عامل مهم رقابتی شدن خدمات لجستیکی

با جهانی شدن تجارت در سال‌های اخیر و کوتاهتر شدن دوره عمر محصولات، شرکت‌‌ها در تهیه منابع مورد نیاز خود و همچنین در فروش و توزیع محصولات، به صورت گسترده‌تری عمل می‌نمایند.

یکی از مهمترین اقدامات در راستای تحقق این مهم، برونسپاری عملیات و تمرکز بر فعالیتهای ماموریتی است که شرکت در آن مزیت رقابتی دارد. یکی از اولویتهای برونسپاری، عملیات لجستیک و حمل و نقل است. شرکتهای لجستیکی طرف سوم شرکتهائی هستند که در حوزه لجستیک خبره بوده و قادرند کل خدمات و عملیات لجستیک را از مبداً تا مقصد شامل حمل، ترانزیت، عملیات گمرکی در گمرک مبدا و مقصد، نگهداری تا تحویل و توزیع کالا را به نیابت از صاحبان کالا و طرفین معامله (فروشنده و خریدار) انجام دهند. این عملیات، مجموعه اقداماتی است که طرفین نمیخواهند آنرا انجام دهند یا نمیتوانند آنرا بخوبی مدیریت کنند. براساس مطالعات صورت گرفته، متوسط سهم کل هزینه‌های لجستیکی از قیمت تمام‌شده محصولات (در کل شبکه تامین محصول) در ایران تا ۸۵ درصد بیشتر از متوسط جهانی است که به مفهوم پرداخت هزینه ناکارآمدی لجستیک توسط مصرفکننده در ایران میباشد. یکی از مهمترین راهکارهای کاهش این شکاف، توجه به عملکرد سایر کشورها در توسعه و بهرهگیری از شرکتهای توانمند لجستیکی است که به نظر میرسد عدم توسعه کافی این شرکتها در ایران، یکی از مهمترین حلقههای مفقوده بهبود بهرهوری در حوزه تخصصی حمل و نقل و لجستیک است. این شرکتها در مقایسه با شرکت‌های سنتی، خدمات با کیفیتتر، سفارشیتر، منعطفتر و متنوعتری را پوشش میدهند که علاوه بر کاهش هزینهها، رضایت طرفین را در پی دارد. بررسی وضعیت ایران در حوزه لجستیک، حاکی از وجود مسائل و چالشهایی در زمینه لجستیک و بخصوص عدم شکل‌گیری شرکت‌های لجستیکی طرف سوم است. رتبه ۹۶ دنیا در بین ۱۶۰ کشور در سال ۲۰۱۶ در شاخص کارائی لجستیک (‏LPI‏)، فقدان یک نظام منسجم تامین و توزیع کالا و مشکلات این بخش از جمله جریانسازی و اثرگذاری نامطلوب گاهبهگاه دلالان، عدم تحقق بندهای مرتبط در برنامه پنجم توسعه کشور، عدم اجرای تکالیف و برنامههای تدوین شده در دستگاههای متولی، بالا بودن متوسط عمر ناوگان حمل‌و‌نقل جادهای کشور (۱۶٫۴ سال در سال ۱۳۹۵) و تقلیل نقش شرکتهای حمل‌ونقل جادهای به واسطهگری میان راننده و صاحب بار، از مهمترین دلایل کاهش توان لجستیک تجاری ایران در مقایسه با کشورهای منطقه است که برنامهریزی راهبردی در این حوزه را مشکل مینماید
نکات کلیدی: دلایل استقبال از شرکت‎‌‎های ‏‎۳PL‎‏ شامل موارد زیر است: تخصص در کسب و کار لجستیک (در مقایسه با شرکت‎‌‎های تولیدی)، ارائه سبدی از خدمات متنوع بر اساس نیاز مشتری (که منجر به رضایت وی میگردد)، رعایت اقتصاد مقیاس در ظرفیتها (که کاهش قابل توجه در هزینههای لجستیکی را به دنبال دارد) و اینکه از دانش، روش‏‎‌‎ها و تکنیکهای بروز استفاده می‎‌‎کنند؛
بر اساس بررسیهای موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، مجموعه‌ای از چالش‌ها در حوزه لجستیک کشور شناسایی شدند که بر اساس نظر افراد متخصص و بازیگران مهم این حوزه، به شرح زیر اولویتبندی گردیده است: ‏
‏۱- خلاءهای قانونی و عدم وجود هماهنگی مطلوب بین نهادهای دولتی ذیربط در حوزه لجستیک و حمل ‌و نقل (بعنوان مثال عدم وجود سازوکارهای قانونی برای تاسیس و فعالیت شرکت‌های لجستیکی طرف سوم)؛
‏۲- تعداد بالای شرکتهای حمل و نقل (مخصوصاً در بخش جادهای) و کوچک مقیاس بودن فعالین؛
‏۳- نبود برنامه راهبردی جامع در حوزه لجستیک و حمل و نقل کشور و یا عدم اجرای برنامههای مصوب فعلی؛
‏۴- عدم استفاده از فناوریهای نو و دانش روز در صنعت حمل و نقل کشور؛
‏۵- عدم توسعه مطلوب زیرساختهای لجستیکی کشور؛
سایر مشکلات از جمله سن ناوگان حمل و نقل و تاثیرپذیری صنعت از قیمتگذاری انرژی و سرایت آن به سایر بخشها، در اولویتهای بعدی قرار گرفتند. با توجه به اولویتهای فوق راهکارهای زیر پیشنهاد میگردد: اول تسریع در تکمیل و اجرای برنامهها و ضوابط کلان در دست تدوین از جمله ضوابط شناسائی شرکتهای لجستیکی (در حوزه معاونت امور اقتصادی و بازرگانی وزارت صنعت، معدن و تجارت) و نیز برنامه جامع لجستیک کشور (تصویب شده در شورایعالی هماهنگی ترابری وزارت راه و شهرسازی) که با تشریک مساعی و همکاری دو وزارتخانه مذکور و نیز یک بازوی پژوهشی، ساز و کارهای تاسیس و فعالیت این شرکتها نیز فراهم خواهد شد. دوم ایجاد زیرساخت قانونی لازم جهت ادغام شرکتهای حمل و نقل داخلی و سرمایهگذاری مشترک با شرکتهای برتر ‏‎۳PL‎‏ دنیا. سوم،‌ توسعه سریعتر زیرساختها به منظور تبدیل شدن ایران به هاب منطقه که به همکاری اثربخش دستگاههای متولی نیازمند است و به اذعان کارشناسان، مزایائی بیشتر از درآمدهای نفتی نصیب کشور مینماید

غلامرضا نصیری – ‌پژوهشگر موسسه مطالعات و پژوهش های بازرگانی‏

نظرات شما