است که انسان از داشته‎ها و نعماتی که در اختیار وی است به نحو احسن استفاده کند. در روزها و هفته‌های اخیر و با آغاز فصل تابستان شاهد قطعی برق و آب در برخی مناطق کشور و مخصوصا در پایتخت هستیم و در این شرایط اهمیت توجه به آموزه‌های دینی و قرآنی در خصوص فرهنگ مصرف دوچندان می‌شود.
حجت‎الاسلام والمسلمین غلامعلی معصومی‌نیا، مدیرگروه بانکداری اسلامی دانشگاه خوارزمی، در گفت‌وگو با ایکنا، به بیان نکاتی درباره اهمیت توجه به فرهنگ مصرف و صرفه‌‎جویی در دین مبین اسلام و قرآن کریم پرداخت و اظهار کرد: دین مبین اسلام تأکید بسیاری بر اصلاح الگوی مصرف دارد و در کشور ما هم یکسال با همین عنوان از سوی رهبر معظم انقلاب نامگذاری شد و کتاب‌ها و مقالات بسیاری هم در اینباره نوشته شده است. در سال اصلاح الگوی مصرف هم تأکید بسیاری شد که غرض از نامگذاری این سال این نیست که مردم مصرف نکنند بلکه غرض این است که مردم درست مصرف کنند.

مفهوم سواری مجانی در علم اقتصاد
وی ادامه داد: امروزه در دنیا و در سایر اقتصادها هم کار بسیار خوبی انجام داده و برای مصارف خود الگوسازی کرده‎اند؛ به عنوان مثال در برخی از کشورها در موقع زمستان به صورت بی‎رویه منازل خود را گرم نمی‎کنند تا صرفه‌جویی صورت گیرد. این وضعیت کشورهای اروپایی است بنابراین ما هم باید مدیریت درست منابع را یاد بگیریم.
معصومی‎نیا عنوان کرد: مشکلاتی که اخیرا در کشور ما ایجاد شده نیازمند عزم و اراده ملی است تا بتوانیم به درستی مدیریت کرده و منابع خود را به خوبی مصرف کنیم. در علم اقتصاد، موضوعی با عنوان «سواری مجانی» وجود دارد که براساس آن وقتی در یک کاری، منافع عمومی وجود دارد، هرکسی می‎گوید دیگران این کار را انجام می‎دهند بنابراین اگر من هم این کار را انجام ندهم اتفاق خاصی رخ نمی‏دهد و افراد به دنبال سواری مجانی هستند. در این صورت هرکسی همین حرف را می‎زند و در نتیجه منافع عمومی به خطر می‎افتد؛ چراکه همه باید برای رفع مشکل کمک کنند اما این اتفاق رخ نمی‎دهد.

آموزه‎های اسلامی سواری مجانی را قبول ندارد
این پژوهشگر اقتصاد اسلامی تأکید کرد: فرض کنید برای صرفه‌جویی در مصرف برق همه باید دست به دست هم دهند تا این اتفاق رخ ندهد اما یک نفر اعلام می‎کند بقیه اینکار را انجام می‎دهد و سود آن به من هم می‎رسد. این همان سواری مجانی است که ما در بسیاری از مواقع به دنبال آن هستیم.
مدیرگروه بانکداری اسلامی دانشگاه خوارزمی یادآور شد: آموزه‌های اسلامی این را قبول ندارد و می‎گوید شما در هر فعالیتی که انجام می‎دهید باید منفعت خود و دیگران را در نظر بگیرید. چون هم عقلانیت اقتضاء می‎کند که بتوانیم از منابع موجود استفاده کنیم و هم اینکه خدا و پیغمبر از این کار ما راضی می‌شوند. آنان تأکید بسیاری بر خدمت به دیگران دارند و پاداش بسیاری هم برای آن در نظر گرفته‎اند. اگر ما یک لیوان آب به دست دیگران بدهیم، پاداش بسیاری دارند و این در قرآن و سنت آمده است.

آموزه‌های دینی در زمینه مصرف را تبدیل به فرهنگ نکرده‎ایم
وی افزود: متأسفانه ما این آموزه‌های دینی در زمینه مصرف را تبدیل به فرهنگ نکرده‎ایم. عدم توجه به منافع عمومی و تک‎روی کردن از آسیب‎های جدی ماست و بسیاری از مشکلات اقتصادی ما ناشی از همی تفکرات غلطی است که در نگاه اول مهم به نظر نمی‏‌رسند.
معصومی‏نیا اظهار کرد: از نظر اسلامی و عقلی باید دست به دست هم دهیم و از امکانات و داشته‎هایمان به درستی مصرف کنیم. الان در حوزه آب و برق گفته می‎شود اگر ده درصد صرفه‎جویی کنیم قطعی آب و برق نداریم. بنابراین اگر مصرف خود را مدیریت کنیم و هنگامی‌که نیازی به روشن کردن برق نیست، آن را روشن نکنیم قطعا دیگر خاموشی برق نخواهیم داشت.

صرفه‎جویی؛ راهکاری برای مقابله با تحریم‎های اقتصادی
وی با اشاره به وجود فشارهای خارجی بر کشور ما در شرایط کنونی گفت: نکته دیگری که باید به آن توجه کرد این است که ما تحت فشار خارجی هستیم و متأسفانه برخی سیاست‎های غلط هم به افزایش فشارهای آنها کمک کرده است بنابراین باید در نظر داشته باشیم که اگر منابع خود را به درستی مصرف نکرده و نیاز ما هم بیشتر شود، فشار آنها هم روز به روز بیشتر خواهد شد.
مدیرگروه بانکداری اسلامی دانشگاه خوارزمی تأکید کرد: طبیعی است که وقتی آنها مشاهده کنند ما عقلانی عمل می‏‌کنیم فشار خود را هم کمتر خواهند کرد، جبهه شیطان همواره از نقطه ضعف ما وارد می‎شود و اگر نقطه ضعف ما در مصرف بی‎رویه و یا ضعف در مدیریت صحیح منابع یا هر مورد دیگری باشد، آنان از همان راه وارد می‎شوند. رهبر انقلاب هم تأکید کردند که ستاد جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران در وزارت خزانه‎داری آمریکا شکل گرفته است و اقتصاددانان بسیاری در خدمت این ستاد جنگ علیه جمهوری اسلامی است و آنگونه که بنده شنیده‎ام حدود ۷۰۰ اقتصاددان در این ستاد مشغول فعالیت و جنگ اقتصادی علیه ما هستند.

صرفه‎جویی در منابع نیازمند عزم ملی است
این پژوهشگر اقتصاد اسلامی تأکید کرد: مطمئن باشید که این ستاد، روند تحریم‎ها و روش‎هایی که ما برای دور زدن تحریم‏‌ها اعمال می‏‌کردیم را مورد بررسی قرار داده و پادزهر آن را تهیه کرده‎اند. این برنامه‎ریزی جامعی که وزارت خزانه‎داری آمریکا و همه شیاطین برای ما تهیه کرده‎اند نیازمند مقابله است و یکی از لوازم این مقابله، صرفه‎جویی ما در استفاده از امکانات است.
وی عنوان کرد: آنها حساب می‎کنند که مردم ما روز به روز مصرف‌گراتر شده‎اند و دشمنان ما دقیقا عدم محاسبات ما بر روی مصرف را در نظر می‎گیرند اما اگر بخواهیم عقلانی عمل کنیم باید در مصرف منابع صرفه‎جویی کرده و اسراف نکنیم. باید یک عزم ملی در میان مردم ما ایجاد شود و منابع خود را به درستی مدیریت کنیم. البته این می‏‌تواند به یک نعمت تبدیل شود.

معصومی‎نیا ادامه داد: تجربه نشان داده است که ما به راحتی به صرفه‎جویی توجه نداریم اما وقتی این قضایای فشار خارجی به وجود می‎آید به فکر اصلاح روش‎های ناصحیح می‎افتیم؛ بنابراین چنین فشارهایی نعمت هم محسوب می‎شود تا مدیریت صحیح منابع را مورد توجه قرار داده و مسئولان هم به فکر اصلاح مدیریت خود در زمینه مصرف باشند و در سیاست‎های اقتصادی خود به درستی عمل کنند.

باید در زمینه مصرف به صورت عقلانی عمل کنیم
مدیرگروه بانکداری اسلامی دانشگاه خوارزمی افزود: اگر چنین رویه‌‏ای را در پیش بگیریم قطعا می‎توانیم تحریم‎ها را به فرصت تبدیل کرده و ان‌شاءالله از این مرحله به سلامت عبور کنیم. کمبود آب و برق که الان در بسیاری از شهرها ایجاد شده است، تازه ما را از خواب بیدار کرده که تاکنون چه بلایی بر سر ما آمده و اصلا به فکر این نبوده‎ایم که به درستی مصرف کنیم و اکنون قدر این نعمت را می‎دانیم و اینکه باید در زمینه مصرف به صورت عقلانی عمل کنیم.
وی اظهار کرد: با این اوصاف، چنین فشارهایی در شرایط کنونی باعث می‏‌شود که اگر به مدیریت صحیح روی نیاوریم، هدف دشمنان از به زانو درآوردن ما محقق شود اما اگر در همه ابعاد به درستی رفتار کرده و مثلا در زمینه مصرف به خوبی عمل کنیم، این تهدیدها تبدیل به فرصت شده و تصمیم‎گیری اقتصادی و رویکرد به خارج که عامل اصلی این مشکلات ماست هم اصلاح خواهد شد.

دیدگاه قرآن کریم در مورد اسراف و تبذیر
این کارشناس مسائل اقتصاد اسلامی یادآور شد: مردمی‏ کردن اقتصاد همواره مورد تأکید رهبر معظم انقلاب بوده است. این مسئله در منابع دینی ما هم مورد توجه قرار گرفته است و می‏تواند یکی از لوازم اصلاح الگوی مصرف در کشور باشد. در قرآن کریم درباره اسراف و تبذیر آمده است: «وَآتِ ذَا الْقُرْبَى حَقَّهُ وَالْمِسْکِینَ وَابْنَ السَّبِیلِ وَلَا تُبَذِّرْ تَبْذِیرًا إِنَّ الْمُبَذِّرِینَ کَانُوا إِخْوَانَ الشَّیَاطِینِ وَکَانَ الشَّیْطَانُ لِرَبِّهِ کَفُورًا؛ و حق خویشاوند را به او بده و مستمند و در راه‌‏مانده را دستگیرى کن و ولخرجى و اسراف مکن چرا که اسرافکاران برادران شیطانهایند و شیطان همواره نسبت به پروردگارش ناسپاس بوده است» (الاسراء/ ۲۶ و ۲۷). قرآن کریم در این آیه، چنین افرادی را هم‎ردیف شیاطین معرفی کرده است؛ بنابراین حتی اگر انسان اضافه آبی که می‏خورد را هم نباید دور بریزد و مثلا می‏تواند آن را پای درختی بریزد.
مدیرگروه بانکداری اسلامی دانشگاه خوارزمی در پایان گفت: در قرآن کریم از این توصیفات در مورد حرمت اسراف و تبذیر به میزان زیادی وجود دارد و عقلانی هم هست و در اقتصادهای دیگر هم تلاش‎های بسیاری در راستای صرفه‎جویی صورت می‏‌گیرد. این مسئله در سیره پیامبر اسلام (ص)، حضرت علی(ع) و سایر معصومان هم به میزان زیادی وجود دارد.

نظرات شما