شدت مصرف انرژی در ایران ۲ برابر متوسط جهانی است

بر اساس آمارهای وزارت نیرو

با وجود تلاش‌های جهانی برای کاهش شدت مصرف انرژی اما در دهه‌های اخیر شدت انرژی در اقتصاد ایران همواره رو به افزایش بوده است و افزایش شدت انرژی اغلب ناشی از تغییر کارایی بوده است. همچنین متغیرهای درآمد (تولید ناخالص داخلی)، سرمایه سرانه نیروی کار و شهرنشینی مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر شدت انرژی و اجزای آن هستند.

بر اساس گفته برخی کارشناسان انرژی، تلاش برای بهینه سازی مصرف انرژی موجب دقیق شدن روی مساعدت آن به تولید و در نتیجه ورود آن به تابع تولید شده است. به نظر می رسد در این نگاه انرژی به عنوان یک نهاده تولیدی همانند دیگر عوامل مورد توجه است.

حال آنکه مطالعات تجربی حاکی از سپردن وظایف و کارکردهای دیگر به ویژه در کشورهای در حال توسعه به انرژی است، به نحوی که این کارکردها موجب شده است به شدت انرژی کمتر اهمیت داده شود. این کارکردها بیشتر در اقتصادهای در حال توسعه مورد توجه بوده، در حالی که در اقتصادهای مبتنی بر بازار آزاد کاهش شدت استفاده از انرژی همواره حایز اهمیت بوده است. به گونه‌ای که در دوره ۲۰۰۷-۱۹۹۷ شدت انرژی در کشورهای صنعتی و کشورهای عضو OECD بیش از ۱۴ درصد کاهش نشان می‌دهد.

کاهش شدت انرژی در حالی رخ می‌دهد که نقش مثبت انرژی در رشد اقتصادی در میان کشورهای گروه OECD مانند آمریکا، کره جنوبی، ایتالیا، آلمان، فرانسه، ترکیه و ژاپن، ترکیه، یونان و گروه کشورهای تازه صنعتی شده عضو OECD مشاهده می شود. به این معنی که در این کشورها کاهش شدت استفاده از انرژی با کاهش تولید همراه نبوده است.

برخلاف کشورهای توسعه یافته و صنعتی در میان کشورهای در حال توسعه برای مصرف انرژی، برخی اهداف دیگر مانند حمایت از تولید داخلی در مقابل رقابت خارجی، افزایش اشتغال و تولید و افزایش دسترسی گروه های فقیر به کالاهای مدرن مصرف کننده انرژی نیز تعریف شده است که این اهداف از طریق توزیع ارزان انرژی تعقیب شده است.

میزان مصرف انرژی ایران در دوره ۹۱-۱۳۴۶ سالانه ۳،۷ درصد رشد داشته (وزارت نیرو، ۱۳۹۱) این در حالی است که در این مدت تولید ناخالص داخلی ایران به طور متوسط سالانه حدود ۲،۳ درصد رشد یافته است، این به معنی افزایش شدت انرژی در اقتصاد ایران است.

بر اساس گزارش و آمارهای وزارت نیرو، کشورهای جهان از سال ۱۹۹۰ به این طرف به طور میانگین شدن انرژی یا همان میزان انرژی بکار رفته برای خلق هر دلار کالا و خدمات را مستمرا کاهش داده اند اما شدت مصرف انرژی در کشور از همان تاریخ تاکنون ۵۰ درصد افزایش یافته است.

بنابراین گزارش، ایران برای تولید هر واحد کالا و خدمات به طور متوسط ۴۰ درصد بیشتر از سایر کشورها انرژی مصرف می کند.

بر اساس گزارش پایگاه اطلاعاتی سازمان ملل در سال ۲۰۱۱، متوسط میزان انرژی مصرفی به ازای ۱۰۰۰ دلار تولید در ایران ۱۷۶ کیلوگرم معادل نفت خام است در حالی که در بسیاری از کشورهای صنعتی این رقم کمتر از ۱۰۰ کیلوگرم معادل نفت خام است.

مصرف انرژی بخش خانگی در ایران به ازاء هر متر مربع از همه کشورهای عضو آژانس بین المللی انرژی بیشتر است.دلیل اصلی این موضوع ارزان بودن انرژی در ایران و عدم رعایت مقررات ملی ساختمان بویژه در موضوع عایق بندی ساختمانها است.

نایب رئیس سندیکای صنعت برق در گفت و گو با فارس در خصوص بالا بودن شدت انرژی در ایران گفت: شدت انرژی رابطه مستقیمی با مصرف دارد به طوری که متوسط رشد تقاضای مصرف انرژی ۵ تا ۷ درصد بوده است.

پیام باقری با اشاره به اینکه شدت انرژی در ایران ۲ برابر متوسط جهانی است، اظهار داشت: کشورهای OECD با ساختار پیشرفته اقتصادی مثل آمریکا و کانادا رشد شدت انرژی خود را بر روی یک درصد نگه داشته اند و حتی برخی کشورهای اسکاندیناوی شدت انرژی خود را به صفر رسانده اند، بنابراین باید دولت و وزارت نیرو هم به سمت عرضه و هم به سمت تقاضا توجه ویژه ای داشته باشد.

باقری خاطر نشان کرد: در بخش تقاضا که مصارف خانگی، صنعتی و کشاورزی محسوب می شود می توان با مدیریت مصرف، میزان مصرف را کنترل کرد.

نایب رئیس سندیکای صنعت برق ایران ادامه داد: در بخش فرهنگی و بخش زیرساختی نیز می توان این شدت انرژی را کنترل کرد که می توان با نصب کنتورهای هوشمند که متاسفانه فراگیر هم نشده، مصرف انرژی را کنترل کنیم.

وی افزود: پس در بخش عرضه دولت و وزارت نیرو کارهای اساسی نیاز است که سرمایه گذاری لازم در کاهش تلفات و بالا بردن راندمان نیروگاهها انجام دهد.

به گفته وی، تلفات انرژی در ایران در حال حاضر ۱۱ درصد است در حالی که متوسط دنیا ۵ درصد است.

وی تاکید کرد: به هر سوی شدت مصرف انرژی در ایران بالاست که دلیل اصلی آن ارزان بودن انرژی در ایران است و در آمارها و بررسی های صورت گرفته متوجه می شویم که برای تولید هر واحد کالا و خدمات به طور متوسط ۳۰ تا ۴۰ درصد بیشتر از سایر کشورها انرژی مصرف می شود.

محمد علی وحدتی رئیس سندیکای شرکت های تولیدکننده برق نیز در پاسخ به این سئوال که چرا در ایران برای تولید هر واحد کالا و خدمات به طور متوسط ۴۰ درصد بیشتر از سایر کشورها انرژی مصرف می شود گفت: این آمار اعلام شده شاید تا حدودی درست نباشد و شاید یک ادعا باشد و اعلام ۴۰ درصد مصرف انرژی بیشتر برای تولید کالا و خدمات حرف ساده ای نیست.

وی افزود: اما این موضوع می تواند به دلیل استفاده از تکنولوژیهای قدیمی و فرسوده برای تولید کالا و خدمات هم باشد چرا که ارزان بودن انرژی در کشور باعث می شود تولیدکنندگان به سمت ورود و استفاده از تکنولوژیهای روز دنیا که مصرف انرژی کمتری هم دارد نروند.

وحدتی خاطر نشان کرد: وقتی برق و انرژی در ایران ارزان است دارندگان کارخانه ها و تولیدکنندگان به دلیل ارزان بودن برق و انرژی چندان رغبتی برای خرید تکنولوژی و دستگاه‌های روز دنیا ندارند.

به گفته وی، ارزان بودن انرژی در ایران باعث شده تا برخی تولیدات در کشورهای اروپایی مثل آلمان که انرژی‌بری زیادی دارد، مثل ذوب آهن و تولید فلزات وارد ایران شود.

وحدتی تاکید کرد: حتی کار به جایی رسیده است که ارزان بودن انرژی باعث شده تا از کشور هند نیز دستگاههای تولید کالا وارد ایران شده و نصب شود.

 

نظرات شما