رویکرد ایران در قبال کردستان عراق بررسی می‌شود/ آیا تحریم اقلیم کردستان موفقیت‌آمیز بوده است؟

 

محمد مهدی میثمی

 

منطقه کردستان عراق در حالی روز سوم مهرماه برگزار شد که کشورهای ایران، ترکیه و نیز دولت مرکزی عراق به صراحت مخالفت خود با آن را اعلام کرده بودند.

به گزارش جهان اقتصاد، در حالی که سخنگوی وزارت امور خارجه عراق در بیانیه ای از ارسال یک یادداشت رسمی به سفارتخانه‌های ترکیه و ایران در بغداد و درخواست برای بستن تمام مرزهایشان با اقلیم کردستان خبر داده است، بستن مرزهای هوایی ایران به سوی اقلیم کردستان از نخستین اقدامات کشورمان در برابر برگزاری همه پرسی بود. پس از آن نیز صادرات فرآورده‌های نفتی و محصولات پتروشیمی به اقلیم کردستان به حالت تعلیق درآمد.

سخنگوی اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی پیش از این در گفتگو با ایرنا درباره وضعیت صادرات فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی به اقلیم کردستان عراق، بیان داشت: صادرات انواع فرآورده به این منطقه متوقف شده است.
وی افزود: صادرات محصولات پتروشیمی جامد مانند پلیمرها به اقلیم کردستان عراق جریان دارد، اما صادرات مواد پتروشیمی مایع متوقف شده است.
حمید حسینی یادآور شد: دوره زمانی مشخصی برای توقف صادرات به این منطقه وجود ندارد.
این موضوع در حالی تحقق یافت که رییس و دبیر کل اتاق بازرگانی مشترک ایران و عراق پیش از آن از ضرورت دور نگاه داشتن مناسبات اقتصادی بین ایران و کردستان عراق از موضوعات سیاسی و لزوم در نظر گرفتن همه جوانب امر پیش از اتخاذ هرگونه تصمیمی سخن گفته بودند.

یحیی آل اسحاق رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق، در نشست رفراندوم اقلیم کردستان عراق و تاثیر آن بر روابط اقتصادی و سیاسی با ایران که روز ۱۰ مهر برگزار شد، اظهار کرد: ما به دنبال توسعه روابط هستیم. یک سوم از روابط‌مان با عراق به روابط با اقلیم کردستان مربوط می‌شود. ما در شش ماه گذشته یک میلیارد دلار صادرات به کردستان عراق داشته ایم. اما مجموع حوادثی که در منطقه پیش می‌آید بالاتر از مسائلی اقتصادی است و ما به عنوان فعال اقتصادی تابع سیاست‌های کشور و نظام هستیم و امیدواریم روابط با کردستان عراق توسعه پیدا کند.

حمید حسینی دبیر کل اتاق مشترک بازرگانی ایران و عراق نیز در این نشست با بیان اینکه اصرار داریم در جریانات پیش آمده، روابط اقتصادی کمترین آسیب را ببیند، اعلام کرد: تصمیم گیری درباره این قضیه در اتاق مشترک کار ساده‌ای نیست. انتظار داریم شورای عالی امنیت ملی با دیدن همه جوانب امر تصمیم بگیرد و تحریم و بستن مرزها آخرین مرحله باشد.

در این میان هم آل اسحاق و هم حسینی با اشاره به این موضوع که فعالان اقتصادی تابع تصمیمات نظام هستند، بر گفتگوی میان طرف‌ها برای حل و فصل اختلاف میان اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق تاکید کردند.

البته ترکیه نیز که دیگر مخالف منطقه ای برگزاری همه پرسی جدایی کردستان عراق بود، وعده بستن مرزهای خود با این منطقه را داده بود.

رجب طیب اردوغان رییس جمهور ترکیه در نخستین واکنش به موضوع برگزاری همه پرسی اعلام کرده بود: ما مرزهای خودمان با شمال عراق را به طور کامل خواهیم بست و نیروهای نظامی ما تمام اقدامات لازم در مرزهای مشترک با عراق را انجام می‌دهند.
وی افزود: ترکیه هرگز اجازه تاسیس یک دولت تروریستی در سوریه را نمی‌دهد و ما به طور ناگهانی برای جلوگیری از این امر وارد عمل خواهیم شد. ترکیه هم اکنون در مرز، فقط برای عبور به سمت عراق اجازه می‌دهد و به زودی ترددها را متوقف خواهیم کرد.

در همین حال، شنیده‌ها حاکی است که ترک‌ها به وعده خود پایبند نبوده اند و صادرات کشور ترکیه از مرز ابراهیم خلیل (سینوپی) ۲۰ درصد افزایش یافته است.

از طرف دیگر، رسانه‌های صهیونیستی اعلام کردند اسرائیل با پشت سر گذاشتن ایتالیا، به بزرگترین وارد کننده نفت منطقه کردستان عراق در سال جاری بدل شده است.
بر این اساس، نزدیک به نیمی از نفت استخراج شده از میدان‌های نفتی منطقه کردستان عراق در سال ۲۰۱۷ به اسرائیل رسیده است. مشتریان نفت منطقه کردستان عراق در اسرائیل، شرکت‌های خصوصی سوخت و فرآورده‌های نفتی هستند و این خریدها پول‌های هنگفتی را به منطقه کردستان عراق سرازیر می‌کند.

آنطور که مشهود است، در حالی که ارتباط فرهنگی ایران و کردهای عراق، کشورمان را در موقعیت متفاوتی نسبت به ترکیه و عراق درباره موضوع جدایی اقلیم کردستان قرار می‌دهد، پیگیری برنامه‌های دولت مرکزی عراق برای بستن مرزها و توقف مبادلات با اقلیم کردستان موفقیت آمیز نبوده است.

بر این اساس، در حالی که ترک‌ها تاکنون از عمل به تعهداتشان مبنی بر بستن مرزهایشان به روی کردستان عراق سر باز زده اند، به نظر می‌رسد در دست گرفتن ابتکار عمل برای کشاندن طرف‌های اختلاف (دولت مرکزی بغداد و اقلیم کردستان) به پای میز مذاکره گزینه مناسب تری برای ایران باشد.

به گفته حمید حسینی، در شش ماه اول امسال صادرات به عراق سه میلیارد و ۲۷۷ میلیون دلار بوده است و همانند گذشته ماهانه ۶۰۰ میلیون دلار صادرات به عراق داشته ایم. در حالی که مقصد یک سوم صادرات ما به عراق به اقلیم کردستان است،.

از طرف دیگر، حمایت اسرائیل از برگزاری همه پرسی و بدل شدن این کشور به بزرگترین وارد کننده نفت اقلیم کردستان در حالی که رئیس جمهور ترکیه در بازگشت از سفر یک روزه خود به ایران از تصمیم مشترک آنکارا، تهران و بغداد برای جلوگیری از صادرات نفت اقلیم کردستان به بازارهای جهانی خبر داده است، می‌تواند زنگ خطر دیگری برای تغییر راهبرد ایران در قبال کردهای عراق باشد.

به نظر می‌رسد پیگیری نظر حسن روحانی که در نشست مشترک با اردوغان آن را بیان کرد، راهکار خروج ایران از بحران اقلیم کردستان باشد.

وی درباره همه پرسی اخیر در اقلیم کردستان عراق گفت: هدف نهایی دو کشور عدم تغییر مرزهای جغرافیایی، تمامیت ارضی کشورها و نیز ثبات و امنیت منطقه است که در خصوص عراق مذاکرات سه جانبه میان دو کشور و دولت مرکزی عراق ادامه خواهد یافت.

 

نظرات شما