تنش‌زدایی؛ واقعیت روابط ایران و عربستان

خبرگزاری ایکنا نوشت: حشمت‌الله فلاحت‌پیشه، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی، درباره افزایش تمایل به کاهش تنش در منطقه با چرخش امارات به سوی ایران و اعلام آمادگی عربستان برای مذاکره با کشورمان از یک‌سو و تلاش آمریکا برای تشکیل ائتلاف دریایی بین‌المللی و اعلام آمادگی انگلیس برای حضور در این ائتلاف از سوی دیگر گفت: الان دو جریان در منطقه وجود دارد؛ یک جریان بحران‌سازی فرامنطقه‌ای است که آمریکایی‌ها در قالب فراخوان دیگر کشورها را برای حضور در آبراه‌های خلیج فارس دعوت می‌کنند. جریان دوم‌ جریان تنش‌زدایی در منطقه است که امارات این جریان را علنی کرده و سعودی‌ها هم حداقل در مرحله جلوگیری از گسترش و تصاعد با ایران هستند.

راهبرد شکست‌خورده آمریکا برای تشکیل ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران

وی جریان دوم در منطقه را واقعی‌تر خواند و گفت: آمریکایی‌ها چنین فراخوان‌هایی را برای ائتلاف‌ زیاد مطرح کرده‌اند اما این ائتلاف‌ها هم صادقانه نبوده و هم ناموفق بوده است. قبل از این هم آمریکایی‌ها با سر و صدای فراوان اعلام کردند که ائتلافی با حضور ۴۰ کشور علیه داعش تشکیل داده‌اند که بعد از اینکه مشخص شد خودشان ایجادکننده داعش بودند و هنوز هم با آنها مرتبط هستند بدون سر و صدا فروپاشید.

فلاحت‌پیشه اظهار کرد: آمریکایی‌ها قبل از ترامپ در حال فراهم کردن مقدمات منطقه‌ای تشکیل ائتلاف علیه ایران بودند و آقای ترامپ بعد از روی کار آمدن با سفر به عربستان اعلام کرد که می‌خواهد ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران شکل دهد و بسیار هم بر روی دشمنی با ایران با کنار گذاشتن اختلافات با کشورهای منطقه در راستای این دشمنی فعالیت کردند و حتی رژیم صهیونیستی هم بدین منظور به کار گرفته شد و روابط علنی و هم‌پیمانی این رژیم با برخی کشورهای عربی منطقه اعلام شد؛ اما همین‌که امارات وارد مسیر تنش‌زدایی با ایران شد و عربستانی‌ها هم درخواست مذاکره با ایران کردند، عملاً آمریکایی‌ها صحبت از ائتلاف منطقه‌ای علیه ایران را کنار گذاشتند و راهبردی که سه سال بر روی آن سرمایه‌گذاری کرده بودند با شکست مواجه شد.

ائتلاف بین‌المللی دریایی شکنند‌ه‌تر از ائتلاف‌های قبلی آمریکاست

رئیس سابق کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ائتلاف بین‌المللی در حوزه خلیج فارس را شکننده‌تر از ائتلاف‌های قبلی دانست و گفت: این ائتلاف با همکاری و همراهی سایر کشورها از جمله اروپایی‌ها مواجه نشد و تنها وزیر دفاع انگلیس موافقت لفظی خود را اعلام کرد و این اظهارنظر هم بیشتر برای فشار به ایران در جهت آزادسازی نفتکش انگلیسی از سوی ایران بود، وگرنه انگلیسی‌ها هیچ‌وقت وارد یک بازی شکست‌خورده نمی‌شوند و الان هم می‌دانند این ائتلاف قبل از تشکیل شکست می‌خورد و لذا آمریکایی‌ها در تشکیل این ائتلاف تنها خواهند ماند.

وی یادآور شد: از سوی دیگر به همان میزان در عرصه منطقه‌ای واقعیت‌ها به گونه‌ای متفاوت از پیش در حال شکل‌گیری است و تنش‌زدایی در مسیر توسعه و گسترش قرار دارد و این واقعیت کلی منطقه محسوب می‌شود که در نهایت شکل خواهد گرفت.

مذاکره ایران با عربستان و امارات تابو نبوده و نیست

فلاحت‌پیشه درباره ضرورت یا عدم ضرورت شرط‌گذاری از سوی ایران برای مذاکره با امارات و عربستان گفت: مذاکره ایران با عربستان و امارات هیچ‌گاه تابو نبوده و نیست. منتهی اختلافاتی میان آنها شکل گرفته که برای رفع آن می‌توانند با همدیگر مذاکره کنند. از طرفی ایران با کشورهای جنوب خلیج فارس در سال ۱۹۹۰ موافقت‌نامه‌هایی دارد که می‌توان آن‌ها را به اجرا گذاشت و لذا نباید مذاکره را رد کرد. به نظر من چنین مذاکراتی راهبردهای منفی فرامنطقه‌ای در منطقه را تضعیف می‌کند و لذا از این فرصت باید استفاده کرد.

عضو هیئت علمی دانشگده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبایی درباره اینکه آیا رفتار خوب و محترمانه عربستانی‌ها با زائران ایرانی در حج امسال را می‌توان نشانه واقعی برای کاهش تنش‌ها از سوی عربستان تلقی کرد، گفت: البته‌ دو سال است که عربستانی‌ها موضوع حج را از مسائل و اختلافات سیاسی با ایران جدا کرده‌اند. عربستانی‌ها پس از فاجعه منا که نقش آن‌ها را در جهان اسلام به شدت زیر سؤال برد، از منظر جایگاه خود در دنیای اسلام به دنبال ترمیم چهره خود برآمدند و هم اینکه ارزش اقتصادی حج هم برای آنها مهم است و نمی‌خواهند این فرصت را به لحاظ اقتصادی از دست بدهند.

گروه «بی» دچار تزلزل شده است

وی بیان کرد: واقعیت این است که همه چیز در عربستان و امارات از سوی گروه «بی»، که آقای ظریف بر آن تأکید می‌کند، شکل نمی‌گیرد و حتی در گروه «بی» هم اختلافاتی وجود دارد و دچار تزلزل شده و نباید این اصطلاح را زیاد مطرح کرد. به اعتقاد من اولاً مواضع «بن زاید» و همچنین عربستان متفاوت از سایر اعضای این گروه است و ثانیاً در خود عربستان و امارات دو جریان خیلی قوی وجود دارند که معتقدند روابط تاریخی با ایران را نباید به هم زد و تخریب کرد بلکه یک‌سری مناسبات عقیدتی و اقتصادی وجود دارد که می‌توان بر مبنای آن‌ها به سمت تنش‌زدایی با ایران حرکت کرد.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: بنابراین تنش در مناسبات و تعاملات ایران با امارات و عربستان غیرواقعی به نظر می‌رسد و آنچه واقعی جلوه می‌کند تنش‌زدایی است و باید از این فرصت برای تنش‌زدایی بهره برد تا هم در جهت صلح و ثبات منطقه‌ای حرکت کرد و هم طرح‌های مخرب نیروهای فرامنطقه‌ای را خنثی کرد.

گفت‌وگو از مهدی مخبری

نظرات شما