تحولات و پیشرفت‎های حقوق هوایی در سال ۲۰۲۰

میلاد صادقی، پژوهشگر حقوق هوافضا-ما در سال جدید میلادی شاهد تحولات و پیشرفت‎های قابل توجهی در حقوق هوایی خواهیم بود. در تحقق این تحولات و پیشرفت‎ها بی‎شک سازمان بین‎المللی هواپیمایی کشوری (=ایکائو) نقش اول را بازی کرده است ولی انصافاً از نقش و تاثیر عده‎ای از دولت‎های تحول‎خواه هم نمیتوان به سادگی گذر کرد، زیرا اگر تحول‎خواهی برخی دولت‎ها نبود، چنین تغییراتی به سرانجام نمیرسید.

در سال ۲۰۲۰ دست کم با دو وضعیت جدید روبرو هستیم، یکی در بخش حقوق جزایی و امنیتی صنعت هوانوردی و دیگری در بخش حقوق خصوصی صنعت:

–        با آغاز سال ۲۰۲۰، عملاً پروتکل اصلاحی (۲۰۱۴) مربوط به کنوانسیون راجع به جرائم و برخی از اعمال ارتکابی دیگر در هواپیما، موسوم به کنوانسیون توکیو ۱۹۶۳، جریان حقوقی خواهد یافت. این تحول با تسلیم بیست و دومین سند تصویب پروتکل اصلاحی از سوی دولت نیجریه به وقوع پیوسته است. گفت و گو درباره منافع و ثمرات پروتکل اصلاحی (۲۰۱۴) را به آینده موکول میکنیم. فقط در این مقطع به ذکر یک نکته بسنده میشود. فعلاً تعداد اعضای پروتکل بسیار اندک است (=حدود دوازده درصد از دولت‎های عضو ایکائو) و دولت‏‎های قدرتمند و توسعه‎یافته نیز هنوز به آن نپیوسته‎اند [۱]. با وجود این الحاق دولت ایران به پروتکل اصلاحی ۲۰۱۴ مفید و مناسب به نظر میرسد.

–        پیشرفت دیگر مربوط است به افزایش حدود مسئولیت شرکت‎های هواپیمایی. افزایش حدود مسئولیت شرکت‎های هواپیمایی پیرو ماده ۲۴ کنوانسیون مونترال ۱۹۹۹ (=Escalator clause) صورت گرفته و البته به لحاظ زمانی از ۲۸ دسامبر ۲۰۱۹ لازم الاجرا شده. ما آن را در حکم تحولات سال ۲۰۲۰ میگیریم. ماده تعدیل در کنوانسیون مونترال وضعیت ویژه‎ای دارد و ادعا شده است که مشابه آن در کنوانسیون‎های دریایی، جاده‎ای یا ریلی قابل دریافت نیست [۲].

باید گفت که برای دولت‎های عضو این فرصت وجود داشت که با ثبت مخالفت خود در مهلت مقرر از لازم الاجرا شدن مقادیر جدید جلوگیری نمایند. چنین مخالفتی می‎بایست از سوی اکثریت دولت‎های عضو وارد میشد که خوشبختانه حاصل نگردید. این موضوع، یعنی عدم ورود اعتراض اکثریت را «اداره امور حقوقی و روابط خارجی ایکائو» در پاسخ به نامه ما تذکر داده است.

به هر ترتیب حقوقِ زیان در کشورهای خارجی به سرعت در حال تغییر و تحول است. در ایجاد تغییرات و تحولات، فقط دستگاه عدالت نیست که با گشاده دستی رفتار میکند، بلکه سیاست دولت‎ها نیز با سخاوت زیاد پیش میرود. نباید اجازه داد که فاصله ایران با استانداردهای هواپیمایی روز به روز بیشتر شود.
[۱] سنگاپور، مالزی، پرتغال و ترکیه را باید اصلی‎ترین اعضای فعلی پروتکل دانست.

[۲] تحقیق درباره درستی گزاره اخیر با خوانندگان فاضل.

 

نظرات شما