بورس کارا و توسعه اقتصادی

دکتر جواد شرف‌خانی: توسعه اقتصادی و رشد پایدار بلند مدت آن نیازمند تخصیص بهینه منابع مالی در سطح اقتصاد کلان مملکت است و این موضوع بدون کمک بازارهای سرمایه پیشرفته و کارآمد امکان‌پذیر نمی‌باشد در یک اقتصاد پیشرفته وجود نظام مالی و ‌سرمایه‌گذاری کارآمد نقش مهم و اساسی در توزیع مناسب سرمایه و تخصیص بهینه پس اندازهای مردم دارد، در بازار سرمایه اشخاصی که کسری منابع مالی دارند با افرادی که دارای مازاد منابع هستند در کنار هم قرار‌‌‌‌ می‌‌‌گیرند، بر خلاف بازار‌‌های معمولی که کالاها و دارایی‌های مشهود در آن مبادله و معامله‌‌‌‌ می‌‌‌گردد در بازار سرمایه و یا بازار دارایی‌های مالی بیشتر با سهام و سایر اوراق بهادار نظیر اوراق قرضه، اوراق رهنی و سایر ادعاها معامله‌‌‌‌ می‌‌‌گردد.

یکی از ویژگی‌‌های مهم بازار سرمایه، نوآوری، پویایی و خلاقیت است که هر روز بنا به شرایط اقتصادی، سیاسی ، اجتماعی و … بازارهای مالی جدیدی ارائه‌‌‌‌ می‌‌‌گردد و سرمایه گذاران در مقابل سبد متنوعی از این ابزارها قرار‌‌‌‌ می‌‌‌گیرند به گونه ای که ‌‌سرمایه‌گذار با توجه به توان مالی، انتظار از منافع آتی ‌سرمایه‌گذاری و نیز‌‌ میزان ریسک‌پذیری، مناسب‌ترین گزینه ها را انتخاب‌‌‌‌ می‌‌کنند.

در بازار سرمایه یا اصطلاحا بورس اوراق بهادار، کارآیی به دلیل تأمین اهداف زیر از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است:

۱- تخصیص عادلانه قیمت اوراق بهادار

۲- تخصیص بهینه سرمایه‌ها و

۳- افزایش سرعت نقد شوندگی

 در بحث کارآیی، آن را شامل انواع مختلفی دانسته‌اند که عبارتند از:

1-کارآیی عملیاتی: یکی از فاکتورهای مهم در بازار سرمایه‌‌‌‌ می‌‌باشد و بازارهایی که از این نوع کارآیی، بیشتر برخوردار باشند از سرعت وقت و سهولت بیشتری در انجام مبادلات بورسی بهره‌مند هستند. ضمن این‌که بهای انجام معاملات نیز در این بازارها به حداقل ممکن‌‌‌‌ می‌‌رسد و این فاکتور‌‌‌‌ می‌‌تواند باعث بالا رفتن قدرت و سرعت نقد شوندگی اوراق بهادار گردد.

2- کارآیی تخصیصی:  بازارهایی کارآیی تخصیصی بالاتری دارند که در آن بازارها بتوان سرمایه را به شرکت‌ها و یا فعالیت‌هایی که دارای مزیت نسبی هستند به نحو مطلوب تخصیص داد، بنابراین در هم‌چین بازاری این زمینه وجود دارد که برای هر فعالیت تولیدی یا خدماتی، سرمایه مورد نیاز از طریق بورس تأمین‌‌‌‌ می‌‌شود که در این بازار بیشترین سرمایه به سمت سودآورترین فعالیت‌ها سوق پیدا‌‌‌‌ می‌‌کنند و این همان تخصیص بهینه منابع است.

۳-کارآیی اطلاعاتی: یعنی این‌که اطلاعات ارایه شده مربوط و قابل اتکا به صورت درست و هم‌زمان در اختیار همه‌ی استفاده کنندگان قرار گیرد زیرا این‌گونه اطلاعات به سرعت بر روی ارزش سهام تأثیرگذار است این موضوع که بیشتر تحت عنوان فرضیه بازار کارآ (Efficient market Hypothesis) نیز مطرح است بیش از سایر موارد مورد نظر محققان بوده است، بر اساس این فرضیه تغییرات ارزش سهام ناشی از اطلاعات موجود است. در یک بازار کارا ارزش سهام چون بر اساس اطلاعات ارایه شده بدست‌‌‌‌ می‌‌‌آید لذا قیمتها به ارزش ذاتی و واقعی خیلی نزدیک است و شاخص مناسبی برای تعیین ارزش واقعی سهام است در یک بازار کارای قوی از نظر اطلاعاتی تمامی اطلاعات مربوط به سهام در قیمت‌های بازار منعکس‌‌‌‌ می‌‌گردد.

یکی از کارآیی‌هایی که در دولت جدید انتظار‌‌‌‌ می‌‌رود این است که در خصوص کارآیی بازار سرمایه اقدامات عاجل را انجام دهند، هر سه آیتم کارآیی که فوقأ اشاره شد نیاز به سنجه‌‌های استاندارد دارد و تجدید نظر اساسی در این خصوص لازم است خصوصا کارآیی اطلاعاتی که در آن مردم باید هم‌زمان با هم از اطلاعات برخوردار باشند باید بیشتر مورد توجه قرار گیرند و دولت در خصوص عدالت اطلاعاتی در همه‌ی زمینه‌ها و به ویژه در زمینه بورس و مسایل اقتصادی همت خود را بکار بندد و این موضوع را از اهم اقدامات خود در حوزه اقتصاد جهت کاهش سوء استفاده و رانت ناشی از اطلاعات برای سوارکاران مجانی قلمداد نمایند. تا مردم با انگیزه بیشتر سرمایه‌‌های خود را در بورس اوراق بهادار ‌سرمایه‌گذاری نمایند و این امر باعث رونق تولید و توسعه اقتصادی و در نهایت رفاه اجتماعی بیشتر خواهد بود.

نظرات شما

×

Comments are closed.