بحران هویت و سواد رسانه ای

مرتضی ابراهیمی

مرتضی ابراهیمی

تجربه ثابت کرده است که مقابله با رسانه ها به خصوص شبکه های اجتماعی نه تنها موفق نبوده است بلکه گاه به شکست های جبران ناپذیری انجامیده است. در وضعیت کنونی حتی وضع قوانین محدود کننده و همچنین فیلتر کردن بر خی رسانه ها موفقیت چندانی نداشته است. اندیشمندان حوزه ارتباطات و رسانه ها، از حدود چند دهه پیش همواره دغدغه آسیب رسانی رسانه ها و آسیب پذیری شهروندان در جامعه جهانی را داشته اند و برای کاهش اثرات مخرب آنها ایده ها ” سواد رسانه ای ” را ارائه داده اند.

در وضعیت کنونی کشورمان ابزارهای مقابله با “قدرت نرم” و”جنگ رسانه ای”؛ آموزش سواد رسانه ای و اولویت دادن به سواد رسانه ای به عنوان مهارتی حیاتی برای مردم به خصوص جوانان است زیرا جوانان مرکز توجه رسانه ها هستیند و بیشترین نرخ جمعت را تشکیل می دهند، بنابراین سواد رسانه ای می تواند پادزهری باشد در مقابل هژمونی رسانه ای، و مردم را در مواجهه با محتوای پیام های رسانه ای واکسینه نماید.

سواد رسانه ای در سه سطح بررسی می شود اول، دسترسی و توان استفاده از رسانه و فهم درست پیام رسانه، دوم، قدرت درک معانی پنهان در پیام رسانه و نقد و تحلیل پیام رسانه و در اخر توان ساخت پیام یا محصول رسانه ای. از بین این سه سطح، سطح اول برای عموم، سطح دوم برای تحصیل کردگان و سطح سوم برای اصحاب رسانه مطلوب است. هدف از تحقیق حاضر سطح دوم است زیرا جامعه امری این تحقیق دانشجویان دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه سوره که دارای دانش رسانه ای هستند.

باید اقداماتی صورت داد تا مردم به خصوص جوانان با آموزش و تقویت سواد رسانه ای در سطح دوم این فرایند قرار گیرند. تقویت مهارت سواد رسانه ای موجب می شود تا جوانان تسلیم محتوای پیام های رسانه ای نشوند و در برابر رسانه منفعلانه عمل نکنند و همچنین تلاش کنند تا به عنوان یک مخاطب فعال معنای نهفته در پیام ها را درک و به رمزگشایی و ارزیابی پیام ها بپردازند و برخوردی فعالانه با پیام های رسانه ای داشته باشند. اگر شهروندان یک جامعه از سواد رسانه ای کافی برخوردار نباشند، قطعا نخواهند توانست در فضای سنگین رسانه ای جهان امروز، مسائل و وقایع را به درستی تعبیر و تفسیر نمایند.

آموزش استفاده از رسانه و مدیریت رسانه از نهاد خانواده شروع می شود به عنوان نمونه اوباما ریئس جمهور سابق آمریکا در یک برنامه تلویزیونی گفته بود که فرزندش تا رسیدن به سن ۱۵ ساله گی موبایل به او نخواهد داد.او در ادامه گفت که موبایل های پیشرفته را که آمریکا می سازد برای کشور های جهان سوم و ایران می سازد. اوباما به دلیل این موضوع اشاره نکرد اما کاملا مشخص است که هدف آمریکا از ساختن موبایل های پیشرفته برای کشور های جهان سوم و ایران تهاجم به ذهن و فرهنگ نوجوانان و جوانان است ضون آن که رشد اقتصادی آمریکا را نیز در پی خواهد داشت.

امروز بیشتر از گذشته مردم درگیر رسانه هستند، وقتی که از خواب بیدار می شویم اولین کاری که می کنیم گوشی خود را چک کرده تا پیام های شبکه های اجتماعی را بررسی و پاسخ دهیم و این موضوع تا زمانی که به خواب برویم ادامه می یابد،  تعدادی از این پیام های رسانه ای که با هویت ریشه های ما سازگاری ندارند موجب شده است تا جوانان و نوجوانان ما دچار بحران هویت شوند و هر روزی که می گذرد شدت بحران بی هویتی تشدید می شود. تحقیقات علمی ثابت کرده است که افرادی که سواد رسانه ای بالاتری دارند، کمتر از رسانه ها تأثیر می پذیرند و دارای ثبات بالاتری هستند. بنابراین افرادی که سواد رسانه ای بالاتری دارند، کمتر دستخوش تناقض ها و تغییرات هویتی می شوند و رسانه نمی تواند با برجسته کردن موضوعات خاص و یا برخی از سبک های زندگی، بر هویت نوجوانان و جوانان تأثیر بگذارد.

 

مرتضی ابراهیمی

ایمیل: news.morteza@gmail.com وبلاگ: http://economy-communications.blog.ir

نظرات شما

×

Comments are closed.