تصمیم بنزینی دولت، ضروری و شجاعانه اما دیرهنگام و پرشتاب

جهان اقتصاد تاثیرات افزایش قیمت بنزین را در گفتگو با کارشناس ارشد حوزه اقتصاد و کارآفرینی بررسی کرد

مرتضی ابراهیمی- سهمیه بندی بنزین پس از ۴ سال از روز جمعه شروع شد و دولت با توجه به تصمیم سران  قوا بنزین ۱۵۰۰ تومانی سهمیه ای و ۳۰۰۰تومانی آزاد را کلید زد. در خصوص این تصمیم دولت و نقص ها و مزایای این تصمیم روزنامه جهان اقتصاد با دکتر حسین محمودی اصل کارشناس ارشد حوزه اقتصاد و کارآفرینی به گفتگو نشسته ایم.

**آقای دکتر با افزایش قیمت بنزین و حامل های بنزین موافقید ؟

در حالت کلی در متعادل سازی قیمت های حامل های انرژی خوب عمل نکرده ایم. من با ساماندهی و متعادل سازی موافقم و اینکار بایستی در طول سال های گذشته با شیب ملایم انجام میگرفت نه بصورت جهشی و شوک آور.

با اصل قضیه مشکلی نیست، مشکل در شیوه اجرا و زمان بندی اجراست. ما معمولا عادت داریم فرصت سوزی کنیم و بهترین تصمیم ها را پس از فرصت سوزی  انجام دهیم. طبیعی است در چنین حالتی عوارض پیش بینی نشده ای نیز بودجود خواهد آمد.

**افزایش قیمت بر کاهش مصرف و کاهش قاچاق کمک خواهد کرد ؟

افزایش قیمت یکی از ابزارهای کنترلی است. اگر یک بسته کامل و جامع تدوین نشود. افزایش قیمت نتایج مناسبی را بر جا نخواهد گذاشت. میزان مصرف سوخت در کشور چند برابر میانگین جهانی است. در این میان بجز مصرف بی رویه ناشی از ارزانی بنزین عوامل دیگری هم  دخیل هستند. بعنوان مثال میانگین مصرف خودروهای داخلی بالاست. از سوی دیگر ناوگان حمل ونقل عمومی ظرفیت مناسب و گسترش کافی ندارد. بنابراین افزایش قیمت مشکلات خاصی مثل تورم، کمبود وسائل نقلیه عمومی و… بدنبال خواهد داشت.

**افزایش قیمت بر کاهش مصرف  کمک خواهد کرد ؟

افزایش قیمت یکی از ابزارهای کنترلی است. اگر یک بسته کامل و جامع تدوین نشود. افزایش قیمت نتایج مناسبی را بر جا نخواهد گذاشت. میزان مصرف سوخت در کشور چند برابر میانگین جهانی است. در این میان بجز مصرف بی رویه ناشی از ارزانی بنزین عوامل دیگری هم  دخیل هستند. بعنوان مثال میانگین مصرف خودروهای داخلی بالاست. از سوی دیگر  ناوگان حمل ونقل عمومی ظرفیت مناسب و گسترش کافی ندارد. بنابراین افزایش قیمت مشکلات خاصی مثل تورم، کمبود وسائل نقلیه عمومی و… بدنبال خواهد داشت.کاهش مصرف قابل توجهی در ابتدا شاهد خواهیم  بود اما در ادامه با کمبود وسایل نقلیه عمومی، استفاده از وسایل نقلیه شخصی و مصرف سوخت افزایشی خواهد بود. البته مصرف به سطح قبل نخواهد رسید و بخشی از مصرف از طریق خرید و فروش بنزین سهمیه ای تامین خواهد شد.

**به نظر شما با افزایش قیمت بنزین قاچاق کنترل خواهد شد؟

طبیعی است پدیده قاچاق از تفاوت معنادار  قیمت یک کالا بین یک کشور و کشورهای همسایه بوجود می آید. با توجه به افزایش قیمت ارز در ۲ سال گذشته فاصله قیمتی سوخت بین کشورمان و دیگر کشورها بیشتر و انگیزه قاچاق افزایش یافت. سود قاچاق سوخت به کشورهای همسایه از ۴ هزارتومان تا ۱۴ هزارتومان است و این یعنی منابعی که باید به جیب مردمان ایران دارد به جیب قاچاقچیان و سایر کشورها می رود، جلوگیری از قاچاق هم با توجه به مرزهای طولانی، رویکرد امنیتی چندان جوابگو نیست و باید مکانیسم های کنترلی از طریق کارتهای سوخت، سهمیه بندی و افزایش قیمت صورت گیرد. البته مکانیسم اجرایی و تدوین بسته اجرایی کامل ضرورت خواهد داشت.

لازم است این نکته را یادآور شویم که بخشی از قاچاق نیز به جهت بیکاری و نبود فرصتهای کاری مناسب در مناطق مرزی است و بخشی از قاچاق سوخت در بعضی استان ها بدلیل ملاحظات اجتماعی پذیرفته شده است و ایجاد اشتغال مناسب رویکرد برخورد امنیتی و قضایی در پیش گرفته نخواهد شد.

**این تصمیم چه نقص هایی دارد؟

شیب افرایشی تند است و بایستی از ۴ سال پیش شروع می شد. از سوی دیگر پس از مشخص شدن وضعیت همه بخش ها از جمله حمل بار و تاکسی های اینترنتی شروع می شد.

درضمن مبلغ مشخص شده جهت پرداخت نقدی می توانست قبل از اجرا واریز شود و اندکی از نگرانی ها  بکاهد.  موضوع مهم دیگر اینکه ناوگان حمل ونقل عمومی ظرفیت های جدیدی ندارد و اگر حتی ۲۰ درصد مردم با کنار گذاشتن وسیله نقلیه خود به دنبال استفاده از وسائل نقلیه عمومی  باشند ظرفیت این ناوگان کفاف نخواهد کرد و صف و انباشت مسافر و همچنین تاخیر در پیمایش مردم در ساعت های پیک را شاهد خواهیم بود. بدیهی است فرهنگ سازی مناسب را نیز شاهد نبودیم که این موضوع نیز باید در الویت قرار گیرد.

**یارانه پنهان ۹۰۰ هزار میلیارد تومان است. آیا سهمیه بندی بنزین در جهت کاستن از بار یارانه پنهان است؟

بیش از ۶۰۰ هزار میلیارد تومان از یارانه پنهان مربوط به حامل های انرژی است و بهترین راهکار پرداخت نقدی بخشی از یارانه به مردم جهت مدیریت بهینه مصرف سوخت است. بخشی دیگر نیز بایستی در جهت توسعه زیرساخت های ناوگان حمل و نقل عمومی هزینه شود.

در شرایطی که بنزین بدون سهمیه هزار تومان بود، قشر مرفه ۲۳ برابر دهک پایین از یارانه بنزین استفاده می کرد و این نه منطقی بود و نه عادلانه. البته بخشی از یارانه پنهان نیز باعث تولید ارزان قیمت برخی کالا و صادرات کالاها به قیمت پایین می شود. به عبارتی بخشی از صادرات کشور صادرات یارانه است و بایستی با افزایش سایر مزیتهای تولید، افزایش بهره وری و تقویت تولید، از صادرات ارزان  کالاهای یارانه محور جلوگیری کرد و بخش تولید جهت رقابت پایاپای با رقبای خارحی مهیا گردد.

**پرداخت نقدی حاصل از افزایش قیمت بنزین تصمیم خوبی است ؟

در نهایت با برنامه ریزی مناسب و با شیب منطقی باید به سمت حذف یارانه پنهان حرکت کنیم. اما صرف پرداخت نقدی راهگشا نخواهد بود. در تجربه هدفمندی یارانه ها عدم پرداخت ۳۰ درصدی سهم بخش تولید و پرداخت کل یارانه بصورت نقد باعث آسیب به بخش تولید شد، اشتغال و میزان  تولید ناخالص ملی می شود و در نهایت با چند ماه تاخیر مردم و کشور از این بابت متضرر خواهند شد.

لازم است توسعه زیر ساخت های حمل و نقل عمومی در دستور کار باشد. توجه به کاهش مصرف خودروهای تولید داخل هم نیاز به برنامه ریزی دارد.خنثی سازی بار تورمی بر بخش تولید نیز ضرورتی اساسی است.

**آیا تورم ناشی از افزایش قیمت بنزین را شاهد خواهیم بود؟

پس از ماه ها التهاب شاهد ثبات نسبی در اقتصاد کشور بودیم. بار روانی حاصل از سهمیه بندی با توجه به اینکه تصمیم در خصوص گازوئیل اعلام نشده است ممکن است تاثیر افزایشی بر تورم وارد کند. البته با توجه به کاهش درآمدهای نفتی، کسری بودجه بیش از ۷۰ هزار میلیاردی، نزدیکی به تعطیلات پایان سال مسیحی و نزدیکی به پایان سال ۹۸ تورم ناشی از افزایش قیمت ارز و کالاها قابل پیش بینی بود.سهمیه بندی در مقطع فعلی می تواند به این افزایش کمک کند.

امیدواریم دولت با تدابیری مناسب بتواند آثار تورمی این تصمیم را کاهش دهد و پرداختی یارانه بنزین بتواند افزایش احتمالی قیمت ها را در سبد خانوارهای دهک های پایین را پوشش دهد.

 

 

 

 

مرتضی ابراهیمی

ایمیل: news.morteza@gmail.com وبلاگ: http://economy-communications.blog.ir

نظرات شما