انسان شناسی، رفتار شناسی و منبع شناسی سه سطح به هم پیوسته مطالعات انسانی

علیرضا ورچه-گروه فرهنگی

دفتر پژوهش های فرهنگی به تازگی کتابی با نام «نظریه های رفتار سازمانی و اجتماعی» منتشر کرده است.

این کتاب که ترجمه، تلخیص و تالیف دکتر سید محمد اعرابی و دکتر مرجان فیاضی است در پیشگفتار کتاب آمده است:

تحقیقات در علوم رفتاری دارای سه مرحله پی در پی و به هم پیوسته است. تحقیقات بنیادی بر اساس پیش فرض های فلسفی صورت گرفته و نتیجه آن تئوری های رفتاری است تحقیقات توسعه ای بر اساس تئوری های رفتاری انجام شده و نتیجه منطقی آن الگوهای رفتاری است. تحقیقات کاربردی بر اساس الگوهای رفتاری صورت گرفته و نتیجه تجربی آن استراتژی ها و اقدامات رفتاری است.

دسته بندی های تاریخی، موضوعی، نگرشی و فلسفی از رویکردهای میان بر متداول برای تحقیق، آموزش و مشاوره در علوم رفتاری هستند. نگرش های محتلف به علوم به دو دسته اصلی نگرش های تخصصی و نگرش های عمومی تقسیم می شوند. نگرش انسانی به عنوان یکی از سه نگرش تخصصی( دو نگرش دیگر عبارتند از: نگرش فرآیندی و نگرش علمی) در مدیریت است که با تمرکز بر اسنان گرایی در جست و جوی تنظیم روابط مناسب بین انسان ها می باشد.

انسان شناسی، رفتار شناسی و منبع شناسی سه سطح به هم پیوسته مطالعات انسانی هستند.این کتاب بر اساس نگرش انسانی با تمرکز بر رفتار شناسی به تئوری های رفتار انسان اختصاص یافته است تا پایه ای برای الگوهای رفتار انسان و سپس رفتار سازمانی و اجتماعی را در سطح استراتژیک و عملیاتی فراهم کند.

نگرش تخصصی انسانی با سه نگرش عمومی سیسیتمی، استراتژیک و اقتضایی ترکیب و تکمیل شده است. ترکیب نگرش انسانی با نگرش سیستمی موجب جامع گرایی شده و در نتیجه هماهنگی های درونی و بیرونی را در پی خواهد داشت.

ترکیب نگرش های انسانی و سیستمی با نگرش استراتژیک موجب آرمان گرایی شده و هم افزایی به وجود می آورد. ترکیب سه نگرش با نگرش اقتضایی بر جامعه گرایی توجه داشته و تناسب را در پی خواهد داشت.

این کتاب در ۱۴ فصل تنظیم شده است که:

در فصل اول با عنوان ماهیت نظریه های رفتار انسان به سوال نظریه چیست پاسخ می دهد.

این فصل به تحلیل انتقادی نظریه و جنبه های کاربردی نظریه ها و…پرداخته است.

در فصل دوم که با تیتر معرفی و جانمایی مکاتب و نظریه های جامعه شناسی و روانشناسی به مخاطب معرفی می شود با دو عنوان نظریه های جامعه شناسی و نظریه های روانشناسی به بررسی پرداخته است.

فصل سوم، فصل پایه ای بسیار مهم است که عنوان آن نگرش عمومی سیستم هاست.

این فصل زمینه تاریخی و مفاهیم کلیدی آن، نظریه های اصلی و مباحث جاری را معرفی می کند.

فصل چهارم فصلی با عنوان نظریه تضاد است که مانند فصل قبل، زمینه تاریخی و مفاهیم کلیدی و نظریه های اصلی نام برده می شود.

نظریه های توانمند سازی عنوان فصل پنجم است که با معرفی واژه های کلیدی به کاربرد نظریه در مددکاری اجتماعی و بررسی و تجزیه و تحلیل انتقادی پرداخته است.

یکی از مهمترین شاخصه های این کتاب این است که در هر فصل سعی کرده زمینه های تاریخی  و مفاهیم کلیدی و نظریه های اصلی مفهموم فصل را در ابتدا آشنا کند که این برای مخاطب می تواند بسیار سودمند باشد.

نظریه های همگون سازی و فرهنگ پذیری در فصل ششم هم از این قاعده مستثنی نبوده و علاوه بر آن به مددکاری اجتماعی نسبت به عنوان صحبت شده است.

نظریه های روان پویایی عنوان فصل بعدی است که با عناوین زیرمجموعه فصل قبل یکی است.

در فصل هشتم با عنوان نظریه های گستره زندگی به نظریه های مرحله ای رشد: رواج در برابر اعتیاد پرداخته است.

در فصل نهم با عنوان نظریه های توسعه شناختی و اخلاقی ، نظریه های اصلی توسعه شناختی  و مفاهیم کلیدی آن را مورد واکاوی قرار داده است.

فصل بعد، کنش متقابل نمادین است که زمینه تاریخی، مفاهیم کلیدی و نظریه های اصلی مورد بررسی قرار گرفته است.

در فصل یازده با عنوان نظریه های پدیدار شناسی به مخاطبین معرفی می شود.

فصل دوازدهم رفتارگرایی، یادگیری اجتماعی و نظریه مبادله است  که زمینه های تاریخی رفتارگرایی و مبادله، مفاهیم کلیدی و نظریه های اصلی مبادله و رفتارگرایی مورد بحث قرار گرفته است.

فصل بعد نظریه های فراشخصی است و در فصل آخر با عنوان جمع بندی با جانمایی نظریه ها کتاب را به خاتمه می رساند.

نظرات شما