اقتصاد تئاتر، نیازمند بازنگری

علیرضا امامی فرد-گروه فرهنگی

اقتصاد تئاتر یکی از مسائلی است که در کشور بی توجه مانده و گویی عزم خاصی برای حل آن وجود ندارد.

گره گشایی از این هنر چند هزارساله و اصیل که از همان اوایل شکل گیری آن باعث فرهنگ سازی در جامعه می شده و هم اکنون هم در جوامع مختلف ادامه دار است، راه های متفاوتی دارد. در این یادداشت به مقوله ای خواهم پرداخت که شاید حل آن می تواند دغدغه چند ساله هنرمندان این رشته را برطرف کند. یکی از مشکلاتی که بسیاری از هنرمندان فعال در زمینه تئاتر به آن اعتراض دارند نبود مدیریت بر روی سالنهای تئاتر است. شاید ذکر مثالی بتواند موضوع را روشن تر کند. افراد علاقه مند به تئاتر می توانند در یک سال شاهد چند سبک متفاوت در تالار وحدت باشند. یک بار می توانند نمایشی کمدی ببینند، بار دیگر می توانند پای سبکی رئال در سالن ذکر شده بنشینند و یا سبکهای متفاوت که اسم بردن از تمام سبکهای نمایش هدف و مقصود ما در این یادداشت نیست. این مشکل نه تنها گریبان گیر تالار وحدت است بلکه همه سالنهای تئاتر کشور با همین مشکل مواجه هستند. مخاطب نمی داند که در تالار وحدت چه سبک از تئاتر اجرا خواهد شد و یا در سالن اصلی تئاتر شهر چه سبکی از نمایش به روی صحنه رفته است و همین امر باعث شده تا مخاطبان بسیاری هر بار سردرگم از سالن خارج شوند. زمانی که مخاطبی علاقه مند به سبک موزیکال نیست و به هر دلیلی بلیط تهیه می کند و به دیدن نمایشی در یکی از بهترین سالنهای شهر می رود که اتفاقا از بازیگرهای به نام در آن استفاده شده ناگهان با دیدن نمایش متعجب شده و همین امر باعث می شود تا مدت ها با تئاتر قهر کند. شاید بسیاری بگویند با جست و جو در اینترنت و سایتهای تخصصی تناتر می توانند از سبک نمایش آگاه شوند. این نظر تا حدودی درست است اما باید بدانیم که برخی از اوقات سبک نوشته شده در سایتها با آن چیزی که به روی صحنه در حال اجراست بسیار متفاوت تر از تصور مخاطب است و مورد دیگری که باید در نظر بگیریم این است که تعداد قابل توجهی از مخاطبان تئاتر کسانی هستند که تماشاگر حرفه ای تئاتر نیستند و شاید با دیدن نام بازیگر مورد علاقه خود در بروشور یا تبلیغات سطح شهر وارد سالن تئاتر می شود و اگر نمایشی بر خلاف علایق مخاطب عام باشد باعث دلزدگی آن قشر از جامعه به تئاتر خواهد شد. به همین منظور نبود مدیریت و برنامه ریزی روی سالنهای سطح شهر می تواند مخاطبان تئاتر را ناراضی نگاه دارد. با مثالی دیگر موضوع را برای شما بازتر می کنم. اگر از فردا مشخص شود که در تالار وحدت فقط نمایش های موزیکال اجرا خواهد شد و در سالن اصلی تئاتر شهر نمایش هایی با سبک سورئال، آن زمان هر کسی که قصد دیدن نمایش دارد این موضوع را در ظنر می گیرد که هر هر سبکی از نمایش در کدام سالن تئاتراجرا می شود و همین امر باعث نمی شود تا مخاطب از دیدن سبکی جا خورده و تا مدت ها به دیدن نمایش نیاید. چنین مشکلی در کشورهای توسعه یافته حل شده و نتیجه آن را می توان با حاصل چنین مدیریتی که در کشور حاکم است مقایسه کرد. اما بهتر است برای مقایسه نتیجه به راه های دوری نرویم و به کشور خودمان نگاه کنیم. موردی که عرض خواهم کرد کمی متفاوت با بحث است اما چندان با آن غریبه نیست. بسیاری از علاقه مندان به تئاتر نام همایون غنی زاده را شنیده اند. او چند سالی است که یک شیوه خاص از نمایش را به روی صحنه می برد که هر بار با خلاقیتها و نوآوری در آن سبک، بسیاری را شگفت زده می کند. اما اکثر علاقه مندان به تئاتر با سبک او آشنا هستند. او طرفداران خاص خود را پیدا کرده و هر ساله به تعداد طرفدارانش می افزاید و جالب اینجاست که بلیط فروشی نمایش های این کارگردان اخیرا میلیاردی شده است. گرچه باز هم تکرار می کنم که این موضوع کمی با بحث ما فاصله دارد اما چندان دور نیست.  از این موارد کم نیست و همین موضوع به ظاهر پیش پا افتاده اما بسیار مهم از نظر اهالی فن، می تواند یکی از مشکلات متعدد اقتصادی تئاتر را حل کند. شاید بسیاری معتقد باشند که مشکلات دیگر اقتصادی تئاتر در اولویت باشند و این موضوع یک مسئله بسیار ساده انگارانه باشد، اما اگر ریشه یابی کنیم متوجه خواهیم شد که تصورمان اشتباه است. وقتی چنین مشکلی برطرف شود، هم به نفع مدیران سالن تئاتر خواهد شد و هم هنرمندان فعال در این عرصه سود خواهند برد و در نهایت تماشاگران هم از آن بهره خواهند برد. برای صحت وچود چنین مشکلی در تئاتر می توانید پای صحبت بسیاری از مو سپیدان این رشته هنری بنشینید و متوجه خواهید شد که این موضوع دغدغه مهمی برای آنهاست. بهتر است آنها را آرزو به دل نگذاریم و برای حل آن چاره ای بیندیشیم.

 

 

نظرات شما