توسعه بازار بین‌الملل کتاب در راستای اقتصاد مقاومتی

۱۳۹۶/۰۲/۱۸

خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، نوشت: محمد حمزه‌زاده، عضو شورای سیاست‌گذاری و یکی از سه مشاور رئیس نمایشگاه کتاب است که ۱۴ سال مدیریت انتشارات سوره مهر را برعهده داشته و هم‌اکنون در بخش معاونت سینمایی حوزه هنری مشغول به فعالیت است. وی ضمن اشاره به موضوع اقتصاد مقاومتی در حوزه نشر اظهار کرد: بازار اصلی به منظور داد و ستد محتوا و مشارکت میان ناشران داخلی و خارجی و همچنین میان ناشران داخلی باید پدید آید که این موضوع یکی از راهکارهای تحقق اقتصاد مقاومتی است.

وی در ادامه این مطلب گفت: البته در نمایشگاه کتاب تا حدودی این بازارها وجود دارد، اما به دلیل عدم تناسب میان اهداف برگزاری نمایشگاه که عمدتاً رویکرد فروشگاهی دارد،‌ این اتفاق به نحو مطلوبی شکل نمی‌گیرد. ناشران باید بتوانند در یک فضای آرام و نمایشگاه مطلوب،‌ کنار هم بنشینند و محتوای تولید شده خود را داد و ستد کنند و حق کپی و انتشار بخرند و بفروشند و زمینه شراکت آنها فراهم آید. همچنین بتوانند ضمن این تعامل از امکانات هم مطلع شوند و خصوصاً راهی برای بازار بین‌المللی باز کنند.

حمزه‌زاده تاکید کرد: هر صنعت هنری و ادبی در داخل کشور باید جمعیت را به عنوان مصرف‌کننده در نظر بگیرد. باید توجه داشته باشیم که با جمعیت ۷۰، ۸۰ میلیونی روبرو هستیم. این بازار برای محصولات غذایی و مصرفی مناسب است. در همین راستا باید برای محصولات فرهنگی که بهای تمام‌شده بالایی دارند و اساساً برای جامعه خاص و جغرافیای خاصی تولید نمی‌شوند شرایطی ایجاد کنیم که از مرزها عبور کنند.

وی در ادامه سخنانش گفت: باید با استفاده از این راهکارها و عبور محصولات از مرزها،‌ جامعه ۸۰ میلیونی را به ۱۰۰ میلیونی و یکی، دو میلیاردی تبدیل کنیم. این اقدام می‌تواند به بازار و تجارت آن محصول کمک کند و بُرد محتوایی آن محصول را تا اقصی نقاط جهان عمق و توسعه دهد.

عضو شورای سیاست‌گذاری نمایشگاه کتاب اظهار کرد: متاسفانه چنین فعالیت‌هایی در نمایشگاه فعلی کتاب اتفاق نمی‌افتد و ایجاد ارتباط میان فعالان این عرصه و حوزه ارتباطات کاری به وجود نمی‌آید و خبری از داد و ستدهای محتوایی و توافق‌ها و تبادلات کلان کاری نیست.

وی با اشاره به ویژگی‌های نمایشگاه مطلوب و راهکارهایی که می‌تواند ما را به این سمت هدایت کند،‌ عنوان کرد: متاسفانه راهنمایی بازدیدکنندگان در نمایشاه به دلیل کم‌کاری ناشران در تبلیغ و ترویج کتاب‌ها روی نمی‌دهد و فروش مستقیم به بخش‌های دیگر صنعت نشر کشور لطمه وارد می‌کند.

حمزه‌زاده بر تخصصی شدن نمایشگاه‌ها در دوره کنونی تاکید کرد و گفت: در حال حاضر باید نمایشگاه کتابی برگزار شود که موضوعش خانواده یا تربیت کودکان و یا سبک زندگی و روانشناسی باشد. اینکه مخاطبان به نمایشگاه بروند و با طوماری از موضوعات و مضامین مواجه باشند از ویژگی‌های نمایشگاه مطلوب نیست.

مدیر سابق انتشارات سوره مهر در پاسخ به اینکه چگونه می‌توان تعامل و بازاریابی را در راستای اقتصادی مقاومتی تعریف کرد،‌ یادآور شد: اکنون در موضوع اقتصاد مقاومتی دائماً به قاچاق کالا و واردات محصولات خارجی اشاره می‌شود. اگر به مصرف محتوای مکتوب در کشور برگردیم و آمار و ارقام را نگاه کنیم می‌بینیم که دو حوزه پرمصرف و پرمخاطب در محصولات حوزه کتاب، عرصه ادبیات و با فاصله نسبتاً کمی از آن،‌ تاریخ و حوزه روانشناسی و علوم انسانی است.

وی با بیان این مطلب افزود: بخش قابل اعتنایی از این محتوا حاصل واردات است و به صورت رسمی و با مجوز دولت صورت می‌گیرد. وقتی می‌گوییم که کالای خارجی، منظور از آن فقط کاغذ در حوزه کتاب نیست که بگوییم از کاغذ ایرانی استفاده می‌کنیم. مهمترین ویژگی کالای خارجی،‌ محتوا و کارکرد آن است و واردات رمان و داستان حتی اگر توسط ناشر ایرانی ترجمه شود یک کالای خارجی به شمار می‌آید.

حمزه‌زاده تاکید کرد: نشر ما نسبتی با حوزه اقتصاد مقاومتی ندارد. محصولات خارجی با مارک‌های ایرانی در داخل کشور توزیع می‌شود. این نکته حائز اهمیت است که محصولات دیگر که حتی تولید داخل کشور هستند، اگر مارک خارجی نداشته باشند با مشکل فروش روبرو می‌شوند.

وی ادامه داد: ترجمه‌ها نیز محصولات خارجی هستند که با مارک ناشران داخلی در کشور عرضه می‌شوند و سهم آنها از مصرف بازار کشور قابل توجه است. این مبحث، موضوعی ضد اقتصاد مقاومتی،‌ ضد فرهنگ و آرمان‌های انقلاب است و مسئله‌ای است که در کشور روی می‌دهد.

حمزه‌زاده با اشاره به شرفیابی عده‌ای از نویسندگان دفاع مقدس به محضر رهبر معظم انقلاب،‌ از بیانات معظم‌له یاد کرد و گفت: ایشان خطاب به این گروه از نویسندگان فرمودند که «شما کشور را از ادبیات وارداتی بی‌نیاز کردید». یکی از برداشت‌ها از سخنان ایشان آن بود که کتاب‌های حوزه تاریخ و ادبیات از پرمخاطب‌ترین آثار به شمار می‌آیند.

وی از در اختیار گرفتن یکی از بخش‌های پرمخاطب و پرمصرف حوزه نشر توسط تاریخ شفاهی انقلاب و جنگ که با اقبال مردم روبرو است یاد کرد و افزود: محتوای قابل اعتنایی در تاریخ انقلاب روسیه و فرانسه و رمان‌های مربوط به آنان منتشر و در ایران فروخته می‌شد. اکنون رمان‌های مربوط به جنگ و انقلاب و در کنار آنها تاریخ شفاهی فضای نشر را پر کرده است که رهبر معظم انقلاب هم به این حوزه توجه داشته‌اند.

حمزه‌زاده اظهار کرد: اگر این روند صورت معکوس به خود بگیرد؛ یعنی علاوه بر اینکه ادبیات وارداتی نداشته باشیم،‌ بتوانیم با توسعه بازار در حوزه کشورهای فارسی‌زبان و هم‌کیش، محتوا را به خارج از مرز انتقال دهیم. خصوصاَ اکنون با زیرساخت ارتباط جدید، ارسال فیزیکی کتاب نیز دیگر ضرورتی ندارد. به‌راحتی می‌توان در بازار بین‌المللی حاضر شد و اثر را به دست مخاطبان رساند که در این حوزه کارهایی صورت گرفته است و هم اکنون ناشرانی در این حوزه فعالیت می‌کنند.

نظرات شما