بازار مکاره ارز با شفافیت به ثبات می رسد

مرتضی ابر اهیمی – قابلیت پیش‌بینی وضعیت اقتصادی و حتی در کل اقتصاد و تصمیم‌گیری در آن سخت شده است. این در حالی است که در سال ۹۵ و نیمه اول سال ۹۶ شرایط خوبی را به جهت آرامش وضعیت و همچنین پایداری تصمیمات و توان اتخاذ تصمیمات میان‌مدت براساس ثبات اقتصادی شاهد بودیم. در بحث ارز عوامل مختلفی تاثیرگذار بودند، این عوامل شامل عوامل ساختاری اقتصاد، عوامل سیاسی و روانی می‌شود. برای ایجاد ثبات دولت تصمیم به یک نرخی کردن ارز گرفت که نتوانست مفید واقع گردد و مسائل مختلفی را ایجاد کرد . در این زمینه با دکتر حسین محمودی اصل کارشناس ارشد  حوزه اقتصاد و کارافرینی به گفتگو نشسته ایم که از نظر شما می گذرد .

** آقای دکتردلایل و ضعیت ارزی موجود چیست ؟

ترکیبی از عوامل تاثیر گذار بوده اند عوامل سیاسی ناشی از خروج امریکا از برجام ، عوامل روانی و عوامل اقتصادی که بیشتر مشکلات ساختاری اقتصاد که همیشه شرایط را برای شوکهای ارزی مهیا می کند . مساله نقل و انتقالات مالی که در امارات به مشکل برخورده است بهمراه عدم امادگی برای تصمیمات ارزی مناسب بازار را بیشتر آشفته کرد .

ابرچالش‌های مختلف اقتصادی را در نظام بانکی، صندوق‌های بازنشستگی، آب و سایر حوزه‌ها مشاهده می‌کنیم. بدهی کلان دولت به صندوق‌های بازنشستگی، نظام بانکی و بحث مربوط به نقدینگی بیش از ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومانی که این‌ها بستر لرزانی را تشکیل داده‌اند که با کوچک‌ترین مسائل روانی و تکان‌های سیاسی، اقتصادی می‌توانند به مسائل بسیار دردآوری برای اقتصاد کشور تبدیل شوند. افزایش نقدینگی بخشی از مردم نگران را وارد بازار ارز و سکه کرد تا ارز کافی برای نیازهای واقعی کمتر شود و قیمت ها افزایشی شود .

**آقای محمودی اصل به نظر شما تصمیم دولت در تک نرخی کردن ارز درست بود ؟

پس از تصمیم ناگهانی دولت برای تک نرخی کردن نرخ ارز ، تا امروز برخی از ابعاد و شیوه ها نامشخص و مبهم است و همانطور که پیش بینی می شد به جهت عدم پاسخ به برخی تقاضا ها بازار آزاد شکل گرفت و رفته رفته ملاک تعدیل قیمت ها و تصمیم گیری های اقتصادی همان ارز آزاد  است .

سردرگمی در سیاستهای ارزی ، باعث شده است بهشت سوداگران رقم خورد  و بازارهم در خصوص نرخ ارز و هم کالاها میل به افزایش داشته باشد.تصمیم به  تک نرخی کردن قیمت ارز در یک شب از ابتدا معلوم بود که جواب نمی دهد .

از دست دادن فرصت در این مدت ، ضمن کاهش آمار صادرات، سردرگمی در بازار را رقم زد و سوداگران و فرصت طلبان را وارد چرخه کرد به گونه ای که مدیریت بازار را به دست گرفتند . تصمیم به ارز ثانویه علی رغم تذکرات و توصیه های مختلف بسیار دیر رقم خورد اما این تدبیر می تواند باعث شود که  تا نیاز بازار به ارز در محیط شفاف قیمت گذاری گردد  و نه در کوچه پس کوچه ها رقم خورد .

** در مقابله با تحریم ها استفاده از ظرفیت داخلی موثر است ؟

البته استفاده از ظرفیت های داخلی تولید وتوانمندی های بومی زمان بر است و از سوی دیگر توانمندی های مدیریتی کشور همان است که می بینیم باید واقع بین بود چرا که این استراتژی در میان مدت و بلند مدت جواب می دهد، اما می توان از ظرفیت های موجود که در سریع ترین زمان قابل عملیات است می تواند مفید باشد .

**نظرتان در مورد افشای اسامی گیرندگان ارز۴۲۰۰ تومانی چیست ؟

تصمیم به ارائه ارز ۴۲۰۰ تومانی به هزاران شرکت و ایجاد رانت برای آنها نیاز به بررسی است ضمن اینکه باید از تصمیم قاطع و شجاعانه ریاست جمهور نیز تقدیر کرد. درهرصورت ضمن تایید نظر دکتر روحانی باید گفت استفاده از مشاوران و کارشناسان جدید و ترمیم کابینه ضرورت دارد.

بایست به تدریج و سریع برخی کالاها که مزیت نسبی و تولید زیادی داریم و دایره جمعیتی وسیعی را پوشش می دهد را از برگشت ارز مستثنی کنیم( مثل پسته و محصولات کشاورزی و محصولات پتروشیمی به نرخ توافقی با وارد کننده ) .حال که امکان برگشت ارزبا نرخ ۴۲۰۰فراهم نیست صادرات متوقف شده است با این شیوه هم صادرات دوباره رونق می گیرد و همین که لااقل ارز حاصل از صادرات به بازار آزاد تزریق شده و بازار را کنترل می نماید .تاخیر بیشتر باعث از دست رفتن بازارهای صادراتی و اتمام فرصت های ۳ ماهه و ۶ ماهه تحریم ها خواهد شد و موجب سخت تر شدن شرایط می گردد

** مشکلات نقل و انقال ارزی  از چه زمانی شکل گرفت .؟

مسائل ارزی از چند ماه قبل و از امارات شکل گرفت و متاسفانه روند انتقال تعاملات مالی به عمان و قطر با تاخیر و به کندی صورت می گیرد بطوریکه پتروشیمی ها و هلدینگ ها در فروش دچار مشکلات مهمی هستند. در این راستا بایستی نسبت به ایجاد خطوط اعتباری وایجاد حساب های فعال پوششی در عمان و قطراقدام نمود .ضمنا ایجاد سیستم آنلاین و مکانیسم مناسب برای تهاتر ضروری به نظر می رسد و استفاده از سوآپ ارزی با کشورهای منطقه باید مد نظر قرار گیرد .

۹۷ میلیارد دلار شامل ۵۰ میلیارد نفت و ۴۷ میلیارد میعانات و غیر نفتی در مقابل مصارف ارزی : ۵۴ میلیارد واردات  ،۱۷ میلیارد  مسافر ودانشجو و..،بین ۱۲تا  ۲۰ میلیارد قاچاق کالا و مقدار نامشخصی انتقال جهت مهاجرت و سرمایه گذاری و … متعادل بود .اما  با شکل گیری تحریم ها شرایط سخت خواهد شد و درامدها به کمتراز۶۰ درصد سال ۹۶ خواهد رسید .

**راهکار مقابله با مشکلات کنونی چیست ؟

برای مقابله با این شرایط بایستی  با تکمیل سامانه های مختلف و عملیاتی شدن سامانه جامع تجارت، به شدت با قاچاق مقابله کرد و از سوی دیگر با تقویت و ایجاد تسهیلات و مشوقات برای گردشگری داخلی از میزان گردشگران ایرانی به خارج از کشور کاست . تقویت تولید و محدودیت برای واردات برخی کالاها که توان تولید داریم نیز می تواند در دستور کار باشد، چراکه با این قیمت ارز تولید کالاهایی که مواد اولیه و تکنولوژی خارجی نیاز ندارند کاملا مقرون به صرفه است.

به جهت کمبود ارز و محدودیت ۱۰ هزار دلاری، بخش عظیمی از جامعه به سمت سکه و ارز هجوم برده اند بصوریکه پیش فروش۷ میلیون سکه هم نتوانست عطش بازار را خنثی کند.

**حرکت به سمت بازار ارز و طلا از کی شروع شد . چه دلایلی داشت ؟

اولین حرکت به سمت بازار طلا وسکه با پرداخت ۱۷ هزار میلیارد تومانی دولت به سپرده گذاران موسسات مالی صورت گرفت جایی که در اذر ۹۶ در یک روز در بازار آتی ۳۲۰ هزار سکه معامله شد با اعلام دولت مبنی بر پرداخت مبالغ بالای ۱۰۰ میلیون تومان ، ۸ هزار میلیارد نیز به سپرده گذاران پرداخت می شود و این سپرده گذاران به جهت ترس از بانک و انتظارات سود بالای ۳۰ درصدی اکثرا به بازارها مراجعه کرده و التهاب ایجاد خواهند کرد .

ایجاد حساب ارزی با ضمانت لازم به جهت جلوگیری از ارز کاغذی می توانست یک راه حل باشد اما عدم عمل بانک مرکزی به وعده های خود در سال ۹۱ و عدم پرداخت ارز به سپرده گذاران موجب بی اعتمادی شده است به طوری که از این سپرده ها استقبال نشد. ایجاد تدابیر لازم برای جلوگیری از مهاجرت و انتقال سرمایه  و همچنین تقویت و افزایش کارایی مناطق آزاد و ویژه نیز باید مورد توجه باشد .

**عوامل موثر بر التهاب بازار مسکن را چگونه تحلیل می کنید ؟

یکی از بحث‌های مهم دیگر در فضای فعلی کشور ما بحث موضوعات اجتماعی و فرهنگی است، این کارشناس اقتصادی در این باره تصریح می‌کند: زمانی که قیمت‌ها در کشور افزایشی است، هجوم مردم به بازارها بسیار بیشتر می‌‌شود و زمانی که قیمت‌ها کاهشی است، فروشنده‌ها زیاد می‌شوند؛ این باعث می‌شود وقتی شرایط روانی بازار مهیا باشد، التهابات ایجاد شود. متاسفانه شاهد ورود قشر جدیدی از مردم به بازار ارز و سکه هستیم، این قشر وقتی روند افزایش قیمت‌ها را پایدار می‌بینند پس از مدتی تصمیم می‌گیرند به بازارها ورود‌کنند و این باعث شده که در بازار آتی سکه و بازار سکه و ارز شاهد چنین شوک‌هایی باشیم. شوک‌هایی که برای اقتصادمان بسیار مضر است و باعث شده که پولدارها پولدارتر و فقرا فقیرتر شوند. شاید عده‌ای از این وضعیت شادند، وضعیتی که باعث شده افرادی که دارایی‌هایی دارند بسیار منتفع شوند. اگر بخواهیم بازارها را با هم مقایسه کنیم، باید بگوییم که بازار مسکن نیز از تبعات بازار ارز ملتهب شد و روند سال ۹۱ را تکرار کرد؛ البته افرادی که در حوزه مسکن فعالیت داشتند و جزو سرمایه‌گذاران بسیار کلان بودند، توانستند به بازار جهت دهند، جو روانی ایجاد کنند و معاملات صوری انجام دهند و بعضی از فایل‌های فروش را به صورت هماهنگ از بنگاه‌ها بیرون بکشند. این عوامل باعث ایجاد تورم در بخش مسکن شد که در تهران بالاتر از شهرستان‌ها بود و این در حالی است که ما مازاد واحدهای مسکونی داریم و فروش‌ها به تاخیر افتاده و با توجه به نظر اکثر کارشناسان رکود سهمگین بخش مسکن از تابستان و حداکثر از اوایل پاییز شروع خواهد شد. خبری که برای کلیت اقتصاد و بخش مسکن و ساختمان خبر خوبی نیست. اما برای آن‌هایی که بازار را داغ کردند تا املاک نجومی خود را بفروشند، خبر خوبی است. به نظر می رسد داغ کردن بخش مسکن بیشتر بحث خروج از بازار برای عده بسیاری از سرمایه‌گذاران کلان بوده که این نشان می‌دهد سرمایه گذاران کلان و اشخاص یا هلدینگ‌هایی که تعداد املاک بسیار بالایی داشتند به این شرایط دامن زدند تا املاک خود را بفروشند. این باید مورد توجه متقاضیان واقعی مسکن باشد. البته در این شرایط متقاضیان واقعی مسکن از گردونه خرید با این قیمت‌ها خارج شدند و تقاضای واقعی در بازار حداقل شده و افزایش قیمت ناشی از حذف فایل‌های فروش و معاملات صوری بود.

**التهابات ارزی را چگونه باید کنترل کرد ؟

التهابات ارزی از مسائل مختلفی نشات می گیرد اما می توانست بهتر مدیریت شود متاسفانه نظرات مختلف کارشناسی ، تحلیلی وهمچنین  سرعت و تدبیرلازم به موقع مورد استفاده قرار نمی گیرد.  و آزمایش و خطا هزینه های سنگینی بر کشور ایجاد می نماید. امید است تعامل ملی به موقع بتواند از سرگردانی اقتصاد، سوداگری دلالان و شکنندگی  قشر متوسط و ضعیف جامعه جلوگیری نماید .

 

مرتضی ابراهیمی

ایمیل: news.morteza@gmail.com وبلاگ: http://economy-communications.blog.ir

نظرات شما